←
बुधवार, 14 ऑगस्ट 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 8

तैसेचि व्यासाचेनि प्रसादें । मीही येणेंचि छंदें । सांगेन ओवीप्रबंधें । मराठीया ॥ ८ ॥

"In that same manner, by the grace of Vyasa, I too shall narrate this in the Marathi language through the composition of Ovis."

व्यासाचेनि Noun
Vyasaceni
व्यासांच्या
By Vyasa's
प्रसादें Noun
Prasade
कृपेने
By grace
छंदें Noun
Chande
वृत्तात किंवा लयीत
In meter or rhythm
सांगेन Verb
Sangena
सांगेन
Will tell
मराठीया Noun
Marathiya
मराठी भाषेत
In Marathi language

💡 अर्थ

ज्याप्रमाणे व्यासांनी ही कथा सांगितली, त्याचप्रमाणे त्यांच्या कृपेने मी सुद्धा ओवीच्या रूपात ही कथा मराठी भाषेत सांगेन.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज येथे आपली नम्रता व्यक्त करत आहेत. ते म्हणतात की, महर्षी व्यासांनी ज्याप्रमाणे महाभारताची रचना केली, त्याच व्यासांच्या आशीर्वादाने आणि कृपेने मी ही भगवद्गीता मराठी भाषेत ओवीबद्ध करत आहे. हे कार्य माझे स्वतःचे नसून ते गुरूंच्या आणि व्यासांच्या कृपेचे फळ आहे, असे ते सुचवतात. ज्ञानेश्वर महाराज संस्कृतमधील ज्ञान सर्वसामान्य मराठी माणसाला समजावे यासाठी हा प्रयत्न करत आहेत.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

कोणतेही मोठे कार्य करताना आपल्या मार्गदर्शकांचा किंवा गुरूंचा आदर करावा आणि त्यांच्या कृपेनेच आपण यशस्वी होऊ शकतो, हा भाव ठेवावा. उदाहरणार्थ, परीक्षेत यश मिळाल्यावर आपल्या शिक्षकांचे आभार मानणे.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज महर्षी व्यासांच्या कृपेने भगवद्गीता मराठी भाषेत सांगण्याचा आपला संकल्प व्यक्त करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 232

जेथ हे विषय विसरले । आणि इंद्रियें हीं निवांत जाहलीं । तेथ आत्मसुख उघडले । अर्जुना गा ॥

"Where these objects are forgotten and the senses have become quiet, there the bliss of the self is revealed, O Arjuna."

विषय Noun
Vishaya
इंद्रियांचे भोग किंवा बाह्य वस्तू
Sensory objects
विसरले Verb
Visarale
विसर पडला किंवा सुटले
Forgotten or detached
इंद्रियें Noun
Indriye
ज्ञानेंद्रिये (डोळे, कान इ.)
Senses
निवांत Adjective
Nivanta
अत्यंत शांत किंवा स्थिर
Tranquil or quiet
आत्मसुख Noun
Atmasukha
स्वतःच्या आत्म्याचा आनंद
Bliss of the self
उघडले Verb
Ughadale
प्रकट झाले किंवा अनुभवास आले
Revealed or opened

💡 अर्थ

जेव्हा माणसाला बाह्य विषयांचा विसर पडतो आणि त्याची इंद्रिये पूर्णपणे शांत होतात, तेव्हा त्याला स्वतःच्या आत्म्याचे सुख प्राप्त होते.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्थितप्रज्ञाच्या अवस्थेचे वर्णन करतात. जेव्हा साधक बाह्य जगातील उपभोग्य वस्तूंच्या (विषयांच्या) मोहातून मुक्त होतो आणि त्याची ज्ञानेंद्रिये चंचल न राहता अंतर्मुख होऊन शांत होतात, तेव्हा त्याला बाह्य सुखाची गरज उरत नाही. अशा शांत चित्तात आत्मस्वरूपाचा आनंद आपोआप प्रकट होतो. हे सुख शाश्वत आणि स्वतःच्या आतच असते, हे अर्जुनाला ज्ञानेश्वर माउली पटवून देत आहेत.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात मनःशांती मिळवण्यासाठी आपण काही काळ मोबाईल, टीव्ही किंवा इतर गोंधळापासून दूर राहून शांत बसले पाहिजे. उदाहरणार्थ, रोज १० मिनिटे डोळे मिटून शांत बसल्यास मनातील विचार कमी होतात आणि आपल्याला प्रसन्न वाटते.

📌 संदर्भ

इंद्रियांवर ताबा मिळवलेल्या आणि बुद्धी स्थिर झालेल्या व्यक्तीला आत्मसुखाचा अनुभव कसा येतो, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 242

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः । स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥

म्हणोनि समर्थें जे जे कीजे । तें तें लोकीं प्रमाण मानिजे । मग सामान्येंही अनुष्ठिजे । तेंचि मार्गें ॥

"Therefore, whatever a powerful (great) person does, that is accepted as a standard by the world; then common people also follow the same path."

समर्थें Noun
Samarthe
सामर्थ्यवान किंवा श्रेष्ठ व्यक्तीने
By the powerful or great person
कीजे Verb
Kije
केले जाते
Is done
लोकीं Noun
Loki
जगामध्ये किंवा लोकांकडून
In the world or by people
प्रमाण Noun
Praman
आदर्श किंवा पुरावा
Standard or authority
अनुष्ठिजे Verb
Anushthije
आचरण केले जाते
Is practiced
मार्गें Noun
Marge
मार्गाने
By the path

💡 अर्थ

मोठे किंवा सामर्थ्यवान लोक जे काही करतात, त्यालाच लोक आदर्श मानतात आणि मग सामान्य लोक सुद्धा त्याच मार्गाने चालतात.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत नेतृत्वाचे आणि सामाजिक जबाबदारीचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, समाजात जे लोक प्रभावशाली, ज्ञानी किंवा सामर्थ्यवान असतात, त्यांच्या प्रत्येक कृतीकडे सामान्य जनता एक आदर्श म्हणून पाहते. सामान्य माणसाला अनेकदा स्वतःचा स्वतंत्र मार्ग निवडणे कठीण जाते, अशा वेळी तो श्रेष्ठ व्यक्तींच्या पावलावर पाऊल ठेवणे पसंत करतो. जर एखाद्या नेत्याने किंवा थोर व्यक्तीने चुकीचे वर्तन केले, तर समाजही भरकटण्याची शक्यता असते. म्हणून, ज्यांच्याकडे अधिकार किंवा ज्ञान आहे, त्यांनी आपले आचरण अत्यंत शुद्ध, नैतिक आणि शिस्तबद्ध ठेवले पाहिजे, कारण त्यांचे वर्तन हेच समाजासाठी प्रमाण किंवा कायदा ठरते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जर घरातील वडीलधारी माणसे किंवा शाळेतील शिक्षक शिस्तीने आणि सत्याने वागले, तर मुले त्यांचे पाहून आपोआपच चांगले गुण आत्मसात करतात. उदाहरण: एका कंपनीचा मालक जर स्वतः वेळेवर कामावर आला, तर कर्मचारीही वेळेचे महत्त्व पाळू लागतात.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगतात की श्रेष्ठ पुरुषाचे आचरण हे जगासाठी आदर्श असते, म्हणून त्यांनी लोकसंग्रहासाठी निष्काम कर्म केले पाहिजे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा