←
गुरुवार, 05 फेब्रुवारी 2032
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 8

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् । धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥

तरी साधूंचा कैवारु घेणें । आणि दुर्जनांचा संहारु करणें । हें धर्माचें पाळणें । युगायुगीं ॥ ८ ॥

"To take the side of the saints, to destroy the wicked, and to uphold Dharma in every age."

साधूंचा Noun
Sadhuncha
सज्जनांचा किंवा चांगल्या माणसांचा
of the virtuous or saints
कैवारु Noun
Kaivaru
पक्ष घेणे किंवा रक्षण करणे
protection or taking side of
दुर्जनांचा Noun
Durjanancha
वाईट प्रवृत्तीच्या लोकांचा
of the wicked or evil people
संहारु Noun
Sanharu
नाश किंवा विनाश
destruction
पाळणें Verb
Palane
रक्षण करणे किंवा जोपासणे
to uphold or protect
युगायुगीं Adverb
Yugayugi
प्रत्येक युगात
in every age

💡 अर्थ

सज्जनांचे रक्षण करण्यासाठी, दुष्टांचा नाश करण्यासाठी आणि धर्माची पुन्हा स्थापना करण्यासाठी मी प्रत्येक युगात अवतार घेतो.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीद्वारे भगवंतांच्या अवताराचे मुख्य उद्देश स्पष्ट करतात. जेव्हा समाजात अधर्म वाढतो, तेव्हा ईश्वरी शक्ती सगुण रूपात प्रकट होते. याचे पहिले कारण म्हणजे 'साधूंचा कैवार' म्हणजेच सज्जन आणि सात्त्विक लोकांचे रक्षण करणे. दुसरे कारण म्हणजे 'दुर्जनांचा संहार' म्हणजेच वाईट प्रवृत्तींचा नाश करणे. या दोन्ही क्रियांमधून 'धर्माचे पाळणे' म्हणजेच नैतिक मूल्यांची पुनर्स्थापना होते. ही प्रक्रिया केवळ एकदाच घडत नाही, तर काळाच्या गरजेनुसार प्रत्येक युगात (युगायुगी) परमात्मा अवतार धारण करतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण नेहमी सत्याची आणि चांगल्या माणसांची बाजू घेतली पाहिजे. उदाहरणार्थ, जर आपल्या समोर कोणावर अन्याय होत असेल, तर गप्प न बसता त्याला मदत करणे हाच खरा धर्म आहे.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला आपल्या अवताराचे प्रयोजन आणि कार्य सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 157

म्हणोनि संशयाहूनि थोर । आन पातक नाहीं घोर । हा विनाशासी थोर । विवरु असे ॥

"Therefore, there is no sin greater than doubt; it is a wide opening for destruction."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
संशयाहूनि Noun
Sanshayahuni
संशयापेक्षा
Than doubt
थोर Adjective
Thor
मोठे
Great / Big
पातक Noun
Patak
पाप
Sin
घोर Adjective
Ghor
भयानक
Terrible / Grave
विवरु Noun
Vivaru
खड्डा किंवा छिद्र
Pit or Opening
असे Verb
Ase
आहे
Is

💡 अर्थ

म्हणून संशयापेक्षा मोठे दुसरे कोणतेही भयानक पाप नाही. संशय हा विनाशाकडे नेणारा एक मोठा खड्डा किंवा मार्ग आहे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीमध्ये संशयाचे अत्यंत घातक स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याच्या प्रगतीमध्ये संशय हा सर्वात मोठा अडथळा आहे. संशयामुळे माणसाची बुद्धी स्थिर राहत नाही आणि तो योग्य निर्णय घेऊ शकत नाही. ज्याप्रमाणे एखादा खोल खड्डा विनाशाचे कारण ठरतो, त्याचप्रमाणे संशय माणसाला अधोगतीकडे नेतो. आत्मज्ञानाच्या मार्गावर चालणाऱ्या साधकासाठी संशय हा सर्वात मोठा शत्रू आहे, कारण तो श्रद्धेला नष्ट करतो आणि मनुष्याला ध्येयापासून दूर नेतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर आपण स्वतःच्या क्षमतेवर किंवा आपल्या ध्येयावर संशय घेतला, तर आपण कधीही यशस्वी होऊ शकत नाही. उदाहरणार्थ, एखाद्या खेळाडूने जर मैदानात उतरण्यापूर्वीच आपल्या विजयाबद्दल संशय घेतला, तर तो पूर्ण ताकदीने खेळू शकणार नाही. म्हणून यश मिळवण्यासाठी संशय सोडून आत्मविश्वास ठेवणे गरजेचे आहे.

📌 संदर्भ

आत्मज्ञानाच्या मार्गात संशय हा कसा सर्वात मोठा अडथळा आणि विनाशाचे कारण ठरतो, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 33

तरी प्रपंचाचिया गांवा । न येतां कीजे पांडवा । तो योगु हा जाणावा । अर्जुना पैं ॥

"Thus, O Pandava, know this to be the Yoga that can be achieved without entering the village of worldly affairs."

प्रपंचाचिया Noun
Prapanchachiya
संसाराच्या / प्रपंचाच्या
of the worldly life
गांवा Noun
Ganva
गावाला / संपर्कात
to the village / domain
कीजे Verb
Kije
करावा / साधला जातो
should be done / practiced
पांडवा Noun
Pandava
हे अर्जुना
O Arjuna (son of Pandu)
योगु Noun
Yogu
योग / साधना
Yoga / spiritual discipline
जाणावा Verb
Janava
समजावा / ओळखावा
should be known

💡 अर्थ

हे अर्जुना, संसाराच्या कचाट्यात न पडताही जो योग साधता येतो, तो हाच योग आहे असे तू समज.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, आत्मज्ञानाचा हा मार्ग इतका विलक्षण आहे की त्यासाठी संसाराचा त्याग करून अरण्यात जाण्याची आवश्यकता नाही. प्रपंचात राहूनही, जर मनुष्य आपली कर्तव्ये फळाची आशा न धरता आणि ईश्वराच्या चरणी अर्पण करून करतो, तर तो या योगाचा लाभ घेऊ शकतो. हा योग प्रपंचाच्या 'गावात' (म्हणजेच मोहात) न शिरताही साधता येतो, कारण तो आंतरिक शुद्धीवर भर देतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण आपली कामे करताना ती 'मी' पणा सोडून केली पाहिजेत. उदाहरणार्थ, विद्यार्थ्यांनी अभ्यास करताना तो केवळ गुणांसाठी न करता ज्ञानप्राप्तीसाठी केला, तर तो एक प्रकारचा योगच ठरतो.

📌 संदर्भ

श्री ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून ज्ञानयोगाची सुलभता सांगत आहेत की हा योग संसारात राहूनही साधता येतो.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा