←
शनिवार, 07 सप्टेंबर 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 250

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः । स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥

म्हणोनि समर्थें जे जे कीजे । तें तें इतरींही अनुष्ठिजे । मग तेंचि प्रमाण मानिजे । सामान्यलोकीं ॥ २५० ॥

"Therefore, whatever a powerful person does, the same is practiced by others; and whatever he accepts as standard, is followed by common people."

समर्थें Noun
Samarthe
श्रेष्ठ किंवा सामर्थ्यवान व्यक्तीने
By the powerful or great person
अनुष्ठिजे Verb
Anushthije
आचरणात आणले जाते
Is practiced or followed
प्रमाण Noun
Praman
आदर्श किंवा पुरावा
Standard or authority
सामान्यलोकीं Noun
Samanyaloki
सर्वसामान्य लोकांकडून
By common people
कीजे Verb
Kije
केले जाते
Is done

💡 अर्थ

श्रेष्ठ पुरुष जो-जो आचरण करता है, अन्य लोग भी वैसा ही आचरण करते हैं। वह जो कुछ प्रमाण कर देता है, समस्त मनुष्य-समुदाय उसी के अनुसार बरतने लगता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सामाजिक जबाबदारीचा एक महत्त्वाचा सिद्धांत मांडतात. ते म्हणतात की, समाजात जे प्रभावशाली किंवा ज्ञानी लोक असतात, त्यांच्या कृतीकडे सर्वसामान्य लोक एक आदर्श म्हणून पाहतात. जर एखादा नेता किंवा थोर व्यक्ती सदाचाराने वागली, तर समाजही आपोआप त्या मार्गावर चालतो. म्हणून, समाजाला योग्य दिशा देण्यासाठी श्रेष्ठ व्यक्तींनी स्वतःचे आचरण शुद्ध आणि कर्तव्यदक्ष ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे. हे केवळ स्वतःच्या कल्याणासाठी नसून संपूर्ण समाजाच्या कल्याणासाठी असते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर घरातील मोठी माणसे शिस्तीने आणि नम्रतेने वागली, तर मुलेही त्यांचेच बघून चांगले संस्कार शिकतात. उदाहरणार्थ, जर पालकांनी कचरा नेहमी कचराकुंडीत टाकला, तर मुलेही तेच बघून स्वच्छतेची सवय लावतात.

📌 संदर्भ

श्रेष्ठ व्यक्तींनी कर्म का करावे आणि त्यांच्या आचरणाचा समाजावर काय परिणाम होतो, याचे स्पष्टीकरण देताना माऊली ही ओवी सांगतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 84

जेथ पाविजे तें आपणचि होइजे । मग पावणें हें न बोलिजे । ऐसें ऐक्य आथी ॥

"Where that which is to be attained is reached, one becomes that itself; then 'attaining' is no longer spoken of; such is the unity."

जेथ Adverb
Jetha
जेथे
Where
पाविजे Verb
Pavije
प्राप्त करणे
To be attained
आपणचि Pronoun
Aapanachi
स्वतःच
Oneself
होइजे Verb
Hoije
होणे
Becomes
ऐक्य Noun
Aikya
एकरूपता
Unity
आथी Verb
Aathi
आहे/असते
Is/Exists

💡 अर्थ

जहाँ पहुँचने पर मनुष्य स्वयं वही रूप हो जाता है, वहाँ 'पहुँचना' यह शब्द भी शेष नहीं रहता; ऐसी पूर्ण एकता वहाँ होती है।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अद्वैत सिद्धांताचे मर्म सांगतात. जेव्हा एखादा साधक परब्रह्माचा अनुभव घेतो, तेव्हा तो स्वतःच ब्रह्मरूप होतो. जसा मिठाचा खडा समुद्रात गेल्यावर समुद्रच होतो, तसाच भक्त देवाशी एकरूप होतो. या स्थितीत 'मी' आणि 'तू' हा भेद संपतो. साध्य आणि साधक यांच्यातील अंतर मिटून जाणे म्हणजेच खरे ऐक्य होय.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपण एखाद्या कलेत किंवा कामात इतके मग्न होतो की आपल्याला स्वतःचा विसर पडतो, तेव्हा आपण त्या कामाशी एकरूप होतो. उदाहरणार्थ, गाणे गाताना गायक जेव्हा गाणेच बनतो, तेव्हाच खरी कला सादर होते.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वर महाराज येथे साधकाच्या अंतिम स्थितीचे, म्हणजेच अद्वैताचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 9

तरी उचित कर्म सांडावें । कीं अप्रवृत्तीं व्हावें । हें न घडे स्वभावें । कवणे काळीं ॥

तरी उचित कर्म सांडावे । कीं अप्रवृत्ती व्हावे । हे न घडे स्वभावे । कवणे काळी ॥

"Therefore, should one abandon proper action, or become inactive? This can never happen naturally at any time."

उचित Adjective
Uchita
योग्य किंवा विहित
Proper or prescribed
सांडावें Verb
Sandave
सोडून द्यावे
To abandon
अप्रवृत्तीं Noun
Apravrutti
निष्क्रियता
Inaction
स्वभावें Adverb
Swabhave
निसर्गतः किंवा स्वभावामुळे
By nature
कवणे काळीं Other
Kavane kali
कोणत्याही वेळी
At any time
घडे Verb
Ghade
घडणे किंवा शक्य होणे
To happen or be possible

💡 अर्थ

उचित कर्मों का त्याग करना या पूरी तरह से निष्क्रिय हो जाना, स्वभाव से कभी भी संभव नहीं है।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, मनुष्याचा स्वभावच असा आहे की तो कर्माशिवाय राहू शकत नाही. विहित कर्म (जे आपले कर्तव्य आहे) सोडून देणे किंवा पूर्णपणे निष्क्रिय होणे हे निसर्गनियमाच्या विरुद्ध आहे. जोपर्यंत देह आहे, तोपर्यंत प्रकृतीचे गुण माणसाला काही ना काही कृती करायला भाग पाडतात. त्यामुळे कर्माचा त्याग करण्यापेक्षा, ते कर्म फळाची आशा न धरता करणे श्रेष्ठ आहे. केवळ शरीर शांत ठेवल्याने कर्म सुटत नाही, कारण मन आणि बुद्धी सतत कार्यरत असतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर एखाद्या विद्यार्थ्याला वाटले की मी अभ्यासच करणार नाही, तरीही त्याचे मन काहीतरी विचार करत राहील किंवा तो इतर काहीतरी कृती करेल. म्हणून, आळस करण्यापेक्षा आपले कर्तव्य (अभ्यास) प्रामाणिकपणे करणे हेच योग्य आहे. उदाहरणार्थ, सुट्टीच्या दिवशीही आपण काही ना काही करत असतोच, कारण पूर्ण निष्क्रियता अशक्य आहे.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज येथे कर्माची अपरिहार्यता स्पष्ट करत आहेत की कोणताही जीव कर्माचा पूर्णपणे त्याग करू शकत नाही.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा