←
सोमवार, 31 मार्च 2025
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 50

तैसे ते कुरुक्षेत्र । जाहले असे पवित्र । जेथ आले अहोरात्र । देवगण ॥ ५० ॥

"In that way, Kurukshetra became so holy that the hosts of gods frequented it day and night."

तैसे Adverb
Taise
त्याप्रमाणे
In that manner / Similarly
कुरुक्षेत्र Noun
Kurukshetra
कुरुक्षेत्राची भूमी
The field of Kurukshetra
पवित्र Adjective
Pavitra
पावन किंवा शुद्ध
Holy or Sacred
अहोरात्र Adverb
Ahoratra
दिवस-रात्र
Day and night
देवगण Noun
Devgana
देवांचे समूह
Groups of deities

💡 अर्थ

उसी प्रकार वह कुरुक्षेत्र इतना पवित्र हो गया है कि वहां दिन-रात देवगण आते रहते हैं।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कुरुक्षेत्राच्या आध्यात्मिक महत्त्वाचे वर्णन करतात. कुरुक्षेत्र हे केवळ युद्धाचे मैदान नसून ते एक 'धर्मक्षेत्र' आहे. त्याची पवित्रता इतकी श्रेष्ठ आहे की प्रत्यक्ष देव सुद्धा त्या भूमीवर वास्तव्य करण्यासाठी किंवा तेथील घडामोडी पाहण्यासाठी अहोरात्र (दिवस-रात्र) उपस्थित असतात. हे स्थान ईश्वरी शक्तीने भारलेले आहे असे ज्ञानेश्वर माऊली सुचवतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपण ज्या ठिकाणी राहतो किंवा काम करतो, ते ठिकाण आपल्या चांगल्या कर्माने आणि विचारांनी पवित्र बनवू शकतो. उदाहरणार्थ, जर आपण आपल्या घरात नेहमी नामस्मरण आणि सकारात्मक विचार ठेवले, तर ते घर एखाद्या मंदिरासारखे पवित्र होते आणि तिथे सुख-शांती नांदते.

📌 संदर्भ

संजय धृतराष्ट्राला कुरुक्षेत्राच्या दिव्य पवित्रतेबद्दल सांगत आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 107

म्हणोनि बाह्य हे विषय । सांडूनि जे निःसंशय । अंतरीं होती थितय । आपणपां ॥ १०७ ॥

"Therefore, leaving aside these external objects, those who undoubtedly become steady within themselves."

म्हणोनि Adverb
Mhaṇōni
म्हणून
Therefore
बाह्य Adjective
Bāhya
बाहेरचे
External
विषय Noun
Viṣaya
इंद्रियांचे भोग
Sense objects
सांडूनि Verb
Sāṇḍūni
त्याग करून
Having abandoned
निःसंशय Adverb
Niḥsanśaya
शंकेशिवाय
Undoubtedly
थितय Adjective
Thitaya
स्थिर
Steady

💡 अर्थ

इसलिए, जो लोग बाहरी विषयों का त्याग करके, बिना किसी संदेह के अपने अंतरात्मा में स्थिर हो जाते हैं।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अंतर्मुख होण्याचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, जो साधक बाह्य जगातील क्षणभंगुर विषयांचा आणि भोगांचा त्याग करतो, तोच खऱ्या अर्थाने आत्मस्वरूपात स्थिर होऊ शकतो. इंद्रिये जेव्हा बाहेरच्या विषयांकडे धावतात, तेव्हा मन अशांत होते. परंतु, जेव्हा बुद्धीने या विषयांचे फोलपण ओळखून मनुष्य अंतरी वळतो, तेव्हा त्याला स्वतःमध्येच शाश्वत शांती आणि स्थिरता प्राप्त होते. ही अवस्था प्राप्त करण्यासाठी मनातील संशयाचा पूर्णपणे नाश होणे आवश्यक असते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण सतत मोबाईल, टीव्ही किंवा इतरांच्या कामात लक्ष देतो. या ओवीनुसार, दिवसातून किमान १० मिनिटे शांत बसून बाह्य जगाचा विचार सोडून स्वतःच्या श्वासावर किंवा विचारांवर लक्ष केंद्रित केल्यास मानसिक ताण कमी होतो आणि एकाग्रता वाढते.

📌 संदर्भ

बाह्य विषयांचा त्याग करून अंतरात्म्यात कसे स्थिर व्हावे, याचे मार्गदर्शन ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 126

हें आदिमध्यरहित । स्वयें सिद्ध अपारित । याचें माप कोणाहीप्रत । न निघेचि गा ॥

"This is without beginning or middle, self-evident and infinite; its measure can never be found by anyone."

आदिमध्यरहित Adjective
ādimadhyarahita
सुरुवात आणि मध्य नसलेला
without beginning or middle
स्वयें सिद्ध Adjective
svayēṃ siddha
स्वतःहून सिद्ध असलेला
self-existent
अपारित Adjective
apārita
अमर्याद किंवा अफाट
infinite or boundless
माप Noun
māpa
मोजमाप किंवा प्रमाण
measurement
निघेचि Verb
nighēci
निघत नाही किंवा शक्य नाही
cannot be found or not possible

💡 अर्थ

यह आत्मा आदि और मध्य से रहित है, स्वयं सिद्ध और अनंत है। इसका माप कोई भी नहीं निकाल सकता।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्म्याचे अनंतत्व स्पष्ट करतात. आत्मा हा अनादी आहे, म्हणजे त्याला सुरुवात नाही, आणि त्याला मध्यही नाही. तो 'स्वयंसिद्ध' आहे, म्हणजे त्याच्या अस्तित्वासाठी दुसऱ्या कोणत्याही पुराव्याची किंवा कारणाची गरज नाही. तो 'अपारित' म्हणजे मोजता न येणारा आहे. मानवी बुद्धी किंवा इंद्रिये ज्या गोष्टी मोजू शकतात, त्या मर्यादित असतात, पण आत्मा हा सर्व मर्यादांच्या पलीकडे असल्याने त्याचे 'माप' काढणे कोणालाही शक्य नाही. हे आत्मतत्व सर्वव्यापी आणि अविनाशी आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण स्वतःला शरीराच्या किंवा बुद्धीच्या मर्यादांमध्ये अडकलेले समजतो, तेव्हा या ओवीचा विचार करावा. आपली खरी ओळख (आत्मा) ही अमर्याद आहे, हे समजल्यास आत्मविश्वास वाढतो. उदाहरणार्थ, परीक्षेत अपयश आले तरी ते तुमच्या आत्म्याचे मोजमाप नाही, कारण तुमचे स्वरूप त्यापेक्षा खूप मोठे आहे.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्णांनी सांगितलेले आत्म्याचे अमर्याद आणि मोजता न येणारे स्वरूप ज्ञानेश्वर महाराज स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा