←
रविवार, 02 मे 2032
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 82

जेथें अर्जुना हें न दिसे । तेथें सुख हेंचि असे । म्हणोनि विषयसंगु न सोसे । साधुजनां ॥ ८२ ॥

जेथे अर्जुना हे (विषय) दिसत नाहीत, तेथेच खरे सुख असते; म्हणून सज्जन लोक विषयांच्या संगतीचा स्वीकार करत नाहीत.

"Where these (sensory objects) are not seen, O Arjuna, there alone is bliss; therefore, holy men do not endure the company of sensory objects."

जेथें Adverb
jethe
जिथे
where
न दिसे Verb
na dise
दिसत नाही
is not seen
सुख Noun
sukha
आनंद
bliss/happiness
विषयसंगु Noun
vishayasangu
विषयांची ओढ/संगत
attachment to sensory objects
न सोसे Verb
na sose
सहन होत नाही/आवडत नाही
do not tolerate/desire
साधुजनां Noun
sadhujanan
सज्जन लोकांना
to the wise/saints

💡 अर्थ

हे अर्जुन, जहाँ ये विषय (इंद्रिय सुख) दिखाई नहीं देते, वहीं वास्तविक सुख होता है; इसीलिए सज्जन पुरुष विषयों के संग को स्वीकार नहीं करते।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मसुखाचे स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, जोपर्यंत माणसाचे लक्ष बाह्य जगातील भौतिक सुखांकडे असते, तोपर्यंत त्याला स्वतःच्या अंतरातील शाश्वत आनंदाची जाणीव होत नाही. जेव्हा मनातून विषयांची ओढ पूर्णपणे निघून जाते, तेव्हाच 'ब्रह्मसुख' किंवा 'आत्मसुख' प्रकट होते. साधू किंवा ज्ञानी पुरुष हे जाणतात की इंद्रियजन्य सुख हे क्षणभंगुर आणि अंती दुःख देणारे असते, म्हणून ते विषयांच्या मोहापासून अलिप्त राहतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण सतत मोबाईल, टीव्ही किंवा चविष्ट पदार्थांमध्ये सुख शोधतो. पण थोडा वेळ शांत बसून ध्यान केल्यास मनाला जी शांतता मिळते, ती कोणत्याही वस्तू पेक्षा मोठी असते. उदाहरण: परीक्षेच्या काळात सोशल मीडियापासून दूर राहिल्यावर मिळणारी एकाग्रता आणि यश हे खऱ्या सुखाचे उदाहरण आहे.

📌 संदर्भ

इंद्रियजन्य सुखापेक्षा आत्मसुख कसे श्रेष्ठ आहे, हे माउली अर्जुनाला समजावून सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 29

कां जेथूनि हे सृष्टी । होय आणि मिळे दृष्टी । तो हा पुरुषु जगजेठी । देखिला म्यां ॥

"From whom this creation arises and by whom it is perceived, that Supreme Lord of the universe has been seen by me."

जेथूनि Adverb
Jethuni
ज्यांच्यापासून
From whom
सृष्टी Noun
Srushti
जग किंवा विश्व
Creation or Universe
दृष्टी Noun
Drushti
नजर किंवा दर्शन
Vision or Sight
पुरुषु Noun
Purushu
परमेश्वर किंवा मूळ पुरुष
Supreme Being
जगजेठी Noun
Jagajethi
जगाचा मालक किंवा श्रेष्ठ
Lord of the Universe
देखिला Verb
Dekhila
पाहिला किंवा अनुभवला
Saw or Witnessed

💡 अर्थ

मैंने उस सृष्टि के स्वामी को देखा है, जिससे यह सारा संसार उत्पन्न होता है और जिसकी कृपा से यह दिखाई देता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मस्वरूपाचे किंवा सद्गुरूंचे वर्णन करत आहेत. ते म्हणतात की, हे संपूर्ण विश्व ज्या अधिष्ठानावर निर्माण झाले आहे आणि ज्याच्या चैतन्यप्रकाशामुळे आपल्याला हे जग अनुभवता येते, तो 'जगजेठी' (विश्वाचा स्वामी) मला साक्षात झाला आहे. हे केवळ बाह्य डोळ्यांनी पाहणे नसून, अंतरीचा साक्षात्कार आहे. सृष्टीचा उगम आणि तिचा प्रकाशक एकच आहे, हे सत्य येथे मांडले आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण निसर्गातील प्रत्येक गोष्टीत ईश्वरी शक्तीचा अनुभव घेऊ शकतो. उदाहरण: जेव्हा आपण एखादे सुंदर फूल पाहतो, तेव्हा केवळ फुलाचे सौंदर्य न पाहता, ते निर्माण करणाऱ्या अदृश्य शक्तीप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणे.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज सृष्टीचा उगम आणि तिचा प्रकाशक असलेल्या परमात्म्याच्या साक्षात्काराचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 21

वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् । कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥

तरी साचचि हें न मरे । आणि मारिलें तरी न तरे । हें नित्य आणि निर्विकारें । अनादि सिद्ध ॥

"Truly this soul does not die, nor is it destroyed by any means; it is eternal, immutable, and eternally established."

साचचि Adverb
Sachachi
खरोखर/सत्य
Truly/In reality
न मरे Verb
Na Mare
मरत नाही
Does not die
नित्य Adjective
Nitya
शाश्वत/कायम
Eternal
निर्विकारें Adjective
Nirvikare
बदल न होणारे
Changeless/Immutable
अनादि Adjective
Anadi
ज्याला सुरुवात नाही
Beginningless
सिद्ध Adjective
Siddha
स्वयंसिद्ध/अस्तित्वात असलेले
Established/Proven

💡 अर्थ

यह आत्मा वास्तव में कभी नहीं मरती, और मारने पर भी इसका नाश नहीं होता। यह नित्य, निर्विकार और अनादि काल से सिद्ध है।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून आत्म्याचे अमरत्व आणि अविनाशी स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, आत्मा हा त्रिकालाबाधित सत्य आहे. ज्याप्रमाणे एखादी वस्तू नष्ट होऊ शकते, तसा आत्मा नाही. तो 'अज' (ज्याचा जन्म होत नाही) आणि 'अव्यय' (ज्याचा क्षय होत नाही) आहे. जो मनुष्य हे जाणतो की आत्मा नित्य आणि निर्विकार आहे, त्याला हे समजते की आत्मा कोणाला मारू शकत नाही आणि कोणाकडून मारलाही जाऊ शकत नाही. मृत्यू हा केवळ देहाचा होतो, आत्म्याचा नाही.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपल्याला जीवनात मोठ्या संकटाचा किंवा मृत्यूचा विचार करून भीती वाटते, तेव्हा हे लक्षात ठेवावे की आपले मूळ स्वरूप (आत्मा) शाश्वत आहे. उदाहरण: एखाद्या प्रिय व्यक्तीच्या निधनानंतर होणारे दुःख कमी करण्यासाठी 'आत्मा अमर आहे' हा विचार मनाला शांती देतो.

📌 संदर्भ

अर्जुनाचा शोक दूर करण्यासाठी भगवान श्रीकृष्ण त्याला आत्म्याचे नित्य आणि अविनाशी स्वरूप समजावून सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा