←
शुक्रवार, 03 ऑगस्ट 2029
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 50

तैसे ते कुरुक्षेत्र । जाहले असे पवित्र । जेथ आले अहोरात्र । देवगण ॥ ५० ॥

"In that way, Kurukshetra became so holy that the hosts of gods frequented it day and night."

तैसे Adverb
Taise
त्याप्रमाणे
In that manner / Similarly
कुरुक्षेत्र Noun
Kurukshetra
कुरुक्षेत्राची भूमी
The field of Kurukshetra
पवित्र Adjective
Pavitra
पावन किंवा शुद्ध
Holy or Sacred
अहोरात्र Adverb
Ahoratra
दिवस-रात्र
Day and night
देवगण Noun
Devgana
देवांचे समूह
Groups of deities

💡 अर्थ

उसी प्रकार वह कुरुक्षेत्र इतना पवित्र हो गया है कि वहां दिन-रात देवगण आते रहते हैं।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कुरुक्षेत्राच्या आध्यात्मिक महत्त्वाचे वर्णन करतात. कुरुक्षेत्र हे केवळ युद्धाचे मैदान नसून ते एक 'धर्मक्षेत्र' आहे. त्याची पवित्रता इतकी श्रेष्ठ आहे की प्रत्यक्ष देव सुद्धा त्या भूमीवर वास्तव्य करण्यासाठी किंवा तेथील घडामोडी पाहण्यासाठी अहोरात्र (दिवस-रात्र) उपस्थित असतात. हे स्थान ईश्वरी शक्तीने भारलेले आहे असे ज्ञानेश्वर माऊली सुचवतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपण ज्या ठिकाणी राहतो किंवा काम करतो, ते ठिकाण आपल्या चांगल्या कर्माने आणि विचारांनी पवित्र बनवू शकतो. उदाहरणार्थ, जर आपण आपल्या घरात नेहमी नामस्मरण आणि सकारात्मक विचार ठेवले, तर ते घर एखाद्या मंदिरासारखे पवित्र होते आणि तिथे सुख-शांती नांदते.

📌 संदर्भ

संजय धृतराष्ट्राला कुरुक्षेत्राच्या दिव्य पवित्रतेबद्दल सांगत आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 150

यदा संशयनिर्मुक्तं ज्ञानं विन्दति मानवः। तदात्मनात्मनात्मानं सुखेनैवाधिगच्छति॥

जेथ संशयाचां ठावो। पुसूनि गेला सर्वथा। मग आपणचि आपणया। पाविजे सुखें॥

"Where the trace of doubt is entirely wiped out, there one attains one's own self effortlessly in bliss."

संशयाचा Noun
Samshayacha
संशयाचा
of doubt
ठावो Noun
Thavo
ठिकाण किंवा स्थान
place or trace
पुसूनि Verb
Pusuni
नष्ट करून किंवा पुसून
wiped out
सर्वथा Adverb
Sarvatha
पूर्णपणे
completely
आपणचि Pronoun
Aapanachi
स्वतःच
oneself
पाविजे Verb
Pavije
मिळवणे किंवा प्राप्त करणे
to attain
सुखें Adverb
Sukhen
आनंदाने किंवा सहजपणे
happily or easily

💡 अर्थ

जब संशय का स्थान पूरी तरह से मिट जाता है, तब मनुष्य स्वयं को सहजता और सुख से प्राप्त कर लेता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, जोपर्यंत मनात संशय असतो, तोपर्यंत आत्मज्ञान प्राप्त होत नाही. ज्ञानाच्या प्रकाशाने जेव्हा संशयाचा अंधार पूर्णपणे नष्ट होतो, तेव्हा साधकाला कोठेही बाहेर शोध घेण्याची गरज उरत नाही. तो स्वतःमध्येच परमात्म्याचा अनुभव घेतो. ही अवस्था अत्यंत सुखकारक आणि नैसर्गिक असते. संशय हा ज्ञानाचा शत्रू आहे, तो नष्ट झाला की आत्मसुख आपोआप प्राप्त होते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात कोणत्याही कामात यश मिळवण्यासाठी मनातील शंका दूर करणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या विद्यार्थ्याने विषयातील शंका दूर केल्या, तर त्याला तो विषय सोपा वाटतो आणि तो आत्मविश्वासाने परीक्षेत यश मिळवतो.

📌 संदर्भ

ज्ञानाच्या प्रकाशाने संशयाचा पूर्ण नाश झाल्यावर साधकाला मिळणाऱ्या आत्मसुखाचे वर्णन येथे केले आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 119

म्हणोनि उचितें कर्मे । आचरावीं मनोधर्में । जेणें पाविजे परमे । पुरुषार्थासी ॥ ११९ ॥

"Therefore, perform appropriate actions with mental discipline, by which the supreme goal of life is attained."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचितें Adjective
Uchite
योग्य किंवा विहित
Appropriate or prescribed
आचरावीं Verb
Acharavi
आचरणात आणावीत किंवा करावीत
Should be practiced or performed
मनोधर्में Noun
Manodharme
मनाच्या धर्माने किंवा एकाग्रतेने
With mental discipline or devotion
पाविजे Verb
Pavije
प्राप्त व्हावे
To attain
पुरुषार्थासी Noun
Purusharthasi
परम ध्येयाला (मोक्षाला)
To the ultimate goal of life

💡 अर्थ

इसलिए, अपने उचित कर्तव्यों का पालन मन की एकाग्रता के साथ करें, जिससे आपको जीवन के परम लक्ष्य की प्राप्ति हो सके।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्माचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने आपल्या वाट्याला आलेली, शास्त्राने सांगितलेली आणि परिस्थितीनुसार योग्य असलेली कर्मे (स्वधर्म) टाळू नयेत. ही कर्मे केवळ शारीरिक स्तरावर न करता 'मनोधर्माने' म्हणजेच अत्यंत एकाग्रतेने आणि शुद्ध भावनेने करावीत. जेव्हा माणूस फळाची अपेक्षा न ठेवता आपले कर्तव्य पार पाडतो, तेव्हा ती कर्मे त्याला बंधनात टाकत नाहीत, तर त्याला 'परम पुरुषार्थाकडे' म्हणजेच मोक्षाकडे किंवा आत्मज्ञानाकडे घेऊन जातात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात विद्यार्थ्यांनी आपला अभ्यास किंवा नोकरी करणाऱ्यांनी आपले काम हे केवळ ओझे न मानता, ते आपले कर्तव्य आहे या भावनेने मनापासून केले पाहिजे. यामुळे कामात यश तर मिळतेच, पण मनाला शांतीही लाभते.

📌 संदर्भ

श्री ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्वधर्माप्रमाणे विहित कर्मे करण्याचे आणि त्यातून मिळणाऱ्या परम गतीचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा