←
रविवार, 07 जुलै 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 191

म्हणोनि संशयाहुनि थोर । आन नाही पाप घोर । हा विनाशासी थोर । विदारक ॥ १९१ ॥

"Therefore, there is no sin greater than doubt; it is a powerful destroyer of one's well-being."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
संशयाहुनि Noun
Sanshayahuni
संशयापेक्षा
Than doubt
थोर Adjective
Thor
मोठे
Great
पाप Noun
Paap
पाप
Sin
घोर Adjective
Ghor
भयानक
Terrible
विदारक Adjective
Vidarak
नाश करणारा
Destroyer

💡 अर्थ

म्हणून संशयापेक्षा मोठे आणि भयंकर दुसरे कोणतेही पाप नाही. हा संशय माणसाचा पूर्णपणे नाश करणारा आहे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संशयाचे घातक स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, संशय हा माणसाच्या प्रगतीतील सर्वात मोठा अडथळा आहे. अज्ञानी माणसाला ज्ञान दिले जाऊ शकते, परंतु ज्याच्या मनात संशय निर्माण होतो, त्याचे ज्ञान, भक्ती आणि कर्म सर्व व्यर्थ ठरते. संशय हा बुद्धीला ग्रासतो आणि माणसाला सत्यापासून दूर नेतो, ज्यामुळे शेवटी त्याचा सर्वनाश होतो. म्हणून संशयाला सर्वात मोठे पाप मानले गेले आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर आपण आपल्या ध्येयावर किंवा स्वतःच्या क्षमतेवर संशय घेतला, तर आपण कधीही यशस्वी होऊ शकत नाही. उदाहरणार्थ, परीक्षेत उत्तर लिहिताना जर मनात संशय असेल, तर आपण बरोबर उत्तरही चुकीचे लिहू शकतो. म्हणून आत्मविश्वासाने कार्य करावे.

📌 संदर्भ

ज्ञानयोगाच्या मार्गावर संशय हा कसा सर्वात मोठा अडथळा आणि विनाशाचे कारण ठरतो, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 134

म्हणौनि कर्माचेनि आधारे | जे जे विहित आणि अवधारे | ते ते करीं सुखें थोरें | अर्जुना तूं || १३४ ||

"Therefore, based on action, whatever is prescribed and certain, perform that with great joy, O Arjuna."

म्हणौनि Adverb
Mhaṇouni
म्हणून
therefore
कर्माचेनि Noun
Karmācēni
कर्माच्या
of action
विहित Adjective
Vihita
शास्त्रसंमत / योग्य
prescribed / proper
अवधारे Adjective
Avadhārē
निश्चित केलेले
determined / certain
सुखें Adverb
Sukhēṃ
आनंदाने
with joy
थोरें Adjective
Thōrēṃ
मोठ्या
great / large

💡 अर्थ

म्हणून हे अर्जुना, कर्माचा आधार घेऊन, जे जे शास्त्रविहित आणि निश्चित केलेले कर्तव्य आहे, ते तू मोठ्या आनंदाने कर.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून अर्जुनाला कर्मयोगाचा अत्यंत महत्त्वाचा संदेश देतात. ते म्हणतात की, कर्माचा त्याग करणे हा मोक्षाचा मार्ग नाही. उलट, आपल्या वाट्याला आलेले, शास्त्राने सांगितलेले आणि आपल्या स्वधर्माला उचित असे जे जे कर्म आहे, ते आनंदाने पार पाडले पाहिजे. जेव्हा मनुष्य आपले कर्तव्य ओझे न मानता ते ईश्वराची सेवा म्हणून आनंदाने करतो, तेव्हा ते कर्म त्याला बंधनात टाकत नाही, तर मुक्तीकडे नेते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात कोणतेही काम करताना ते कंटाळवाणे न मानता, ते आपले कर्तव्य आहे या भावनेने आनंदाने करावे. उदाहरणार्थ, विद्यार्थ्यांनी अभ्यास करताना तो ओझे न मानता ज्ञानासाठी आनंदाने करावा.

📌 संदर्भ

या ओवीत ज्ञानेश्वर महाराज आध्यात्मिक प्रगतीसाठी आपली कर्तव्ये आनंदाने पार पाडण्याचे महत्त्व स्पष्ट करतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 274

म्हणोनि जयाचे ठायीं । हे इंद्रियें नियमिलीं पाहीं । तोचि पूर्णप्रज्ञु जगीं । जाणावा गा ॥

"Therefore, he whose senses are completely restrained from their objects, his wisdom is firmly established."

जयाचे Pronoun
Jayache
ज्याच्या
Whose
ठायीं Noun
Thayi
ठिकाणी / अंतःकरणात
In / Within
इंद्रियें Noun
Indriye
ज्ञानेंद्रिये व कर्मेंद्रिये
Senses
नियमिलीं Verb
Niyamili
संयमित केली / ताब्यात ठेवली
Restrained / Controlled
पूर्णप्रज्ञु Adjective
Purnaprajnu
पूर्ण बुद्धी असलेला / स्थितप्रज्ञ
One with steady wisdom
जाणावा Verb
Janava
ओळखावा / समजावा
Should be known

💡 अर्थ

म्हणून ज्या माणसाने आपली सर्व इंद्रिये आपल्या ताब्यात ठेवली आहेत, तोच या जगात खरा स्थिर बुद्धीचा (स्थितप्रज्ञ) आहे असे समजावे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्थितप्रज्ञाचे अंतिम लक्षण सांगत आहेत. ते म्हणतात की, ज्याप्रमाणे कासव आपले अवयव स्वतःच्या इच्छेने संकुचित करू शकते, त्याचप्रमाणे ज्या साधकाने आपली इंद्रिये विषयांच्या मोहापासून पूर्णपणे आवरून धरली आहेत, त्याची बुद्धी आत्मस्वरूपात स्थिर होते. बाह्य जगातील प्रलोभने त्याला विचलित करू शकत नाहीत. असा पुरुषच खऱ्या अर्थाने आत्मज्ञानी आणि स्थिर बुद्धीचा असतो. इंद्रियांवर विजय मिळवणे हाच स्थिर बुद्धीचा मुख्य आधार आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात स्वतःच्या इच्छांवर ताबा मिळवणे खूप महत्त्वाचे आहे. उदाहरणार्थ, परीक्षेच्या काळात टीव्ही किंवा मोबाईलचा मोह टाळून अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करणे म्हणजे इंद्रिय निग्रह होय. यामुळे आपली एकाग्रता वाढते.

📌 संदर्भ

स्थितप्रज्ञाची लक्षणे सांगताना ज्ञानेश्वर महाराज इंद्रिय निग्रहाचे महत्त्व स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा