←
शुक्रवार, 03 ऑगस्ट 2029
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 74

तरी कर्माचेनि नांवे । जे जे काही निपजे स्वभावें । ते कर्मचि पैं जाणावें । धनुर्धरा ॥

"Therefore, whatever arises naturally in the name of action, know that to be Karma, O Archer."

कर्माचेनि Noun
karmāceni
कर्माच्या
of action
निपजे Verb
nipaje
घडते किंवा निर्माण होते
is produced or happens
स्वभावें Adverb
svabhāveṃ
नैसर्गिकरीत्या किंवा सहजपणे
naturally or by nature
जाणावें Verb
jāṇāveṃ
ओळखावे किंवा समजावे
should be known
धनुर्धरा Noun
dhanurdharā
हे अर्जुना (धनुष्य धारण करणाऱ्या)
O Archer (Arjuna)

💡 अर्थ

अर्जुना, कर्माच्या नावाने जे काही नैसर्गिकरीत्या किंवा सहजपणे घडते, त्यालाच 'कर्म' असे समजावे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्माची मूलभूत व्याख्या स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, या जगात कर्माच्या नावाने जे काही स्वाभाविकपणे घडते किंवा निर्माण होते, त्यालाच कर्म मानले पाहिजे. कर्माचे स्वरूप अत्यंत सूक्ष्म आहे. केवळ हातापायांनी केलेली हालचाल म्हणजे कर्म नव्हे, तर निसर्गतः घडणाऱ्या सर्व क्रिया कर्माच्या कक्षेत येतात. अर्जुनाला कर्माचे मर्म सांगताना ज्ञानेश्वर महाराज स्पष्ट करतात की, कर्माची व्याप्ती समजून घेणे हे आत्मज्ञानासाठी आवश्यक आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण आपली कामे ओझे न मानता ती नैसर्गिक कर्तव्ये म्हणून करावीत. उदाहरणार्थ, श्वास घेणे जसे नैसर्गिक आहे, तसेच आपले विहित कर्तव्य (अभ्यास किंवा नोकरी) सहजतेने आणि फळाची अपेक्षा न ठेवता करावे.

📌 संदर्भ

चौथ्या अध्यायात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला कर्म आणि अकर्माचे गुपित सांगत आहेत. ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीद्वारे 'कर्म' कशाला म्हणावे, याची स्पष्टता करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 72

तरी अर्जुना हे ऐकें । जे प्रज्ञा स्थिरु होय कौतुकें । जेथ संशयाचें न टिके । नांवही कांहीं ॥

"Therefore, Arjuna, listen to this: where the intellect becomes steady effortlessly, there the name of doubt does not remain at all."

प्रज्ञा Noun
Pragya
बुद्धी
Intellect
स्थिरु Adjective
Sthiru
अढळ
Steady
कौतुकें Adverb
Kautuke
सहजपणे
Effortlessly
संशयाचें Noun
Sanshayache
शंकेचे
Of doubt
ऐकें Verb
Aike
श्रवण कर
Listen
टिके Verb
Tike
राहते
Remains

💡 अर्थ

अर्जुना, नीट ऐक. ज्याची बुद्धी सहजपणे स्थिर होते, तिथे संशयाचे नावही उरत नाही.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून 'स्थितप्रज्ञ' अवस्थेचे वर्णन करतात. जेव्हा साधकाचे चित्त आत्मस्वरूपात विलीन होते, तेव्हा ती स्थिती इतकी नैसर्गिक आणि आनंददायी असते की तिथे तर्काला किंवा संशयाला जागा उरत नाही. संशय हा अज्ञानाचा धर्म आहे, तर प्रज्ञा हा ज्ञानाचा प्रकाश आहे. एकदा का बुद्धी स्थिर झाली की संभ्रमाचे ढग आपोआप विरून जातात आणि साधकाला सत्याचा साक्षात्कार होतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपण एखादी गोष्ट पूर्ण आत्मविश्वासाने आणि स्पष्टतेने करतो, तेव्हा मनात भीती राहत नाही. उदाहरणार्थ, सायकल चालवायला पूर्णपणे शिकल्यावर पडण्याची भीती वाटत नाही, कारण आपली बुद्धी त्या क्रियेत स्थिर झालेली असते.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला स्थिर बुद्धीच्या मनुष्याची स्थिती समजावून सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 128

म्हणौनि संशयापासोनि थोर । आन नाही पाप घोर । हा विनाशाची थोर । विवसी गा ॥

"Therefore, there is no sin more terrible than doubt. It is a great force of destruction."

म्हणौनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
संशयापासोनि Noun
Sanshayapasoni
संशयापेक्षा
Than doubt
घोर Adjective
Ghor
भयंकर / भयानक
Terrible / Dreadful
विनाशाची Noun
Vinashachi
नाशाची
Of destruction
विवसी Noun
Vivasi
डाकिण / विनाशाची शक्ती
A destructive force / Witch

💡 अर्थ

संशयासारखे दुसरे कोणतेही मोठे आणि भयंकर पाप नाही. संशय हा माणसाचा पूर्ण नाश करणारी एक शक्ती आहे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संशयाचे अत्यंत भयानक स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, संशयापेक्षा मोठे आणि घोर पाप या जगात दुसरे कोणतेही नाही. संशय हा केवळ मनाचा एक विचार नसून तो माणसाच्या अध:पाताचे मुख्य कारण आहे. ज्ञानेश्वर माऊलींनी संशयाला 'विवसी' (म्हणजेच सर्वस्व गिळून टाकणारी डाकिण किंवा राक्षसी) असे म्हटले आहे. ज्याप्रमाणे ही शक्ती समोर येईल त्या गोष्टीचा नाश करते, त्याचप्रमाणे संशय माणसाचे ज्ञान, बुद्धी, सुख आणि प्रगती यांचा पूर्णपणे नाश करतो. संशयी माणसाला ना या लोकात सुख मिळते, ना परलोकात शांती लाभते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जर आपण आपल्या क्षमतेवर किंवा जवळच्या व्यक्तींवर सतत संशय घेतला, तर आपण कधीही प्रगती करू शकणार नाही. उदाहरणार्थ, एखाद्या विद्यार्थ्याने स्वतःच्या अभ्यासावर संशय घेतला, तर तो आत्मविश्वासाने परीक्षा देऊ शकणार नाही आणि अपयशी होईल.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वर महाराज ज्ञानाच्या मार्गातील सर्वात मोठा अडथळा म्हणजेच 'संशय' याचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा