←
शनिवार, 27 जुलै 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 83

जैसा शरत्काळींचा चंद्रु । पूर्णकळा सोज्ज्वरु । तैसा सात्त्विकु हा विचारु । मानसीं बिंबे ॥

"As the autumn moon shines in its full glory and purity, so does the Sattvic wisdom reflect in the mind."

शरत्काळींचा Adjective
Sharatkalincha
शरद ऋतूतील
Of the autumn season
चंद्रु Noun
Chandru
चंद्र
Moon
पूर्णकळा Adjective
Purnakala
पूर्ण कलांनी युक्त
Full of all phases
सोज्ज्वरु Adjective
Sojjwaru
अत्यंत तेजस्वी किंवा स्वच्छ
Bright and pure
सात्त्विकु Adjective
Sattviku
शुद्ध किंवा सत्वगुणी
Pure or virtuous
मानसीं Noun
Manasi
मनात
In the mind
बिंबे Verb
Bimbe
प्रतिबिंबित होतो किंवा प्रकाशतो
Reflects or shines

💡 अर्थ

जैसे शरद ऋतु का पूर्ण चंद्रमा अपनी सभी कलाओं के साथ अत्यंत स्वच्छ और प्रकाशमान होता है, वैसे ही सात्त्विक विचार मनुष्य के मन में प्रकाशित होता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सात्त्विक बुद्धीचे वर्णन करतात. शरद ऋतूमध्ये आकाश निरभ्र असते आणि त्यावेळचा पूर्ण चंद्र अत्यंत शीतल आणि तेजस्वी प्रकाश देतो. त्याचप्रमाणे, जेव्हा माणसाचे अंतःकरण शुद्ध होते, तेव्हा त्याच्या मनात सात्त्विक विचारांचा उदय होतो. हा विचार साधकाला आत्मज्ञानाकडे नेतो आणि त्याच्या जीवनातील अज्ञानरूपी अंधकार दूर करतो. हे मनाच्या स्थिरतेचे आणि प्रसन्नतेचे लक्षण आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपण शांत आणि सकारात्मक असतो, तेव्हा आपल्याला कठीण प्रसंगातही योग्य मार्ग सापडतो. उदाहरणार्थ, एखाद्या वादाच्या वेळी रागावण्याऐवजी शांत राहून विचार केला तर प्रश्न लवकर सुटतो.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वरीच्या या भागात संत ज्ञानेश्वर महाराज सात्त्विक गुणामुळे प्राप्त होणाऱ्या मानसिक स्थैर्याचे आणि स्पष्टतेचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 4

जेथ अभिनव वाग्विलास । जेथ चातुर्याचा सौरस । जेथ प्रमेयाचा सुवास । प्रगटला असे ॥ ४ ॥

"Where there is a novel eloquence, where there is the essence of cleverness, and where the fragrance of spiritual theorems has manifested."

अभिनव Adjective
Abhinav
अत्यंत नवीन
Innovative/New
वाग्विलास Noun
Vagvilas
शब्दांचे सौंदर्य/वक्तृत्व
Eloquence/Play of words
चातुर्याचा Noun
Chaturyacha
बुद्धिमत्तेचा
Of intelligence
सौरस Noun
Sauras
गोडवा किंवा रस
Sweetness/Essence
प्रमेयाचा Noun
Prameyacha
सिद्धांताचा
Of spiritual truths
सुवास Noun
Suvas
सुगंध
Fragrance
प्रगटला Verb
Pragatla
व्यक्त झाला
Manifested

💡 अर्थ

जहाँ नवीन शब्द-विलास है, जहाँ बुद्धिमत्ता का माधुर्य है और जहाँ आध्यात्मिक सिद्धांतों की सुगंध प्रकट हुई है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत ज्ञानेश्वरी ग्रंथाच्या आणि मराठी भाषेच्या सौंदर्याचे वर्णन करत आहेत. 'अभिनव वाग्विलास' म्हणजे शब्दांचा असा वापर जो अत्यंत नवीन आणि मोहक आहे. 'चातुर्याचा सौरस' म्हणजे यात केवळ कोरडे ज्ञान नसून बुद्धिमत्तेचा गोडवा किंवा रस आहे. 'प्रमेयाचा सुवास' म्हणजे आध्यात्मिक सिद्धांतांचा सुगंध या ग्रंथातून सर्वत्र पसरत आहे. थोडक्यात, हा ग्रंथ बुद्धीला आणि मनाला आनंद देणारा ज्ञानाचा स्रोत आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपण जेव्हा कोणतेही काम करतो, तेव्हा त्यात केवळ कौशल्य नसावे, तर त्यात नाविन्य आणि गोडवा असावा. उदाहरणार्थ, संवाद साधताना केवळ माहिती न देता ती समोरच्याला पटेल अशा गोड भाषेत सांगावी.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज ग्रंथाच्या सुरुवातीला आध्यात्मिक ज्ञानाच्या आणि भाषेच्या समृद्धीचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 114

कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः । स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥

जेथें अर्जुना हें ऐसें । कर्म अकर्मचि दिसे । आणि अकर्म तेंचि भासे । कर्म ऐसें ॥ ११४ ॥

"Where, O Arjuna, in this manner, action appears as inaction, and inaction appears as action."

जेथें Adverb
jethe
जिथे
where
कर्म Noun
karma
कार्य किंवा कृती
action
अकर्म Noun
akarma
कर्मशून्यता किंवा कर्माचा अभाव
inaction
दिसे Verb
dise
दिसते
appears
भासे Verb
bhase
वाटते किंवा भासते
seems

💡 अर्थ

हे अर्जुन, जहाँ कर्म में अकर्म दिखाई देता है और अकर्म में कर्म का आभास होता है, वही वास्तविक ज्ञान है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून कर्माचे मर्म समजावून सांगतात. जेव्हा एखादा मनुष्य कर्म करतो पण त्यात त्याचा अहंकार नसतो, तेव्हा ते कर्म असूनही 'अकर्म' (बंधमुक्त) असते. याउलट, जर एखादा माणूस बाहेरून शांत बसला असेल पण मनात कर्माचे विचार घोळत असतील, तर ते अकर्म असूनही 'कर्म' ठरते. ही दृष्टी प्राप्त होणे म्हणजेच आत्मज्ञान होय. जो मनुष्य कर्मातील अकर्म आणि अकर्मातील कर्म ओळखतो, तोच खरा ज्ञानी होय.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात काम करताना 'मी हे केले' असा गर्व न बाळगता, ते ईश्वराची सेवा म्हणून करावे. उदाहरणार्थ, विद्यार्थ्यांनी अभ्यास करताना केवळ गुणांसाठी न करता ज्ञानासाठी केल्यास अभ्यासाचा ताण येत नाही आणि ते कर्म बंधमुक्त होते.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला कर्म आणि अकर्मातील सूक्ष्म फरक समजावून सांगत आहेत, ज्याचे निरूपण ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत करतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा