←
सोमवार, 24 जुलै 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 196

म्हणौनि संशयाहूनि थोर । आन नाही पाप घोर । हा विनाशासी थोर । विवरु असे ॥ १९६ ॥

म्हणून संशयापेक्षा मोठे दुसरे कोणतेही घोर पाप नाही. हा संशय विनाशाचा मोठा मार्ग आहे.

"Therefore, there is no sin greater or more terrible than doubt; it is a wide opening for destruction."

म्हणौनि Conjunction
Mhaṇouni
म्हणून
Therefore
संशयाहूनि Noun
Saṁśayāhūni
संशयापेक्षा
Than doubt
थोर Adjective
Thōra
मोठे
Great
घोर Adjective
Ghōra
भयंकर
Terrible
विनाशासी Noun
Vināśāsī
विनाशासाठी
For destruction
विवरु Noun
Vivaru
मार्ग किंवा छिद्र
Path or Opening

💡 अर्थ

म्हणून संशयासारखे दुसरे कोणतेही मोठे पाप नाही. संशय हा माणसाच्या विनाशाला कारणीभूत ठरणारा सर्वात मोठा अडथळा आहे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संशयाचे भयंकर परिणाम स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, संशय हा माणसाचा सर्वात मोठा शत्रू आहे. ज्याप्रमाणे एखादे मोठे छिद्र जहाजाला बुडवू शकते, त्याचप्रमाणे संशय माणसाच्या जीवनाचा आणि कर्माचा नाश करतो. संशयामुळे माणसाची बुद्धी स्थिर राहत नाही आणि तो ध्येयापासून भरकटतो. आध्यात्मिक मार्गावर चालणाऱ्या साधकासाठी संशय हा सर्वात मोठा अडथळा असून तो विनाशाचे द्वार मानले जाते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात स्वतःच्या क्षमतेवर संशय घेऊ नका. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या विद्यार्थ्याने परीक्षेच्या वेळी आपल्या अभ्यासावर संशय घेतला, तर तो आत्मविश्वासाने उत्तरे लिहू शकणार नाही आणि त्याचे नुकसान होईल.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वर महाराज ज्ञानाच्या मार्गातील संशयाचे घातक परिणाम या ओवीतून स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 209

कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन । मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥

म्हणोनि उचित जे कर्म । तेंचि करीं तूं सप्रेम । परी फळाचें मनोधर्म । न धरीं कांहीं ॥ २०९ ॥

"Therefore, perform your rightful duty with love; but do not hold any desire for the results in your mind."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchita
योग्य / विहित
Appropriate / Rightful
सप्रेम Adverb
Saprema
प्रेमाने
With love
फळाचें Noun
Phalache
फळाची / परिणामाची
Of the fruit / result
मनोधर्म Noun
Manodharma
मनाची ओढ / इच्छा
Mental inclination / desire
धरीं Verb
Dhari
धरणे / ठेवणे
To hold / keep

💡 अर्थ

म्हणून तुला जे योग्य कर्तव्य कर्म आहे, तेच तू प्रेमाने कर; परंतु त्या कर्माच्या फळाची इच्छा मनात मुळीच धरू नकोस.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अर्जुनाला निष्काम कर्मयोगाचा उपदेश करत आहेत. ते म्हणतात की, मनुष्याने आपले विहित कर्तव्य (स्वधर्म) अत्यंत निष्ठेने आणि प्रेमाने पार पाडले पाहिजे. कर्माचा त्याग करणे हा मार्ग नाही, तर कर्माच्या फळाची आसक्ती सोडणे हा खरा मार्ग आहे. जेव्हा आपण फळाची अपेक्षा न ठेवता कर्म करतो, तेव्हा ते कर्म आपल्याला बंधनात टाकत नाही. कर्मावर आपला अधिकार आहे, पण त्याच्या फळावर नाही, हेच या ओवीचे सार आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

विद्यार्थ्यांनी परीक्षेचा अभ्यास करताना 'मला किती गुण मिळतील' या चिंतेपेक्षा 'मी मनापासून अभ्यास कसा करेन' यावर लक्ष केंद्रित करावे. उदाहरणार्थ, चित्र काढताना ते सुंदर होईल की नाही यापेक्षा ते काढण्याच्या प्रक्रियेचा आनंद घ्यावा.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला निष्काम कर्मयोगाचे महत्त्व सांगत आहेत, त्याचेच स्पष्टीकरण ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत करतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 145

मग तयाचिया दृष्टी । हवि जे जे सृष्टी । ते ब्रह्मचि मुष्टी । भरले असे ॥

"Then in his sight, whatever offerings are in the world, they are all filled within the grasp of Brahman."

तयाचिया Pronoun
Tayachiya
त्याच्या (ज्ञानी पुरुषाच्या)
His (of the realized soul)
दृष्टी Noun
Drishti
नजर किंवा दृष्टी
Vision or sight
हवि Noun
Havi
यज्ञात अर्पण करायचे द्रव्य
Oblation or offering
सृष्टी Noun
Srushti
जग किंवा विश्व
Universe or creation
मुष्टी Noun
Mushti
मूठ
Fist or grasp
भरले Verb
Bharale
व्यापलेले किंवा भरलेले
Filled or pervaded

💡 अर्थ

त्या आत्मज्ञानी पुरुषाच्या नजरेत या जगातील जे काही अर्पण करण्याचे पदार्थ (हवि) आहेत, ते सर्व ब्रह्मच आहेत असे त्याला वाटते.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अद्वैत स्थितीचे वर्णन करतात. ज्याला आत्मज्ञान प्राप्त झाले आहे, त्याला यज्ञ, अर्पण करण्याची सामग्री आणि संपूर्ण सृष्टी यात कोणताही फरक दिसत नाही. जशी एखादी वस्तू मुठीत घेतल्यावर ती मुठीचाच भाग वाटते, तसे त्या ज्ञानी पुरुषाला संपूर्ण विश्व ब्रह्माच्या मुठीत किंवा प्रत्यक्ष ब्रह्मरूपच भासते. त्याच्यासाठी अर्पण करणारा, अर्पण करण्याची क्रिया आणि अर्पण केलेली वस्तू हे सर्व एकच परब्रह्म असते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपण जे काही काम करतो, ते ईश्वराची सेवा आहे या भावनेने केल्यास कामाचा कंटाळा येत नाही. उदाहरणार्थ, जेवण बनवताना ते देवाला अर्पण करायचा 'प्रसाद' आहे असे मानले तर त्यातील गोडी आणि सात्त्विकता वाढते.

📌 संदर्भ

आत्मज्ञानी पुरुषाला सर्वत्र ब्रह्म कसे दिसते, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा