←
रविवार, 15 जून 2036
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 215

म्हणोनि जे जे उचित। आणि ज्यासी जे विहित। तेणे तेचि करावे अहेत। मन देऊनि॥

"Therefore, whatever is appropriate and whatever is prescribed as duty, one should perform that very task without any selfish motive, giving it one's full mind."

म्हणोनि Adverb
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchita
योग्य
Appropriate
विहित Adjective
Vihita
कर्तव्य किंवा शास्त्रसंमत
Prescribed duty
अहेत Adjective
Aheta
हेतू नसलेले किंवा निस्वार्थ
Without motive or selfless
करावे Verb
Karave
करावे
Should do

💡 अर्थ

इसलिए जो उचित है और जिसका जो कर्तव्य है, उसे वह कार्य बिना किसी फल की इच्छा के और पूरे मन से करना चाहिए।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून निष्काम कर्मयोगाचे मर्म समजावून सांगत आहेत. ते म्हणतात की, प्रत्येक व्यक्तीने आपल्या वाट्याला आलेले, शास्त्राने सांगितलेले आणि परिस्थितीनुसार जे योग्य (उचित) कर्म आहे, तेच करावे. हे कर्म करताना मनात कोणताही स्वार्थ किंवा फळाची अभिलाषा (अहेत) नसावी. जेव्हा मनुष्य आपले विहित कर्तव्य पूर्ण एकाग्रतेने आणि निस्पृह भावनेने पार पाडतो, तेव्हा ते कर्म त्याला बंधनात टाकत नाही, उलट ते चित्तशुद्धीचे साधन बनते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात काम करताना, उदा. एखाद्या कर्मचाऱ्याने पगाराच्या किंवा पदोन्नतीच्या केवळ विचारात न पडता, आपले काम हीच सेवा मानून प्रामाणिकपणे पूर्ण करावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला कर्म कसे करावे हे सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज त्याचे स्पष्टीकरण या ओवीतून देतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 30

जेथ अर्जुना हे साच । जेणें संपादिले विरक्तत्व साच । तोचि अधिकारी येथ । ज्ञानाचिया ॥

"O Arjuna, truly, he who has attained detachment is the one eligible for this knowledge."

साच Adjective
Saacha
सत्य किंवा खरे
Truth or truly
संपादिले Verb
Sampadile
मिळवले किंवा प्राप्त केले
Attained or acquired
विरक्तत्व Noun
Viraktatva
वैराग्य किंवा अनासक्ती
Detachment
अधिकारी Noun
Adhikari
पात्र व्यक्ती
Eligible person
ज्ञानाचिया Noun
Jnanachiya
ज्ञानाचा
Of knowledge

💡 अर्थ

हे अर्जुन, यह सत्य है कि जिसने वास्तव में वैराग्य प्राप्त कर लिया है, वही इस ज्ञान का सच्चा अधिकारी है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मज्ञानासाठी आवश्यक असलेल्या पात्रतेचे वर्णन करतात. ते म्हणतात की, जोपर्यंत मनुष्याच्या मनात ऐहिक सुखांबद्दल ओढ असते, तोपर्यंत त्याला ब्रह्मज्ञान प्राप्त होऊ शकत नाही. ज्याप्रमाणे स्वच्छ आरशातच प्रतिबिंब स्पष्ट दिसते, त्याचप्रमाणे ज्याचे मन वैराग्याने शुद्ध झाले आहे, त्यालाच ज्ञानाचा बोध होतो. वैराग्य ही ज्ञानाची पहिली पायरी आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

कोणतेही मोठे ध्येय साध्य करण्यासाठी मनाची एकाग्रता आणि अनावश्यक गोष्टींचा त्याग आवश्यक असतो. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या विद्यार्थ्याला परीक्षेत यश मिळवायचे असेल, तर त्याला खेळाचा किंवा मोबाईलचा मोह सोडून अभ्यासात 'विरक्त' व्हावे लागते, तरच त्याला विद्येचे ज्ञान प्राप्त होते.

📌 संदर्भ

आत्मज्ञान प्राप्त करण्यासाठी वैराग्य ही कशी पूर्वअट आहे, याचे स्पष्टीकरण ज्ञानेश्वर महाराज येथे देत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 140

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे हे वर्म । सुखाचे गा ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and the prescribed duties; this is the secret to happiness."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchita
योग्य
Appropriate
विहित Adjective
Vihita
शास्त्राने नेमून दिलेले
Prescribed
आचरावे Verb
Acharave
आचरण करावे
Should practice
वर्म Noun
Varma
रहस्य किंवा मर्म
Secret or Essence

💡 अर्थ

इसलिए जो उचित कर्म है और जो शास्त्रसम्मत धर्म है, उसी का आचरण करना चाहिए। यही सुख का असली रहस्य है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्मयोगाचे अत्यंत महत्त्वाचे मर्म सांगत आहेत. ते म्हणतात की, मनुष्याने गोंधळून न जाता आपल्या वाट्याला आलेले 'उचित' म्हणजे योग्य कर्म आणि 'विहित' म्हणजे शास्त्राने किंवा निसर्गाने नेमून दिलेले कर्तव्य पार पाडावे. स्वधर्माचे पालन करणे आणि आपली जबाबदारी प्रामाणिकपणे पार पाडणे, हेच जीवनात शाश्वत सुख मिळवण्याचे गुपित आहे. कर्माचा त्याग करण्यापेक्षा, फळाची अपेक्षा न ठेवता विहित कर्म करणे हाच मोक्षाचा मार्ग आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर एखादा विद्यार्थी केवळ परीक्षेच्या निकालाची चिंता न करता आपला अभ्यास (विहित कर्म) प्रामाणिकपणे करत असेल, तर त्याला मानसिक समाधान मिळते. हेच सुखी जीवनाचे सूत्र आहे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला स्वधर्माचे आणि विहित कर्माचे महत्त्व समजावून सांगत असताना ज्ञानेश्वर महाराज त्याचे स्पष्टीकरण देत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा