←
सोमवार, 24 नोव्हेंबर 2031
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 200

म्हणौनि तूं पांडवा | याचि मार्गे चालावा | जेणें विश्व हे विसावा | पावे पैं गा || २०० ||

"Therefore, O Pandava (Arjuna), you should walk on this very path, by which the world attains peace."

म्हणौनि Adverb
Mhaṇouni
म्हणून
Therefore
पांडवा Noun
Pāṇḍavā
अर्जुना
O Arjuna
मार्गे Noun
Mārge
मार्गाने
By the path
चालावा Verb
Cālāvā
चालावे किंवा आचरण करावे
Should walk or follow
विश्व Noun
Viśva
जग किंवा सृष्टी
The world or universe
विसावा Noun
Visāvā
विश्रांती किंवा शांती
Rest or peace
पावे Verb
Pāve
मिळेल किंवा प्राप्त होईल
Attains or reaches

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, तुम्हें इसी मार्ग (निःस्वार्थ कर्म) पर चलना चाहिए, जिससे संपूर्ण संसार को शांति और विश्राम प्राप्त हो।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत लोकसंग्रहाचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते अर्जुनाला सांगतात की, श्रेष्ठ व्यक्तीने आपले कर्तव्य नि:स्वार्थ बुद्धीने पार पाडले पाहिजे. जेव्हा एखादा ज्ञानी पुरुष फळाची आशा न धरता कर्म करतो, तेव्हा तो समाजासमोर एक आदर्श ठेवतो. जर अशा व्यक्तीने कर्म करणे सोडले, तर सामान्य लोक गोंधळून जातील. म्हणून, जगाच्या कल्याणासाठी आणि विश्वातील सुव्यवस्था टिकवून ठेवण्यासाठी (विश्व विसावा), अर्जुनाने आपल्या विहित कर्माचे आचरण करावे, असा उपदेश येथे दिला आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्या जबाबदाऱ्या अशा प्रकारे पार पाडणे की ज्यामुळे समाजाचे भले होईल. उदाहरणार्थ, आपण आपले काम प्रामाणिकपणे केले तर त्याचा फायदा संपूर्ण समाजाला होतो आणि सर्वांना सुख मिळते.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला निष्काम कर्मयोगाचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून लोककल्याणासाठी कर्माचे आचरण कसे असावे हे स्पष्ट करतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 46

तरी अज्ञानासारिखें। दुसरें कांहीं न दिसे पाखें। जेणें आपणपें पारखें। कीजे मनुष्या॥

"There is nothing quite like ignorance; it makes a person a stranger to their own self."

अज्ञानासारिखें Noun
Ajñānāsārikheṃ
अज्ञानाप्रमाणे
Like ignorance
दुसरें Adjective
Dusareṃ
दुसरे
Other
पाखें Adverb
Pākheṃ
खरोखर किंवा पलीकडे
Truly or beyond
आपणपें Pronoun
Āpaṇapeṃ
स्वतःला
Oneself
पारखें Adjective
Pārakheṃ
परके किंवा अनोळखी
Stranger or alienated
मनुष्या Noun
Manuṣyā
माणसाला
To the human

💡 अर्थ

अज्ञान के समान दूसरा कुछ भी नहीं है, जो मनुष्य को स्वयं से ही पराया कर देता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अज्ञानाचे घातक स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, या जगात अज्ञानासारखा दुसरा कोणताही मोठा दोष किंवा शत्रू नाही. अज्ञानामुळे मनुष्याला आपल्या मूळ स्वरूपाची (आत्म्याची) जाणीव राहत नाही. ज्याप्रमाणे आरशावर धूळ साचल्यास आपल्याला आपलेच रूप स्पष्ट दिसत नाही, त्याप्रमाणे अज्ञानाच्या पडद्यामुळे माणूस स्वतःच्या अंतर्यामी असलेल्या ईश्वरी अंशाला ओळखू शकत नाही आणि स्वतःच्याच अस्तित्वाविषयी अनभिज्ञ राहतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्यातील सुप्त गुणांची किंवा क्षमतांची जाणीव न होणे हे अज्ञान आहे. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या व्यक्तीला वाटले की ती कधीच प्रगती करू शकणार नाही, तर ते तिचे अज्ञान आहे. हे अज्ञान तिला स्वतःच्याच सामर्थ्यापासून दूर ठेवते.

📌 संदर्भ

अज्ञानामुळे मानवाची स्वतःच्या स्वरूपाविषयी कशी दिशाभूल होते, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 222

जैसा कवणु एकु कल्लोळु | आपणयांतें म्हणे मी केवळु | तो जळीं जळुचि मिसळु | जाहला कीं ना ॥ २२२ ॥

"As a certain wave says to itself, 'I am separate,' does it not eventually merge and become one with the water?"

जैसा Adverb
Jaisa
ज्याप्रमाणे
Just as
कल्लोळु Noun
Kallolu
लाट
Wave
केवळु Adjective
Kevalu
स्वतंत्र किंवा वेगळा
Separate or alone
जळीं Noun
Jali
पाण्यात
In the water
मिसळु Verb
Misalu
एकजीव होणे
Merged

💡 अर्थ

जैसे समुद्र की एक लहर स्वयं को अलग मानती है, परंतु अंत में वह जल में ही मिल जाती है और जल ही हो जाती है, वैसे ही ज्ञानी पुरुष स्वयं को परमात्मा से अलग नहीं मानता।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अद्वैत सिद्धांताचे अत्यंत सुंदर उदाहरण देतात. ते म्हणतात की, समुद्रावर उठणारी लाट ही जोपर्यंत आकाराने दिसते, तोपर्यंत ती स्वतःला वेगळी मानू शकते. परंतु, तिचा मूळ स्वभाव हा पाणीच आहे. जेव्हा ती लाट विरते, तेव्हा ती पुन्हा पाणीच होते. त्याचप्रमाणे, जो आत्मज्ञानी पुरुष आहे, त्याचा 'मी'पणा किंवा अहंकार नष्ट झालेला असतो. तो स्वतःला या विश्वापासून किंवा ईश्वरापासून वेगळे मानत नाही, तर तो त्या परमात्मस्वरूपात पूर्णपणे विरघळून गेलेला असतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण स्वतःला इतरांपेक्षा वेगळे किंवा श्रेष्ठ मानतो, ज्यामुळे अहंकार निर्माण होतो. जर आपण हे लक्षात ठेवले की आपण सर्व एकाच ईश्वराचे अंश आहोत, तर आपल्यातील भेदभाव संपेल. उदाहरण: एखाद्या संघात (Team) काम करताना 'मी' ऐवजी 'आम्ही' ही भावना ठेवणे.

📌 संदर्भ

जीवात्मा आणि परमात्मा यांच्यातील ऐक्य स्पष्ट करण्यासाठी ज्ञानेश्वर माऊली लाट आणि समुद्राचे उदाहरण देत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा