←
मंगळवार, 19 नोव्हेंबर 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 3

तोचि हा योगु पुरातनु | तुज सांगितला म्यां पूर्णु | जो भक्तु तूं आणि प्राणमित्रु | म्हणऊनि गुह्य ||

"That same ancient Yoga is today declared by Me to thee; for thou art My devotee and My friend; it is a supreme secret."

योगु Noun
Yogu
योग / आध्यात्मिक मार्ग
Yoga / Spiritual path
पुरातनु Adjective
Puratanu
अतिशय प्राचीन
Ancient / Eternal
सांगितला Verb
Sangitala
कथन केला / सांगितला
Told / Declared
भक्तु Noun
Bhaktu
भक्ती करणारा
Devotee
प्राणमित्रु Noun
Pranamitru
जीवाभावाचा मित्र
Dear friend / Bosom friend
गुह्य Noun
Guhya
रहस्य / गुपित
Secret / Mystery

💡 अर्थ

वही यह पुरातन योग आज मैंने तुझसे कहा है, क्योंकि तू मेरा भक्त और प्रिय मित्र है; इसलिए यह रहस्य मैंने तुझे बताया है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीद्वारे स्पष्ट करतात की, भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला त्या प्राचीन योगाबद्दल सांगत आहेत जो काळाच्या ओघात लुप्त झाला होता. श्रीकृष्ण म्हणतात की, हा योग नवीन नाही तर तोच पुरातन योग आहे जो मी पूर्वी विवस्वानाला सांगितला होता. अर्जुनालाच हे ज्ञान देण्याचे कारण म्हणजे अर्जुनाची श्रीकृष्णावरील अनन्य भक्ती आणि त्यांची अतूट मैत्री. आध्यात्मिक गुपिते किंवा सखोल ज्ञान हे केवळ अशाच व्यक्तीला दिले जाते ज्याच्या मनात श्रद्धा आणि प्रेम असते. अर्जुन हा श्रीकृष्णाचा 'प्राणमित्र' असल्याने तो या गुह्य ज्ञानाचा खरा अधिकारी ठरला आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जीवनात खरे ज्ञान आणि मार्गदर्शन मिळवण्यासाठी समोरच्या व्यक्तीबद्दल आदर आणि मैत्रीची भावना असणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, जेव्हा एखादा विद्यार्थी आपल्या शिक्षकांशी प्रामाणिक राहतो, तेव्हाच त्याला विषयाचे सखोल ज्ञान प्राप्त होते.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला हे प्राचीन योगाचे रहस्य का सांगत आहेत, याचे कारण या ओवीत स्पष्ट केले आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 128

म्हणौनि संशयापासोनि थोर । आन नाही पाप घोर । हा विनाशाची थोर । विवसी गा ॥

"Therefore, there is no sin more terrible than doubt. It is a great force of destruction."

म्हणौनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
संशयापासोनि Noun
Sanshayapasoni
संशयापेक्षा
Than doubt
घोर Adjective
Ghor
भयंकर / भयानक
Terrible / Dreadful
विनाशाची Noun
Vinashachi
नाशाची
Of destruction
विवसी Noun
Vivasi
डाकिण / विनाशाची शक्ती
A destructive force / Witch

💡 अर्थ

संदेह से बढ़कर कोई और घोर पाप नहीं है। यह मनुष्य के विनाश का सबसे बड़ा कारण है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संशयाचे अत्यंत भयानक स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, संशयापेक्षा मोठे आणि घोर पाप या जगात दुसरे कोणतेही नाही. संशय हा केवळ मनाचा एक विचार नसून तो माणसाच्या अध:पाताचे मुख्य कारण आहे. ज्ञानेश्वर माऊलींनी संशयाला 'विवसी' (म्हणजेच सर्वस्व गिळून टाकणारी डाकिण किंवा राक्षसी) असे म्हटले आहे. ज्याप्रमाणे ही शक्ती समोर येईल त्या गोष्टीचा नाश करते, त्याचप्रमाणे संशय माणसाचे ज्ञान, बुद्धी, सुख आणि प्रगती यांचा पूर्णपणे नाश करतो. संशयी माणसाला ना या लोकात सुख मिळते, ना परलोकात शांती लाभते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जर आपण आपल्या क्षमतेवर किंवा जवळच्या व्यक्तींवर सतत संशय घेतला, तर आपण कधीही प्रगती करू शकणार नाही. उदाहरणार्थ, एखाद्या विद्यार्थ्याने स्वतःच्या अभ्यासावर संशय घेतला, तर तो आत्मविश्वासाने परीक्षा देऊ शकणार नाही आणि अपयशी होईल.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वर महाराज ज्ञानाच्या मार्गातील सर्वात मोठा अडथळा म्हणजेच 'संशय' याचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 122

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेंचि करीं तूं परम । मन लावूनि ॥ १२२ ॥

"Therefore, perform that duty which is appropriate and righteous, with full concentration."

उचित Adjective
uchit
योग्य किंवा न्याय्य
appropriate or proper
कर्म Noun
karma
कार्य किंवा कर्तव्य
action or duty
आचरतां Verb
ācharatāṃ
वागताना किंवा कृती करताना
while practicing or performing
सधर्म Noun
sadharma
स्वधर्म किंवा कर्तव्याचे पालन
righteous duty
परम Adjective
parama
श्रेष्ठ किंवा उत्तम प्रकारे
supreme or excellently
मन लावूनि Adverb
mana lāvūni
एकाग्रतेने
with concentration

💡 अर्थ

इसलिए जो उचित कर्म है और जो धर्म के अनुकूल है, उसे ही तुम मन लगाकर श्रेष्ठ रीति से करो।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अर्जुनाला कर्मयोगाचे मर्म सांगत आहेत. ते म्हणतात की, मनुष्याने केवळ स्वार्थासाठी कर्म न करता, जे कर्म 'उचित' म्हणजे शास्त्रशुद्ध आणि न्याय्य आहे, तेच निवडावे. 'सधर्म' म्हणजे आपल्या वाट्याला आलेले विहित कर्तव्य पार पाडणे हाच खरा धर्म आहे. असे कर्म करताना ते अर्ध्यावट मनाने न करता 'परम' म्हणजे अत्यंत श्रेष्ठ दर्जाचे आणि 'मन लावूनि' म्हणजे पूर्ण एकाग्रतेने करावे. जेव्हा आपण आपले कर्तव्य ईश्वरार्पण बुद्धीने आणि तन्मयतेने करतो, तेव्हा तेच कर्म आपल्याला मोक्षाकडे नेते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात विद्यार्थ्यांनी आपला अभ्यास हेच आपले 'उचित कर्म' मानले पाहिजे. परीक्षेच्या भीतीपोटी न वाचता, ज्ञान मिळवण्यासाठी मनापासून अभ्यास करणे म्हणजे या ओवीचे पालन करणे होय.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला निष्काम कर्मयोगाचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज विहित कर्माचे महत्त्व स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा