रविवार, 16 मे 2027
आज

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 49

जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः । त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥

म्हणोनि जन्म कर्म माझें । हें दिव्य जो जाणे बीजें । तो देह सांडूनि मजचि । मिळोनि जाय ॥ ४९ ॥

"Therefore, my birth and actions are divine; he who knows this in truth, upon leaving the body, is not reborn but merges into Me."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
जन्म Noun
Janma
जन्म
Birth
कर्म Noun
Karma
कार्य
Action
दिव्य Adjective
Divya
अलौकिक
Divine
बीजें Adverb
Bije
तत्त्वतः/मुळापासून
In essence
सांडूनि Verb
Sanduni
त्यागून/सोडून
Leaving/Renouncing

💡 अर्थ

इसलिए, जो मेरे जन्म और कर्म की दिव्यता को तत्व से जानता है, वह शरीर त्यागने के बाद पुनर्जन्म को प्राप्त नहीं होता, बल्कि मुझे ही प्राप्त होता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून स्पष्ट करतात की, भगवंताचे अवतार घेणे (जन्म) आणि त्यांनी केलेली कार्ये (कर्म) ही सामान्य मानवासारखी वासना किंवा कर्माच्या बंधनातून निर्माण झालेली नसतात. ती पूर्णपणे दिव्य आणि लोककल्याणासाठी असतात. जो साधक हे गुपित अंतःकरणापासून जाणतो, त्याची संसारातील आसक्ती नष्ट होते. असा ज्ञानी पुरुष मृत्यूत्तर पुनर्जन्माच्या चक्रात न अडकता थेट ईश्वराशी एकरूप होतो, म्हणजेच त्याला मोक्ष प्राप्त होतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपण जे काही काम करतो, ते फळाची अपेक्षा न ठेवता 'ईश्वरार्पण' बुद्धीने केल्यास कर्माचे बंधन राहत नाही. उदाहरणार्थ, अभ्यास करताना तो केवळ मार्कांसाठी न करता ज्ञानप्राप्तीसाठी केल्यास तो आनंददायी होतो.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण आपल्या दिव्य जन्माचे आणि कर्माचे रहस्य अर्जुनाला सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 82

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । सांडूनियां ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and that duty which is prescribed, by abandoning the whims of the mind."

म्हणोनि Conjunction
Mhaṇoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Ucita
योग्य
Appropriate
विहित Adjective
Vihita
शास्त्रसंमत किंवा विहित
Prescribed
मनोधर्म Noun
Manodharma
मनाच्या लहरी किंवा स्वभाव
Whims of the mind
सांडूनियां Verb
Sāṇḍūniyāṃ
त्याग करून किंवा सोडून
Abandoning

💡 अर्थ

इसलिए, अपने मन की लहरों को त्यागकर, जो उचित कर्म है और जो शास्त्रसम्मत कर्तव्य है, वही करो।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून कर्मयोगाचे मर्म सांगतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने आपल्या वैयक्तिक आवडी-निवडी, राग-लोभ किंवा मनाचे छंद (मनोधर्म) बाजूला ठेवले पाहिजेत. जीवनात जे कर्म प्राप्त झाले आहे आणि जे नैतिकदृष्ट्या योग्य (उचित) व शास्त्रसंमत (विहित) आहे, तेच आचरणात आणले पाहिजे. स्वैराचार सोडून कर्तव्याचे पालन करणे हाच प्रगतीचा मार्ग आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपल्याला अनेकदा एखादे काम करायचा कंटाळा येतो किंवा ते आवडत नाही. उदाहरणार्थ, विद्यार्थ्यांनी अभ्यासाचा कंटाळा आला तरी 'मनोधर्म' (मनाची लहर) बाजूला ठेवून 'विहित कर्म' म्हणून अभ्यास केला पाहिजे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला स्वतःच्या मनाच्या लहरी सोडून विहित कर्तव्य पार पाडण्याचा उपदेश करत आहेत, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 138

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावें हें वर्म । साचोकारें ॥ १३८ ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and that duty which is ordained; this truly is the secret."

म्हणोनि Conjunction
Mhaṇoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Ucita
योग्य
Appropriate
विहित Adjective
Vihita
नेमून दिलेले
Prescribed
आचरावें Verb
Ācarāvē
आचरण करावे
Should practice
वर्म Noun
Varma
रहस्य/मर्म
Secret/Essence
साचोकारें Adverb
Sācōkārē
खरोखर
Truly

💡 अर्थ

इसलिए जो उचित कर्म है और जो शास्त्रसम्मत धर्म है, उसी का आचरण करना ही वास्तविक रहस्य है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्मयोगाचे मर्म सांगतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने आपल्या मनाला येईल तसे वागू नये. जे कर्म परिस्थितीनुसार 'उचित' (योग्य) आहे आणि जे आपल्या वाट्याला आलेले 'विहित' (शास्त्राने सांगितलेले) कर्तव्य आहे, तेच पूर्ण निष्ठेने करावे. हेच कर्माचे खरे रहस्य किंवा 'वर्म' आहे. स्वधर्माचे पालन करणे हाच मोक्षाचा मार्ग आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, एखादे काम करताना ते आपल्याला आवडते की नाही यापेक्षा ते करणे आपले कर्तव्य आहे का, याचा विचार करावा. उदाहरणार्थ, विद्यार्थ्यांनी कठीण वाटले तरी अभ्यासाचे आपले 'विहित' कर्म करणे हेच त्यांचे 'वर्म' आहे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला कर्मयोगाचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून योग्य कर्माचे स्वरूप स्पष्ट करतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा