←
मंगळवार, 13 एप्रिल 2032
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 66

म्हणोनि उचित कर्म । जेणें पाविजे स्वधर्म । तेंचि आचरावें उत्तम । सर्वकाळ ॥ ६६ ॥

"Therefore, perform that appropriate action by which one's own duty is fulfilled, and practice it excellently at all times."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchit
योग्य / विहित
Appropriate / Prescribed
कर्म Noun
Karma
कार्य / कर्तव्य
Action / Duty
स्वधर्म Noun
Swadharma
स्वतःचे कर्तव्य
One's own duty
आचरावें Verb
Aacharave
आचरण करावे
Should practice
उत्तम Adjective
Uttam
श्रेष्ठ रीतीने
Excellently
सर्वकाळ Adverb
Sarvakal
नेहमी
Always

💡 अर्थ

इसलिए, जो उचित कर्म है और जिससे स्वधर्म का पालन होता है, उसे ही सदा उत्तम रीति से करना चाहिए।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्मयोगाचे सार सांगतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने आपल्या वाट्याला आलेले विहित कर्तव्य (स्वधर्म) कधीही सोडू नये. जे कर्म आपल्या प्रकृतीला साजेसे आणि नैतिकदृष्ट्या योग्य आहे, त्यालाच 'उचित कर्म' म्हटले जाते. असे कर्म फळाची अपेक्षा न ठेवता, अत्यंत निष्ठेने आणि उत्कृष्टपणे करणे म्हणजेच ईश्वराची सेवा होय. स्वधर्माचे पालन केल्यानेच चित्तशुद्धी होते आणि मनुष्य मोक्षाप्रत जातो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

एका विद्यार्थ्याने केवळ परीक्षेतील गुणांसाठी न वाचता, ज्ञान मिळवणे हे आपले 'उचित कर्म' मानून मनापासून अभ्यास करावा. हेच त्याचे स्वधर्म पालन ठरेल.

📌 संदर्भ

श्री ज्ञानेश्वर महाराज येथे स्वधर्माचे पालन आणि विहित कर्माचे महत्त्व स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 47

जेणे विषयांचेनि नांवे । न विसंवादिजे स्वभावें । जयाचेनि चित्तें न संभवे । द्वैतबुद्धि ॥ ४७ ॥

"He who is naturally unperturbed by sensory objects and whose mind is devoid of the sense of duality."

जेणे Pronoun
Jene
ज्याने / ज्याच्याद्वारे
By whom
विषयांचेनि Noun
Vishayancheni
विषयांच्या (इंद्रिय भोगांच्या)
Of sensory objects
विसंवादिजे Verb
Visanvadije
विचलित होणे किंवा विरोध करणे
To be disturbed or conflicted
स्वभावें Adverb
Swabhave
सहजपणे किंवा स्वभावतः
Naturally
चित्तें Noun
Chitte
मनामध्ये / अंतःकरणात
In the mind
द्वैतबुद्धि Noun
Dwaitabuddhi
भेदभाव करण्याची वृत्ती
Sense of duality

💡 अर्थ

जिसे विषयों के नाम से भी कोई विकार नहीं होता और जिसके चित्त में कभी भेदभाव या द्वैत उत्पन्न नहीं होता।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मज्ञानी पुरुषाच्या स्थितीचे वर्णन करतात. असा पुरुष जो स्वभावतःच इंद्रियांच्या विषयांनी (जसे की मोह, माया) विचलित होत नाही. त्याच्या अंतःकरणात 'मी' आणि 'दुसरा' असा भेदभाव उरत नाही. त्याला सर्व चराचर सृष्टीमध्ये एकाच ईश्वराचे रूप दिसते, त्यामुळे त्याच्या मनात द्वैतबुद्धीचा लवलेशही नसतो. ही स्थिती पूर्ण वैराग्य आणि ज्ञानाची आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपण इतरांशी वागतो, तेव्हा जात, धर्म किंवा श्रीमंती-गरीबी असा भेदभाव न करता सर्वांना समान मानणे, हे या ओवीचे व्यावहारिक आचरण आहे. उदाहरणार्थ, शाळेत सर्व मित्रांना सारखीच मदत करणे.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज येथे अशा व्यक्तीची लक्षणे सांगत आहेत जिने मानसिक संतुलन प्राप्त केले आहे आणि जिला सर्वत्र एकता दिसते.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 148

म्हणोनि अज्ञानापासोनि फिटे । आणि संशयाची झाडणी होय । मग आत्मस्वरूपीं निधडे । बुद्धी राहे ॥ १४८ ॥

"Therefore, ignorance is removed and doubts are cleared; then the intellect stays firm in the Self."

अज्ञानापासोनि Noun
Ajñānāpāsoni
अज्ञानापासून
from ignorance
फिटे Verb
phiṭe
नाहीसे होते / सुटका होते
is dispelled / cleared
संशयाची Noun
saṁśayācī
शंकेची
of doubt
झाडणी Noun
jhāḍaṇī
निवारण / स्वच्छता
clearing / removal
आत्मस्वरूपीं Noun
ātmasvarūpīṁ
स्वतःच्या स्वरूपात
in the nature of the Self
निधडे Adverb
nidhaḍe
निश्चलपणे / धैर्याने
firmly / steadily
बुद्धी Noun
buddhī
विचारशक्ती
intellect

💡 अर्थ

इसलिए अज्ञान दूर हो जाता है और संदेह मिट जाते हैं, फिर बुद्धि आत्म-स्वरूप में स्थिर हो जाती है।

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीत संत ज्ञानेश्वर महाराज ज्ञानाचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, जेव्हा मनुष्याला आत्मज्ञान प्राप्त होते, तेव्हा त्याच्या अंतःकरणातील अज्ञानाचा अंधकार पूर्णपणे नाहीसा होतो. मनातील सर्व प्रकारचे संशय आणि द्विधा मनस्थिती दूर होते (झाडणी होते). अशा प्रकारे संशयरहित झालेली बुद्धी मग इकडे-तिकडे न भटकता केवळ आत्मस्वरूपाच्या ठिकाणी अत्यंत स्थिर आणि निश्चयी होऊन राहते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपल्याला एखाद्या विषयाचे पूर्ण आणि अचूक ज्ञान मिळते, तेव्हा आपला गोंधळ संपतो. उदाहरणार्थ, परीक्षेचा अभ्यास पूर्ण झाल्यावर भीती निघून जाते आणि आत्मविश्वास वाढतो.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वर महाराज येथे आत्मज्ञान प्राप्त झाल्यामुळे होणारी अज्ञाननिवृत्ती आणि बुद्धीची स्थिरता यांचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा