←
शनिवार, 07 सप्टेंबर 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 45

म्हणोनि संशयापरौतें । पाप नाहीं दुसरें तें । हा विनाशाची हातवटी । निश्चित जाणावी ॥

"Therefore, there is no sin greater than doubt; know it for certain as the way to destruction."

म्हणोनि Conjunction
mhanoni
म्हणून
therefore
संशयापरौतें Adverb
samshayaparoute
संशयापेक्षा
other than doubt
पाप Noun
paap
पाप
sin
हातवटी Noun
hatvati
मार्ग किंवा पद्धत
way or method
विनाशाची Noun
vinashachi
नाशाची
of destruction
निश्चित Adjective
nishchit
नक्की
certain

💡 अर्थ

म्हणून संशयापेक्षा दुसरे मोठे पाप नाही. संशय हा विनाशाचा मार्ग आहे, हे नक्की समजावे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संशयाचे भयंकर परिणाम स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याच्या जीवनात संशयासारखा दुसरा कोणताही मोठा शत्रू किंवा पाप नाही. ज्याप्रमाणे एखादी चुकीची पद्धत कामाचा नाश करते, तसाच संशय हा आत्मिक आणि व्यावहारिक प्रगतीचा पूर्णपणे नाश करणारा मार्ग आहे. संशयी माणसाला ना या लोकात सुख मिळते, ना परलोकात. ज्ञानाच्या मार्गावर चालणाऱ्या साधकासाठी संशय हा सर्वात मोठा अडथळा आहे, कारण तो बुद्धीला स्थिर होऊ देत नाही.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात कोणतेही काम करताना मनात शंका ठेवू नका. जर तुम्हाला स्वतःच्या क्षमतेवर किंवा ध्येयावर संशय असेल, तर यश मिळणे कठीण होते. उदाहरणार्थ, अभ्यास करताना 'मला हे जमणार नाही' असा संशय धरण्याऐवजी 'मी हे करू शकतो' असा विश्वास ठेवल्यास प्रगती होते.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वर महाराज संशयाची विनाशकारी शक्ती आणि तो प्रगतीत कसा अडथळा ठरतो, याचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 173

म्हणोनि कर्माकर्म-विवंचना । करितां थोर थोर शहाणा । मोह पावे विचक्षणा । न कळेचि वेगीं ॥

"Therefore, in the discrimination of action and inaction, even the very wise are deluded; it is not understood quickly."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
कर्माकर्म-विवंचना Noun
Karmakarma-Vivanchana
कर्म आणि अकर्म यांचा विचार
Discrimination between action and inaction
थोर Adjective
Thor
मोठा/महान
Great/Very
शहाणा Adjective
Shahana
बुद्धिमान/विद्वान
Wise/Learned
मोह Noun
Moha
भ्रम/गोंधळ
Delusion/Confusion
विचक्षणा Adjective
Vichakshana
चतुर/विवेकी
Discerning/Intelligent
वेगीं Adverb
Vegi
लवकर/त्वरेने
Quickly

💡 अर्थ

म्हणून कर्म आणि अकर्म यांचा विचार करताना मोठे मोठे शहाणे आणि चतुर लोक सुद्धा गोंधळून जातात; त्यांनाही हे लवकर समजत नाही.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, कर्म (काय करावे) आणि अकर्म (काय करू नये किंवा कर्माचा अभाव) यांतील सूक्ष्म फरक ओळखणे अत्यंत कठीण आहे. केवळ पुस्तकी ज्ञान असून चालत नाही, कारण अत्यंत बुद्धिमान आणि विवेकी लोकही या विषयाच्या गुंतागुंतीमुळे संभ्रमात पडतात. कर्माची गती गहन असल्यामुळे त्याचे यथार्थ स्वरूप केवळ बुद्धीने चटकन लक्षात येत नाही, त्यासाठी आत्मिक दृष्टीची आवश्यकता असते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण अनेकदा गोंधळतो की एखादी कृती करणे योग्य आहे की नाही. उदाहरणार्थ, एखाद्या चुकीच्या गोष्टीविरुद्ध आवाज उठवणे हे आपले कर्म आहे की शांत राहणे हे अकर्म? अशा वेळी घाईने निर्णय न घेता विवेकाने विचार करावा, कारण मोठ्यांनाही यात मोह पडू शकतो.

📌 संदर्भ

भगवद्गीतेतील कर्म आणि अकर्म यांच्या स्वरूपावर भाष्य करताना ज्ञानेश्वर महाराज त्याची गहनता स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 88

म्हणोनि आपुला जो स्वधर्मु । तोचि परम मंगलु । जरी होय अतिविषमु । तरी तोचि अनुष्ठावा ॥

"Therefore, one's own duty is truly the supreme good; even if it be very difficult, that alone should be practiced."

स्वधर्मु Noun
Swadharmu
आपले विहित कर्तव्य
One's own duty
परम Adjective
Parama
सर्वोच्च किंवा श्रेष्ठ
Supreme or highest
मंगलु Adjective
Mangalu
कल्याणकारी किंवा पवित्र
Auspicious or beneficial
अतिविषमु Adjective
Ativishamu
अत्यंत कठीण किंवा विषम
Extremely difficult or arduous
अनुष्ठावा Verb
Anushthava
आचरावा किंवा पालन करावे
Should be practiced or followed

💡 अर्थ

म्हणून आपला जो स्वधर्म (कर्तव्य) आहे, तोच सर्वात कल्याणकारी आहे. जरी तो आचरण्यास अत्यंत कठीण वाटला, तरी त्याचेच पालन करावे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्वधर्माचे अनन्यसाधारण महत्त्व विशद करतात. प्रत्येक व्यक्तीला त्याच्या स्वभावानुसार आणि सामाजिक स्थितीनुसार काही कर्तव्ये प्राप्त झालेली असतात. दुसऱ्याचे कर्तव्य कितीही सोपे किंवा मोहक वाटले तरी ते आपल्यासाठी श्रेयस्कर नसते. आपला स्वधर्म जरी कठीण, कष्टदायक किंवा प्रतिकूल वाटला, तरी तोच आपल्याला आत्मोन्नतीकडे नेणारा असतो. स्वधर्माचे निष्काम भावनेने पालन करणे हीच खरी ईश्वरसेवा आहे, असे महाराज येथे सुचवतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, विद्यार्थ्यांनी इतरांच्या यशाची तुलना न करता आपल्या अभ्यासावर आणि आवडीच्या विषयावर लक्ष केंद्रित करणे हा त्यांचा स्वधर्म आहे. उदाहरणार्थ, जर एखाद्याला गणितात रस असेल तर त्याने इतरांचे पाहून कला शाखेकडे न वळता आपल्या आवडीच्या विषयात मेहनत घ्यावी, जरी ती कठीण वाटली तरी.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज स्वधर्माचे पालन करण्याचे आध्यात्मिक महत्त्व आणि त्याची अपरिहार्यता स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा