←
मंगळवार, 26 मार्च 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 228

म्हणोनि तूं अर्जुना | या सकळां लोकांलागीं जाणा | सन्मार्ग हाचि दाविणा | आचरें तूं ॥ २२८ ॥

"Therefore, O Arjuna, to guide all these people on the right path, you should perform your actions accordingly."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
सकळां Adjective
Sakalan
सर्व
All
सन्मार्ग Noun
Sanmarga
चांगला मार्ग
Right path
दाविणा Verb
Davina
दाखवण्यासाठी
To show
आचरें Verb
Achare
आचरण कर
Practice/Act

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, इन सभी लोगों को सही मार्ग दिखाने के लिए, तुम स्वयं श्रेष्ठ आचरण करो।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत लोकसंग्रहाचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते अर्जुनाला सांगतात की, सामान्य लोक नेहमी श्रेष्ठ व्यक्तींच्या पावलावर पाऊल ठेवून चालतात. जर तू तुझे विहित कर्तव्य (युद्ध) सोडलेस, तर समाज गोंधळात पडेल आणि चुकीच्या मार्गाला लागेल. जगाला सन्मार्ग दाखवणे हे तुझ्यासारख्या श्रेष्ठ पुरुषाचे कर्तव्य आहे. म्हणून, केवळ स्वतःसाठी नव्हे, तर समाजाला दिशा देण्यासाठी तू तुझे कर्म निष्ठेने केले पाहिजेस.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्या वागण्याचा इतरांवर, विशेषतः लहानांवर प्रभाव पडतो. त्यामुळे आपण नेहमी शिस्त आणि नैतिकतेने वागले पाहिजे. उदाहरणार्थ, जर घरातील मोठ्या व्यक्तींनी कचरा कुंडीत टाकला, तर मुलेही तेच शिकतात.

📌 संदर्भ

श्रेष्ठ व्यक्तीने समाजासमोर आदर्श ठेवण्यासाठी आपली कर्तव्ये का पार पाडली पाहिजेत, याचे मार्गदर्शन ज्ञानेश्वर महाराज करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 55

तैसे कर्माचेनि आधारें । कर्मचि सांडिजे निधारे । जैसें नावेचेनि अवसरें । पैलतीर पाविजे ॥

"Just as by the means of a boat, one reaches the opposite shore; so by the support of action, action itself is transcended."

कर्माचेनि Noun
Karmācēni
कर्माच्या
of action
आधारें Noun
Ādhārē
आधाराने
with the support
सांडिजे Verb
Sāṇḍijē
सोडावे किंवा त्यागावे
should be abandoned
नावेचेनि Noun
Nāvēcēni
नावेच्या
by the boat
पैलतीर Noun
Pailatīra
पलीकडचा काठ
the other shore
पाविजे Verb
Pāvijē
पोहोचावे
to reach

💡 अर्थ

जिस प्रकार नाव की सहायता से नदी पार करने के बाद नाव को छोड़ दिया जाता है, उसी प्रकार कर्म के आधार से ही कर्म के बंधन का त्याग किया जाता है।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्मातून मुक्त होण्याची युक्ती सांगतात. ते म्हणतात की, जोपर्यंत आपण संसारात आहोत, तोपर्यंत कर्म करणे टाळता येत नाही. परंतु, हेच कर्म जर आपण 'निष्काम' बुद्धीने केले, तर ते आपल्याला बंधनातून मुक्त करते. जसे नदी पार करण्यासाठी नाव आवश्यक असते, पण पैलतीरावर पोहोचल्यावर आपण ती नाव तिथेच सोडतो, तसेच ज्ञानाची प्राप्ती झाल्यावर कर्माचा अहंकार आणि कर्माची फळे गळून पडतात. कर्माचा उपयोग करूनच कर्माच्या पलीकडे जाणे हाच खरा योग आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात अभ्यास करताना किंवा काम करताना 'मी हे करतोय' हा अहंकार न ठेवता, आपले कर्तव्य उत्तम रीतीने पार पाडावे. उदाहरणार्थ, एखाद्या खेळाडूने विजयाची चिंता न करता केवळ खेळावर लक्ष केंद्रित करावे, जेणेकरून खेळाचा आनंदही मिळेल आणि दडपणही येणार नाही.

📌 संदर्भ

श्री ज्ञानेश्वर महाराज कर्म करूनही कर्माच्या बंधनातून कसे मुक्त व्हावे, हे या ओवीतून स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 89

तस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानअसिनात्मनः । छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥

म्हणोनि अज्ञानापासोनि जाहला । हा संशयो हृदयीं संचला । तो ज्ञानशस्त्रें आपुलां । संहारु कीजे ॥ ८९ ॥

"Therefore, this doubt that has arisen from ignorance and is settled in the heart, should be destroyed with the weapon of knowledge."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
अज्ञानापासोनि Noun
Ajnanapasoni
अज्ञानापासून
From ignorance
संशयो Noun
Sanshayo
संशय किंवा शंका
Doubt
हृदयीं Noun
Hrudayi
मनात किंवा अंतःकरणात
In the heart or mind
ज्ञानशस्त्रें Noun
Jnanashastre
ज्ञानाच्या शस्त्राने
With the weapon of knowledge
संहारु Noun
Sanharu
नाश किंवा विनाश
Destruction
कीजे Verb
Kije
करावा
Should be done

💡 अर्थ

इसलिए अज्ञान से उत्पन्न और हृदय में स्थित इस संशय को अपने ज्ञान रूपी शस्त्र से नष्ट कर डालो।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, मनुष्याच्या मनातील संशय हा केवळ अज्ञानातून जन्माला येतो. हा संशय आत्मस्वरूपाच्या विस्मरणाने दृढ होतो आणि प्रगतीच्या मार्गात अडथळा ठरतो. ज्याप्रमाणे अंधार घालवण्यासाठी प्रकाशाची गरज असते, त्याप्रमाणे अज्ञानामुळे निर्माण झालेला संशय नष्ट करण्यासाठी 'विवेक' आणि 'आत्मज्ञान' या शस्त्रांचा वापर करणे आवश्यक आहे. जोपर्यंत मनात संशय आहे, तोपर्यंत कर्मयोग साध्य होत नाही, म्हणून ज्ञानाने त्याचा संहार करणे हाच एकमेव मार्ग आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

अभ्यास करताना किंवा एखादे नवीन काम करताना 'मला हे जमेल का?' असा संशय मनात आला, तर विषयाचे सखोल ज्ञान मिळवून तो संशय दूर करावा आणि आत्मविश्वासाने कामाला लागावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला अज्ञानातून उत्पन्न झालेला संशय आत्मज्ञानाच्या तलवारीने नष्ट करण्याचा उपदेश करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा