←
बुधवार, 14 जुलै 2027
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 143

म्हणौनि कर्मे तरी कीजती। परि तीं कर्मेंचि न होती। जैं बुद्धीची व्याप्ती। आत्मरूपीं मिळे॥

"Therefore, actions are performed, but they do not become (binding) karma, when the pervasiveness of the intellect merges into the Self."

म्हणौनि Conjunction
Mhaṇouni
म्हणून
Therefore
कीजती Verb
Kījatī
केली जातात
Are performed
व्याप्ती Noun
Vyāptī
विस्तार किंवा बुद्धीचा कल
Pervasiveness or scope
आत्मरूपीं Noun
Ātmarūpīṃ
आत्मस्वरूपात
In the form of Self
मिळे Verb
Miḷē
एकरूप होते
Merges

💡 अर्थ

जेव्हा आपली बुद्धी आत्मस्वरूपात मिसळून जाते, तेव्हा आपण केलेली कामे ही बंधने निर्माण करणारी 'कर्मे' राहत नाहीत.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, जेव्हा एखाद्या साधकाची बुद्धी आत्मज्ञानामध्ये स्थिर होते, तेव्हा त्याच्या हातून होणारी कर्मे ही केवळ शरीराची हालचाल ठरतात. ज्याप्रमाणे भाजलेले बी पुन्हा रुजत नाही, त्याप्रमाणे आत्मस्वरूपात विलीन झालेल्या बुद्धीने केलेली कर्मे फळ देत नाहीत. 'मी कर्ता आहे' हा अहंकार नष्ट झाल्यामुळे ती कर्मे त्याला संसाराच्या बंधनात अडकवू शकत नाहीत.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात कोणतेही काम करताना 'मी हे करतोय' असा अहंकार न ठेवता, ते काम आपले कर्तव्य म्हणून केल्यास मानसिक ताण येत नाही. उदाहरणार्थ, समाजसेवा करताना प्रसिद्धीची हाव न ठेवता काम करणे.

📌 संदर्भ

आत्मज्ञानी पुरुषाची कर्मे त्याला कशी बाधत नाहीत, याचे विवेचन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 133

म्हणौनि ज्ञानाचिया आवडी । जेथ नित्य नवी गोडी । तेथें चित्त देईं गा थोडी । अर्जुना तूं ॥ १३३ ॥

"Therefore, with a love for knowledge, where there is ever-new sweetness, O Arjuna, give a little of your mind there."

म्हणौनि Conjunction
Mhanauni
म्हणून
Therefore
ज्ञानाचिया Noun
Jnanachiya
ज्ञानाच्या
Of knowledge
नित्य Adjective
Nitya
सतत / नेहमी
Always / Eternal
गोडी Noun
Godi
गोडवा / आवड
Sweetness / Interest
चित्त Noun
Chitta
मन / लक्ष
Mind / Attention
देईं Verb
Dein
दे
Give

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, ज्या ज्ञानामध्ये नेहमी नवीन आनंद आणि गोडी मिळते, त्या ज्ञानाकडे तू तुझे थोडे तरी लक्ष दे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मज्ञानाचे महत्त्व सांगत आहेत. ते म्हणतात की, संसारातील विषयांचा उपभोग घेतल्यावर कालांतराने त्यात वीट येतो, पण आत्मज्ञान हे असे आहे की त्यात प्रत्येक क्षणी नवीन गोडी (आनंद) निर्माण होते. हे ज्ञान कधीही जुने होत नाही. म्हणून अर्जुनाला ते विनंती करतात की, प्रपंचाच्या व्यापातून थोडे मन काढून या नित्य नूतन अशा ज्ञानाच्या प्राप्तीसाठी प्रयत्न कर.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण अनेक गोष्टी शिकतो, पण आत्मिक शांती देणाऱ्या ज्ञानासाठी रोज किमान १०-१५ मिनिटे वाचन किंवा मनन करावे. उदाहरण: धावपळीच्या जीवनात मनाला शांत ठेवण्यासाठी ज्ञानेश्वरी किंवा भगवद्गीतेचा एक श्लोक समजून घेणे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला ज्ञानाचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून ज्ञानाची गोडी कशी अक्षय असते हे स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 191

म्हणोनि संशयाहुनि थोर । आन नाही पाप घोर । हा विनाशासी थोर । विदारक ॥ १९१ ॥

"Therefore, there is no sin greater than doubt; it is a powerful destroyer of one's well-being."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
संशयाहुनि Noun
Sanshayahuni
संशयापेक्षा
Than doubt
थोर Adjective
Thor
मोठे
Great
पाप Noun
Paap
पाप
Sin
घोर Adjective
Ghor
भयानक
Terrible
विदारक Adjective
Vidarak
नाश करणारा
Destroyer

💡 अर्थ

म्हणून संशयापेक्षा मोठे आणि भयंकर दुसरे कोणतेही पाप नाही. हा संशय माणसाचा पूर्णपणे नाश करणारा आहे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संशयाचे घातक स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, संशय हा माणसाच्या प्रगतीतील सर्वात मोठा अडथळा आहे. अज्ञानी माणसाला ज्ञान दिले जाऊ शकते, परंतु ज्याच्या मनात संशय निर्माण होतो, त्याचे ज्ञान, भक्ती आणि कर्म सर्व व्यर्थ ठरते. संशय हा बुद्धीला ग्रासतो आणि माणसाला सत्यापासून दूर नेतो, ज्यामुळे शेवटी त्याचा सर्वनाश होतो. म्हणून संशयाला सर्वात मोठे पाप मानले गेले आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर आपण आपल्या ध्येयावर किंवा स्वतःच्या क्षमतेवर संशय घेतला, तर आपण कधीही यशस्वी होऊ शकत नाही. उदाहरणार्थ, परीक्षेत उत्तर लिहिताना जर मनात संशय असेल, तर आपण बरोबर उत्तरही चुकीचे लिहू शकतो. म्हणून आत्मविश्वासाने कार्य करावे.

📌 संदर्भ

ज्ञानयोगाच्या मार्गावर संशय हा कसा सर्वात मोठा अडथळा आणि विनाशाचे कारण ठरतो, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा