←
गुरुवार, 02 मे 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 63

तैसे ते कुरुक्षेत्र । जे धर्माचे पवित्र । जेथ आले एकत्र । उभय दळ ॥

"In that manner, on the sacred land of Kurukshetra, both the armies assembled."

तैसे Adverb
Taise
त्याप्रमाणे / अशा प्रकारे
In that manner
कुरुक्षेत्र Noun
Kurukshetra
कुरुक्षेत्राचे मैदान
The field of Kurukshetra
पवित्र Adjective
Pavitra
पावन / शुद्ध
Sacred / Holy
एकत्र Adverb
Ekatra
एका ठिकाणी
Together
उभय Adjective
Ubhaya
दोन्ही
Both
दळ Noun
Dala
सैन्य / फौज
Army / Forces

💡 अर्थ

उसी प्रकार उस पवित्र धर्मक्षेत्र कुरुक्षेत्र में, जहाँ दोनों सेनाएँ एकत्रित हुई थीं।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कुरुक्षेत्राच्या रणांगणाचे वर्णन करत आहेत. कुरुक्षेत्राला 'धर्मक्षेत्र' म्हटले गेले आहे, कारण तेथे केवळ युद्धच होणार नव्हते, तर धर्माचा विजय आणि अधर्माचा पराभव ठरणार होता. येथे 'उभय दळ' म्हणजे पांडवांचे आणि कौरवांचे सैन्य समोरासमोर उभे ठाकले आहे. ज्ञानेश्वरीच्या सुरुवातीला संजय धृतराष्ट्राला युद्धाच्या परिस्थितीची माहिती देताना या पवित्र भूमीचा उल्लेख करतो, जिथे सत्याची आणि असत्याची लढाई होणार आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्या दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपल्यासमोर चांगले आणि वाईट असे दोन पर्याय असतात, तेव्हा आपले मन हे 'कुरुक्षेत्र' बनते. अशा वेळी आपण नेहमी सत्याची आणि धर्माची बाजू निवडली पाहिजे. उदाहरणार्थ, खेळताना आपली चूक मान्य करणे हा धर्माचा मार्ग आहे.

📌 संदर्भ

संजय धृतराष्ट्राला कुरुक्षेत्राच्या पवित्र भूमीवर दोन्ही सैन्ये कशी एकत्र जमली आहेत, याचे वर्णन सांगत आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 226

म्हणोनि तूं आतां । उचित हें पंडुसुता । आचरे पां निभ्रांता । स्वधर्मु हा ॥ २२६ ॥

म्हणोनि तू आता, उचित हे पंडुसुता। आचरे पा निभ्रांता, स्वधर्म हा॥

"Therefore, O son of Pandu, perform your rightful duty now, without any doubt."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchita
योग्य / विहित
Proper / Appropriate
पंडुसुता Noun
Pandusuta
पांडुपुत्रा (अर्जुना)
Son of Pandu (Arjuna)
आचरे Verb
Achare
आचरण कर / पाळ
Perform / Practice
निभ्रांता Adverb
Nibhranta
निःशंकपणे / संशय न ठेवता
Without doubt
स्वधर्मु Noun
Swadharmu
स्वतःचे कर्तव्य
One's own duty

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, तुम अब बिना किसी संदेह के अपने उचित स्वधर्म (कर्तव्य) का पालन करो।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून श्रीकृष्णाचा उपदेश स्पष्ट करतात. श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगतात की, कर्माचा त्याग करणे शक्य नाही आणि ते श्रेयस्करही नाही. म्हणून, हे अर्जुना, तू कोणत्याही शंकेशिवाय तुझ्या वाट्याला आलेले विहित कर्म म्हणजेच तुझा स्वधर्म आचरणात आण. स्वधर्माचे पालन करणे हाच मोक्षाचा आणि चित्तशुद्धीचा खरा मार्ग आहे. मनात कोणताही गोंधळ न ठेवता आपले कर्तव्य पार पाडणे हेच श्रेष्ठ आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, प्रत्येकाने आपली जबाबदारी प्रामाणिकपणे पार पाडली पाहिजे. उदाहरणार्थ, एका विद्यार्थ्याचा स्वधर्म म्हणजे अभ्यास करणे. परीक्षेच्या निकालाची चिंता न करता किंवा आळस न करता अभ्यास करणे म्हणजे 'निभ्रांतपणे स्वधर्म आचरणे' होय.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला त्याचे विहित कर्तव्य (स्वधर्म) कोणत्याही शंकेशिवाय पार पाडण्याचा सल्ला देत आहेत, कारण कर्म करणे हे कर्म न करण्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 220

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे नको भ्रमितां । हा सर्वथा नित्य तत्त्वता । आत्मा जाणे ॥ २२० ॥

"Therefore, do not be deceived by delusion; understand that this Soul is eternally constant and real."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Zhakavije
फसवले जाणे
To be deceived
भ्रमितां Adjective
Bhramita
गोंधळलेला किंवा भ्रमिष्ट
Deluded or confused
नित्य Adjective
Nitya
शाश्वत किंवा कायम
Eternal
तत्त्वता Adverb
Tattvata
वास्तवात किंवा सत्याने
In reality
जाणे Verb
Jane
जाणून घे
Know/Understand

💡 अर्थ

इसलिए अब तुम भ्रमित मत हो। यह जान लो कि यह आत्मा हर प्रकार से नित्य और सत्य है।

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीत संत ज्ञानेश्वर महाराज अर्जुनाला आत्म्याच्या शाश्वत स्वरूपाची जाणीव करून देतात. ते म्हणतात की, देहाच्या नाशाने आत्म्याचा नाश होतो हा जो तुझा भ्रम आहे, तो सोडून दे. आत्मा हा त्रिकालाबाधित सत्य असून तो कधीही नष्ट होत नाही. हे ज्ञान प्राप्त झाल्यावर मृत्यूचे भय उरत नाही आणि मनुष्याला जीवनाचे खरे स्वरूप समजते. अर्जुनाने युद्धाच्या प्रसंगी मोहग्रस्त होऊ नये, हाच या उपदेशाचा मुख्य उद्देश आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपल्याला मोठ्या संकटाचा किंवा बदलाचा सामना करावा लागतो, तेव्हा हे लक्षात ठेवावे की आपले आंतरिक अस्तित्व (आत्मा) अविनाशी आहे. उदाहरणार्थ, एखादी प्रिय वस्तू हरवल्यास किंवा नुकसान झाल्यास दुःखी न होता, जीवनातील शाश्वत मूल्यांवर लक्ष केंद्रित करावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाचा मोह दूर करण्यासाठी आत्म्याच्या अमरत्वाचे आणि अविनाशी स्वरूपाचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा