🕉️संस्कृत सुभाषित

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मस्थितीचे किंवा ब्रह्मस्थितीचे वर्णन करत आहेत. जेव्हा एखादा साधक साधनेच्या उच्च शिखरावर पोहोचतो, तेव्हा त्याच्या अंतःकरणातून काम आणि क्रोध हे विकार नैसर्गिकरित्या गळून पडतात. इतकेच नाही, तर त्याचे मन देखील स्वतःचे चंचल अस्तित्व विसरून परमात्म्यात विलीन होते. ही अवस्था म्हणजे द्वैताचा नाश होऊन अद्वैताचा अनुभव येणे होय, जिथे मनाचा 'मी'पणा पूर्णपणे संपतो.

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपण एखाद्या कठीण प्रसंगात रागावर नियंत्रण मिळवतो आणि शांत राहतो, तेव्हा आपल्याला या ओवीचा अर्थ समजतो. उदाहरणार्थ, कोणाशी वाद घालण्याऐवजी शांत राहून मनाला स्थिर ठेवणे.

संत ज्ञानेश्वर महाराज येथे मुक्तीच्या अशा अवस्थेचे वर्णन करत आहेत जिथे मनाचे सर्व विकार नष्ट होतात.

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मज्ञानाचे महत्त्व विशद करतात. ते म्हणतात की, या संपूर्ण सृष्टीत ज्ञानासारखे शुद्ध आणि पवित्र दुसरे काहीही नाही. ज्याप्रमाणे सूर्य उगवल्यावर अंधार नष्ट होतो, त्याप्रमाणे ज्ञान प्राप्त झाल्यावर मनातील अज्ञान आणि संशय पूर्णपणे नाहीसे होतात. जो साधक निष्काम कर्मयोगाने शुद्ध झाला आहे, त्याला हे ज्ञान कालांतराने स्वतःच्या अंतःकरणात प्राप्त होते. हे ज्ञान मिळवण्यासाठी बाह्य साधनांपेक्षा अंतःशुद्धी महत्त्वाची आहे.

दैनंदिन जीवनात कोणत्याही कामाचे पूर्ण ज्ञान घेतल्यास भीती आणि संशय दूर होतो. उदाहरणार्थ, नवीन तंत्रज्ञान शिकताना जर त्याचे सखोल ज्ञान घेतले, तर ते वापरताना मनात कोणतीही शंका राहत नाही आणि काम यशस्वी होते.

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला आत्मज्ञानाची शुद्ध करण्याची शक्ती आणि त्याचे श्रेष्ठत्व समजावून सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, समाजात जे प्रभावशाली, ज्ञानी किंवा समर्थ लोक असतात, त्यांच्या वागण्याचा खोलवर प्रभाव सर्वसामान्यांवर पडतो. सामान्य लोक स्वतःचे स्वतंत्र नियम बनवण्याऐवजी मोठ्यांच्या पावलावर पाऊल ठेवणे सोपे समजतात. जर एखाद्या समर्थ व्यक्तीने एखादे कार्य केले, तर इतर लोकही तेच कार्य योग्य समजून करू लागतात. श्रेष्ठ व्यक्तींचे आचरण हे समाजासाठी एक 'प्रमाण' किंवा मापदंड ठरते. म्हणूनच, ज्यांच्याकडे नेतृत्व आहे किंवा जे समाजासाठी आदर्श आहेत, त्यांनी आपले आचरण अत्यंत जबाबदारीने आणि शुद्ध ठेवले पाहिजे, कारण समाज त्यांचेच अनुकरण करणार असतो.

घरातील वडीलधारी माणसे किंवा शाळेतील शिक्षक जसे वागतात, मुले तसेच शिकतात. उदाहरण: जर पालकांनी घरात खोटे बोलणे टाळले, तर मुलेही आपोआप सत्याचे महत्त्व शिकतात आणि तसेच वागतात.

श्रेष्ठ पुरुषांच्या आचरणाचा सामान्य लोकांवर आणि समाजावर होणारा परिणाम ज्ञानेश्वर महाराज येथे स्पष्ट करत आहेत.