←
मंगळवार, 30 एप्रिल 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 73

म्हणोनि अज्ञानाचेनि मूळें । जे हे संशयाचीं पडळें । तीं ज्ञानशस्त्रें प्रबळें । तोडूनि पाडीं ॥ ७३ ॥

म्हणोनि अज्ञानाचेनि मुळे । जे हे संशयाची पडळे । ती ज्ञानशस्त्रे प्रबळे । तोडूनि पाडी ॥ ७३ ॥

"Therefore, these veils of doubt, rooted in ignorance, should be cut down with the powerful weapon of knowledge."

अज्ञानाचेनि Noun
Ajnanacheni
अज्ञानामुळे
due to ignorance
संशयाचीं Noun
Sanshayachin
संशयाची
of doubt
पडळें Noun
Padalen
पडदे किंवा आवरणे
veils or layers
ज्ञानशस्त्रें Noun
Jnana-shastren
ज्ञानाच्या शस्त्राने
with the weapon of knowledge
प्रबळें Adjective
Prabalen
शक्तिशाली
powerful
तोडूनि Verb
Toduni
नष्ट करून किंवा तोडून
by cutting or breaking

💡 अर्थ

म्हणून अज्ञानामुळे निर्माण झालेली ही संशयाची आवरणे (पडदे), तू ज्ञानाच्या सामर्थ्यवान शस्त्राने तोडून टाक.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अर्जुनाला मार्गदर्शन करताना म्हणतात की, मनुष्याच्या मनात निर्माण होणारे सर्व संशय हे केवळ अज्ञानामुळे निर्माण होतात. हे संशय एखाद्या डोळ्यांवरील पडद्याप्रमाणे असतात, जे आपल्याला सत्य पाहण्यापासून रोखतात. या संशयाचा समूळ नाश करण्यासाठी आत्मज्ञानाचे शस्त्र वापरणे आवश्यक आहे. जेव्हा ज्ञानाचा प्रकाश पडतो, तेव्हा संशयाचे अंधारमय पडदे आपोआप फाटून जातात आणि मनुष्याला आपल्या कर्तव्याची स्पष्ट जाणीव होते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपल्याला एखाद्या गोष्टीबद्दल भीती किंवा शंका वाटते, तेव्हा त्या विषयाचे पूर्ण ज्ञान मिळवणे हाच त्यावरचा उपाय असतो. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या नवीन कामाची भीती वाटत असेल, तर त्या कामाचे प्रशिक्षण (ज्ञान) घेतल्यास मनातील संशय दूर होतो.

📌 संदर्भ

चौथ्या अध्यायाच्या शेवटी, श्रीकृष्ण अर्जुनाला अज्ञानातून जन्मलेला संशय आत्मज्ञानाच्या तलवारीने नष्ट करण्यास सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 61

म्हणौनि संन्यासु तोचि योगु । हा जाणावा एकुचि मार्गु । जेथ न पविजे विभागु । कवणें काळीं ॥ ६१ ॥

"Therefore, Sanyasa is the same as Yoga; know this to be the one and only path, where no division is found at any time."

म्हणौनि Conjunction
Mhaṇouni
म्हणून
Therefore
संन्यासु Noun
Sannyāsu
संन्यास (फलाशा त्याग)
Renunciation
योगु Noun
Yōgu
कर्मयोग
Yoga of action
जाणावा Verb
Jāṇāvā
समजावा
Should be known
विभागु Noun
Vibhāgu
भेद किंवा तुकडा
Division or difference
कवणें Pronoun
Kavaṇēṃ
कोणत्याही
Any
काळीं Noun
Kāḷīṃ
वेळी किंवा काळात
In time

💡 अर्थ

म्हणून संन्यास आणि योग हे दोन्ही एकच आहेत असे समजावे. या दोघांमध्ये कधीही कोणताही फरक किंवा विभाग करता येत नाही.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, कर्मसंन्यास (फलाशा सोडणे) आणि कर्मयोग (निःस्वार्थ कर्म करणे) हे भिन्न मार्ग नसून एकाच सत्याचे दोन पैलू आहेत. सामान्यतः लोकांना वाटते की संन्यास म्हणजे सर्व सोडून देणे आणि योग म्हणजे कर्म करणे, परंतु ज्ञानेश्वर माऊली सांगतात की जो खरा संन्यासी आहे तोच योगी आहे. या दोन्ही मार्गांचे अंतिम उद्दिष्ट आत्मसाक्षात्कार हेच आहे, त्यामुळे त्यांच्यात कोणत्याही काळात (कवणें काळीं) भेद किंवा विभाग (विभागु) संभवत नाही.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्या दैनंदिन जीवनात काम करताना केवळ फळाची अपेक्षा न ठेवता, ते काम ईश्वराची सेवा म्हणून करणे म्हणजे संन्यास आणि योग यांचा संगम होय. उदाहरणार्थ, विद्यार्थ्यांनी केवळ परीक्षेतील गुणांसाठी न वाचता ज्ञानासाठी अभ्यास करणे.

📌 संदर्भ

संन्यास आणि कर्मयोग यांतील अद्वैत आणि एकता ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 240

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे नको चित्ता । सांडूनि हे चिंता । धनुष्य घेईं ॥ २४० ॥

"Therefore, do not let your mind be deceived now; casting aside this worry, take up your bow."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Jhakavije
फसवणे किंवा भ्रमित करणे
To delude or deceive
चित्ता Noun
Chitta
मन
Mind
सांडूनि Verb
Sanduni
सोडून देऊन
Abandoning
चिंता Noun
Chinta
काळजी
Worry
धनुष्य Noun
Dhanushya
धनुष्य
Bow

💡 अर्थ

म्हणून आता तू तुझ्या मनाला फसवू नकोस. ही काळजी सोडून दे आणि तुझे धनुष्य हातात घे.

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीत संत ज्ञानेश्वर महाराज श्रीकृष्णाच्या माध्यमातून अर्जुनाला उपदेश करत आहेत. श्रीकृष्ण म्हणतात की, हे अर्जुना, तू मोह आणि अज्ञानामुळे स्वतःच्या मनाची फसवणूक करत आहेस. युद्धाच्या प्रसंगी अशा प्रकारे शोक करणे तुला शोभत नाही. मनातील सर्व संभ्रम आणि चिंता बाजूला सारून, क्षत्रिय धर्माचे पालन करण्यासाठी तू तुझे धनुष्य उचल आणि युद्धासाठी सज्ज हो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखाद्या कठीण कामाला घाबरतो, तेव्हा विचार करत न बसता प्रत्यक्ष कृती करणे आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, परीक्षेच्या भीतीने रडत बसण्यापेक्षा पुस्तक हातात घेऊन अभ्यासाला सुरुवात करणे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला त्याचा मानसिक संभ्रम सोडून युद्धासाठी तयार होण्यास सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा