←
शनिवार, 24 ऑगस्ट 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 213

म्हणौनि समर्थें जे जे कीजे । तें तें इतरींही अनुष्ठिजे । तेंचि प्रमाण मानिजे । साधारणें ॥ २१३ ॥

"Therefore, whatever is done by the great, that same is practiced by others; common people accept that as the authority."

समर्थें Noun
samarthēṃ
थोर किंवा सामर्थ्यवान व्यक्तीने
by a powerful or great person
कीजे Verb
kījē
केले जाते
is done
इतरींही Pronoun
itarīṃhī
इतरांकडूनही
by others also
अनुष्ठिजे Verb
anuṣṭhijē
आचरणात आणले जाते
is practiced or followed
प्रमाण Noun
pramāṇa
आदर्श किंवा पुरावा
standard or authority
साधारणें Noun
sādhāraṇēṃ
सामान्य लोक
common people

💡 अर्थ

इसलिए श्रेष्ठ पुरुष जो-जो आचरण करते हैं, अन्य लोग भी वैसा ही करते हैं। सामान्य जन उनके कार्यों को ही आदर्श मानते हैं।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत नेतृत्वाच्या जबाबदारीवर प्रकाश टाकतात. ते सांगतात की, समाजात ज्यांना मान-सन्मान मिळतो किंवा जे प्रभावशाली आहेत, त्यांच्या प्रत्येक कृतीकडे समाज बारकाईने पाहत असतो. श्रेष्ठ व्यक्तीने केलेले कर्म हे इतरांसाठी एक नियमावली किंवा प्रमाण बनते. जर एखादी मोठी व्यक्ती सदाचाराने वागली, तर सामान्य जनताही आपोआप चांगल्या मार्गाला लागते. म्हणून, समाजाला योग्य दिशा देण्यासाठी समर्थ व्यक्तींनी आपले आचरण अत्यंत शुद्ध आणि जबाबदार ठेवणे आवश्यक आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जर घरातील मोठी माणसे वेळेचे पालन करत असतील, तर मुलेही ते पाहून वेळेचे महत्त्व शिकतात. उदाहरण: शिक्षकांनी शिस्त पाळली की विद्यार्थीही शिस्तप्रिय बनतात.

📌 संदर्भ

श्रेष्ठ व्यक्तींच्या आचरणाचा समाजावर कसा परिणाम होतो, हे ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 12

म्हणौनि स्वधर्मु जो विहितु । तोचि आचरिजे उचितु । जैसा मार्गु हा संमतु । चालतां न पावे ॥

"Therefore, perform the duty that is prescribed; for just as walking on a recognized path leads to no harm."

स्वधर्मु Noun
Swadharmu
स्वतःचे कर्तव्य
One's own duty
विहितु Adjective
Vihitu
शास्त्राने सांगितलेले
Prescribed
आचरिजे Verb
Acharije
आचरण करावे
Should practice
उचितु Adjective
Uchitu
योग्य/उचित
Appropriate
संमतु Adjective
Sammatu
मान्य असलेला
Approved/Accepted
मार्गु Noun
Margu
रस्ता
Path

💡 अर्थ

इसलिए, जो कर्तव्य शास्त्रसम्मत और उचित है, उसी का पालन करना चाहिए। जैसे सही मार्ग पर चलने से मनुष्य कष्ट नहीं पाता, वैसे ही स्वधर्म का पालन करने से जीवन सुलभ होता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत 'स्वधर्माचे' (स्वतःच्या विहित कर्तव्याचे) महत्त्व विशद करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने नेहमी शास्त्राने सांगितलेल्या आणि आपल्या प्रकृतीला साजेसा अशा कर्तव्याचेच आचरण करावे. यासाठी त्यांनी एका प्रवाशाचे उदाहरण दिले आहे. जर एखादा प्रवासी सर्वांनी मान्य केलेल्या सुरक्षित राजमार्गावरून चालला, तर त्याला प्रवासात कष्ट होत नाहीत आणि तो चुकत नाही. त्याचप्रमाणे, जो मनुष्य आपले विहित कर्म प्रामाणिकपणे करतो, तो संसाराच्या बंधनात अडकत नाही आणि त्याला आत्मिक शांती मिळते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात विद्यार्थ्यांनी आपला 'विद्यार्थी धर्म' म्हणजेच प्रामाणिकपणे अभ्यास करणे पाळले पाहिजे. जर त्यांनी अभ्यासाचा हा 'राजमार्ग' निवडला, तर त्यांना परीक्षेच्या वेळी भीती वाटणार नाही आणि यश सहज मिळेल.

📌 संदर्भ

कर्मयोगाचे विवेचन करताना ज्ञानेश्वर महाराज सांगतात की, स्वतःच्या विहित कर्तव्याचे पालन करणे हाच प्रगतीचा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 129

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेंचि करीं तूं परम । पुरुषार्थालागीं ॥ १२९ ॥

"Therefore, perform that which is the right action and which constitutes your duty, for the sake of the ultimate goal."

म्हणोनि Conjunction
Mhaṇoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Ucita
योग्य / विहित
Proper / Appropriate
आचरतां Verb
Ācaratāṃ
आचरण करताना
While practicing / performing
सधर्म Noun
Sadharma
स्वधर्म / कर्तव्य
Righteous duty
पुरुषार्थालागीं Noun
Puruṣārthālāgīṃ
परम ध्येयासाठी / पुरुषार्थासाठी
For the sake of the ultimate goal

💡 अर्थ

इसलिए जो उचित कर्म है और जिसका आचरण करना स्वधर्म है, वही तुम परम पुरुषार्थ की प्राप्ति के लिए करो।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अर्जुनाला कर्मयोगाचे रहस्य सांगतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने नेहमी आपल्या वाट्याला आलेले 'उचित' म्हणजे शास्त्रशुद्ध आणि योग्य कर्मच केले पाहिजे. जे कर्म केल्याने आपल्या स्वधर्माचे (कर्तव्याचे) पालन होते, तेच कर्म श्रेष्ठ असते. असे निस्वार्थ कर्म करणे हाच मोक्ष किंवा परम पुरुषार्थ मिळवण्याचा खरा मार्ग आहे. चुकीच्या मार्गाने यश मिळवण्यापेक्षा, आपल्या कर्तव्याचे पालन करणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, समजा एखादा विद्यार्थी परीक्षेत पास होण्यासाठी कॉपी करण्याचा विचार करत असेल, तर त्याने हे लक्षात घेतले पाहिजे की त्याचे 'उचित कर्म' प्रामाणिकपणे अभ्यास करणे हे आहे. कष्टाने मिळवलेले यशच त्याला भविष्यात खरा 'पुरुषार्थ' किंवा प्रगती मिळवून देईल.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला निस्पृहपणे आणि शास्त्रशुद्ध पद्धतीने स्वधर्म पालनाचे महत्त्व सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा