←
शनिवार, 18 मार्च 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 271

म्हणौनि कर्मेचि करावीं । परि फळाशा न धरावी । हेंचि मुख्य जाणावें । वर्म येथें ॥ २७१ ॥

"Therefore, perform actions indeed, but do not hold onto the desire for results; know this to be the main secret here."

म्हणौनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
कर्मेचि Noun
Karmechi
कर्मेच / कर्तव्येच
Actions only / Duties
फळाशा Noun
Phalasha
फळाची आशा / अपेक्षा
Desire for results
जाणावें Verb
Janave
समजावे / ओळखावे
Should know / understand
वर्म Noun
Varma
रहस्य / मर्म
Secret / Essence

💡 अर्थ

इसलिए कर्म ही करने चाहिए, परंतु फल की इच्छा नहीं रखनी चाहिए। यही इस मार्ग का मुख्य रहस्य समझना चाहिए।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्मयोगाचे अत्यंत महत्त्वाचे मर्म स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने कर्माचा त्याग करू नये, तर कर्माच्या फळाचा त्याग करावा. जेव्हा आपण एखादे काम फळाच्या आशेने करतो, तेव्हा आपले लक्ष कामापेक्षा निकालावर जास्त असते, ज्यामुळे कामात चुका होऊ शकतात. निष्काम भावनेने केलेले कर्म हे बंधनास कारणीभूत ठरत नाही. हेच अध्यात्मिक प्रगतीचे 'वर्म' म्हणजेच गुपित आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जसे की एखाद्या खेळाडूने 'आपण जिंकू की हरू' याचा विचार न करता केवळ आपला खेळ सर्वोत्तम कसा होईल यावर लक्ष दिले पाहिजे. निकालाची चिंता सोडल्यास कामाचा दर्जा सुधारतो आणि मानसिक ताण कमी होतो.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्णांनी सांगितलेला निष्काम कर्मयोगाचा सिद्धांत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून विशद करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 41

तयांची बुद्धी एकचि पांडवा | जेवीं गंगेचा ओघ सिधवा | मिळे जैसा बरवा | समुद्रासी ||

"Their intellect is one-pointed, O Pandava, just as the flow of the Ganges goes straight and meets the ocean beautifully."

तयांची Pronoun
Tayanchi
त्यांची
Their
बुद्धी Noun
Buddhi
विचारशक्ती / बुद्धी
Intellect
ओघ Noun
Ogh
प्रवाह
Flow / Stream
सिधवा Adjective
Sidhava
सरळ
Straight
बरवा Adverb
Barava
उत्तम प्रकारे
Beautifully / Well
समुद्रासी Noun
Samudrasi
समुद्राला
To the ocean

💡 अर्थ

हे अर्जुन, जिनकी बुद्धि स्थिर है, उनकी वृत्ति गंगा की धारा की तरह सीधी केवल परमात्मा रूपी समुद्र की ओर ही बहती है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्थिर बुद्धीचे (व्यवसायात्मिका बुद्धी) लक्षण सांगतात. ज्याप्रमाणे गंगेचा प्रवाह कितीही अडथळे आले तरी शेवटी समुद्रालाच जाऊन मिळतो, त्याप्रमाणे आत्मज्ञानी पुरुषाची बुद्धी केवळ एकाच ध्येयावर म्हणजे परमात्म्यावर केंद्रित असते. ती अनेक विषयांत भरकटत नाही. ज्याची बुद्धी स्थिर नाही, त्याचे विचार अनेक दिशांना विखुरलेले असतात, परंतु ज्ञानी माणसाचे सर्व विचार एकाच ध्येयाकडे प्रवाहित होतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्या जीवनात कोणतेही मोठे ध्येय गाठायचे असेल, तर आपले लक्ष विचलित होऊ न देता गंगेच्या प्रवाहासारखे एकाग्र राहावे. उदाहरणार्थ, स्पर्धा परीक्षेचा अभ्यास करताना मोबाईल किंवा इतर मनोरंजनाकडे लक्ष न देता केवळ अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करणे यश मिळवून देते.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला स्थिर आणि एकाग्र बुद्धीचे महत्त्व ज्ञानेश्वर माऊलींच्या ओवीतून समजावून सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 38

न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते । तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥

म्हणोनि ज्ञानापरौते । पवित्र न दिसे आयिते । जेणे संशयाचेनि रिते । होइजे गा ॥ ३८ ॥

"Therefore, there is nothing as pure as knowledge, by which one becomes free from all doubts."

ज्ञानापरौते Noun
jnanaparoute
ज्ञानापेक्षा
than knowledge
पवित्र Adjective
pavitra
शुद्ध
pure
आयिते Adjective
ayite
सहज उपलब्ध
readily available
संशयाचेनि Noun
sanshayacheni
संशयाने
by doubt
रिते Adjective
rite
रिकामे किंवा मुक्त
empty or free

💡 अर्थ

इस संसार में ज्ञान के समान पवित्र करने वाला दूसरा कोई साधन नहीं है। योग में सिद्ध हुआ पुरुष समय आने पर स्वयं ही अपने अंतःकरण में उस ज्ञान को प्राप्त कर लेता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मज्ञानाचे महत्त्व विशद करतात. ते म्हणतात की, या संपूर्ण सृष्टीत ज्ञानासारखे शुद्ध आणि पवित्र दुसरे काहीही नाही. ज्याप्रमाणे सूर्य उगवल्यावर अंधार नष्ट होतो, त्याप्रमाणे ज्ञान प्राप्त झाल्यावर मनातील अज्ञान आणि संशय पूर्णपणे नाहीसे होतात. जो साधक निष्काम कर्मयोगाने शुद्ध झाला आहे, त्याला हे ज्ञान कालांतराने स्वतःच्या अंतःकरणात प्राप्त होते. हे ज्ञान मिळवण्यासाठी बाह्य साधनांपेक्षा अंतःशुद्धी महत्त्वाची आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात कोणत्याही कामाचे पूर्ण ज्ञान घेतल्यास भीती आणि संशय दूर होतो. उदाहरणार्थ, नवीन तंत्रज्ञान शिकताना जर त्याचे सखोल ज्ञान घेतले, तर ते वापरताना मनात कोणतीही शंका राहत नाही आणि काम यशस्वी होते.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला आत्मज्ञानाची शुद्ध करण्याची शक्ती आणि त्याचे श्रेष्ठत्व समजावून सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा