←
शुक्रवार, 09 जानेवारी 2032
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 142

म्हणोनि अर्जुना हें ऐसें । जो आपणपें आपणचि प्रकाशे । तो तोचि होय आपैसे । निभ्रांत मानीं ॥ १४२ ॥

"Therefore, O Arjuna, he who reveals himself by himself, becomes that (the Divine) naturally; hold this as certain."

म्हणोनि Conjunction
Mhaṇōni
म्हणून
Therefore
आपणपें Pronoun
Āpaṇapēṃ
स्वतःला
To oneself
प्रकाशे Verb
Prakāśē
प्रकाशित करतो किंवा ओळखतो
Illuminates or realizes
आपैसे Adverb
Āpaisē
सहजपणे किंवा आपोआप
Naturally or effortlessly
निभ्रांत Adjective
Nibhrānta
शंकारहित किंवा खात्रीने
Without doubt
मानीं Verb
Mānīṃ
समज किंवा मान
Consider or believe

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, जो स्वयं को स्वयं के द्वारा ही जान लेता है, वह स्वाभाविक रूप से ब्रह्मरूप हो जाता है; इसमें कोई संदेह मत करो।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मसाक्षात्काराचे मर्म सांगतात. जेव्हा एखादा साधक बाह्य जगातील मोह सोडून अंतर्मुख होतो आणि स्वतःच्या स्वरूपाचा शोध घेतो, तेव्हा त्याला स्वतःमध्येच ईश्वरी तत्त्वाचा प्रकाश दिसतो. हा बोध बाहेरून येत नाही, तर तो आतूनच स्फुरतो. अशा प्रकारे जो स्वतःला ओळखतो, तो आपोआपच ब्रह्मरूप होतो. ज्ञानेश्वर माऊली अर्जुनाला सांगतात की हे सत्य तू निःशंकपणे स्वीकार.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण नेहमी इतरांच्या मतांवर अवलंबून असतो. ही ओवी आपल्याला स्वतःच्या आत डोकावून स्वतःची क्षमता ओळखायला शिकवते. उदाहरण: जेव्हा आपण स्वतःच्या मेहनतीवर आणि प्रामाणिकपणावर विश्वास ठेवतो, तेव्हा बाह्य संकटांची भीती वाटत नाही आणि आपण शांत राहू शकतो.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज आत्मसाक्षात्कारी पुरुषाची स्थिती आणि त्याचे ब्रह्मस्वरूपाशी होणारे ऐक्य स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 189

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे या चित्ता । न येईं या प्रपंचाच्या हाता । जेंवि स्वप्न हें ॥

"Therefore, now, control this mind; do not let it fall into the hands of this worldly life, which is like a dream."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Zhakavije
फसवणे किंवा आवरणे
To deceive or control
चित्ता Noun
Chitta
मन
Mind
प्रपंचाच्या Noun
Prapanchachya
संसाराच्या
Of the worldly life
स्वप्न Noun
Swapna
स्वप्न
Dream

💡 अर्थ

इसलिए अब तुम अपने मन को वश में करो और इस संसार के मोह में मत फँसो, क्योंकि यह संसार एक स्वप्न के समान मिथ्या है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अर्जुनाला उपदेश करतात की, हे जग आणि त्यातील व्यवहार हे स्वप्नासारखे आभासी आहेत. ज्याप्रमाणे स्वप्न पाहताना ते खरे वाटते पण जागे झाल्यावर ते नाहीसे होते, त्याचप्रमाणे हा प्रपंच क्षणभंगुर आहे. माणसाने आपल्या चित्ताला (मनाला) या मायेच्या जाळ्यात अडकू देऊ नये, तर आत्मस्वरूपाच्या सत्याकडे वळवावे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखाद्या अपयशाने किंवा दुःखाने खूप अस्वस्थ होतो, तेव्हा हे लक्षात ठेवावे की ही परिस्थिती कायमस्वरूपी नाही. जसे स्वप्न संपते, तसे हे संकटही संपणार आहे, असा विचार करून मनाला शांत ठेवावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला संसाराच्या नश्वरतेबद्दल आणि मनाला मायेपासून दूर ठेवण्याबद्दल मार्गदर्शन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 68

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

"Therefore, perform those actions which are appropriate and those duties which are prescribed, in an excellent manner, by giving up the desire for fruits."

उचित Adjective
Ucita
योग्य किंवा रास्त
Appropriate or proper
विहित Adjective
Vihita
शास्त्राने सांगितलेले किंवा विहित केलेले
Prescribed or ordained
आचरावे Verb
Ācarāvē
आचरण करावे किंवा कृतीत आणावे
Should practice or perform
फळाशा Noun
Phaḷāśā
फळाची आशा किंवा अपेक्षा
Desire for results
सांडूनि Verb
Sāṇḍūni
त्याग करून किंवा सोडून
Renouncing or giving up

💡 अर्थ

इसलिए, जो उचित कर्म है और जो शास्त्रसम्मत कर्तव्य है, उसे ही फल की इच्छा त्यागकर उत्तम रीति से करना चाहिए।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून निष्काम कर्मयोगाचे मर्म उलगडून सांगतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने आपल्या वाट्याला आलेले 'उचित' (योग्य) आणि 'विहित' (शास्त्राने नेमून दिलेले) कर्तव्यच केले पाहिजे. हे कर्म करताना मनात कोणत्याही फळाची हाव किंवा आशा न ठेवता ते अत्यंत निष्ठेने आणि कौशल्याने पार पाडावे. जेव्हा आपण फळाची चिंता सोडून केवळ कर्तव्यावर लक्ष केंद्रित करतो, तेव्हा ते कर्म आपल्याला संसाराच्या बंधनात अडकवत नाही, तर मोक्षाकडे नेते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

विद्यार्थ्यांनी परीक्षेच्या निकालाची किंवा गुणांची सतत चिंता न करता, केवळ अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करून आपले कर्तव्य चोख बजावावे. उदाहरणार्थ, गणिताचा सराव करताना तो केवळ मार्क मिळवण्यासाठी न करता, विषय समजून घेण्यासाठी करावा.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वरीच्या तिसऱ्या अध्यायात ज्ञानेश्वर महाराज भगवान श्रीकृष्णांच्या निष्काम कर्मयोगाच्या शिकवणीचे रसाळ वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा