←
बुधवार, 13 मार्च 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 32

ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् । सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥

आणि जे हे न मानिती । अथवा निंदेसी प्रवर्तती । ते अज्ञानाचे सांगाती । नागवले जाणावे ॥

"And those who do not accept this, or engage in criticism, know them to be companions of ignorance and lost."

मानिती Verb
maniti
मानतात
accept or believe
निंदेसी Noun
nindesi
निंदेमध्ये
in criticism or mockery
प्रवर्तती Verb
pravartati
प्रवृत्त होतात
engage or indulge in
अज्ञानाचे Noun
ajnanache
अज्ञानाचे
of ignorance
सांगाती Noun
sangati
सोबती
companions
नागवले Adjective
nagavale
लुटले गेलेले किंवा फसलेले
robbed or lost
जाणावे Verb
janave
समजावे
should be known

💡 अर्थ

जो लोग इस उपदेश को नहीं मानते या इसकी निंदा करते हैं, उन्हें अज्ञान का साथी और पूरी तरह से नष्ट हुआ समझना चाहिए।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, जे लोक अहंकारापोटी किंवा द्वेषामुळे ईश्वरी नियमांचा (निष्काम कर्मयोगाचा) अवमान करतात, ते स्वतःचेच नुकसान करून घेतात. अशा व्यक्ती विवेकापासून दूर जातात आणि अज्ञानाच्या अंधारात अडकतात. त्यांचे जीवन ध्येयहीन होते आणि ते आत्मज्ञानाच्या लाभापासून वंचित राहतात. हे लोक सत्याचा स्वीकार करण्याऐवजी त्याची निंदा करण्यात वेळ घालवतात, ज्यामुळे त्यांची अधोगती होते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर आपण चांगल्या सल्ल्याची थट्टा केली किंवा नैतिक नियमांचे उल्लंघन केले, तर आपण प्रगती करू शकत नाही. उदाहरणार्थ, आरोग्याचे नियम न पाळणारा आणि शिस्तीची निंदा करणारा माणूस शेवटी स्वतःचेच नुकसान करून घेतो.

📌 संदर्भ

अहंकारामुळे जे लोक निष्काम कर्मयोगाचा मार्ग नाकारतात, त्यांच्या आध्यात्मिक अधोगतीचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 30

तरी अध्यात्मबुद्धि होय । मज अर्पूनि कर्मे सर्वही । मग आशा ममता सांडूनि । झुंजें तूं निभ्रांत ॥

तरी अध्यात्मबुद्धीने सर्व कर्मे मला अर्पण करून, आशा आणि ममता सोडून तू नि:शंकपणे युद्ध कर.

"Therefore, with a spiritual mind, surrendering all actions to Me, abandoning hope and selfishness, fight without any doubt."

अध्यात्मबुद्धि Noun
Adhyatmabuddhi
अध्यात्मिक बुद्धीने
With spiritual intelligence
अर्पूनि Verb
Arpuni
अर्पण करून
Having offered
आशा Noun
Asha
अपेक्षा
Desire or expectation
ममता Noun
Mamata
माझेपणाची भावना
Sense of ownership or attachment
झुंजें Verb
Zunje
युद्ध कर किंवा कर्तव्य पार पाड
Fight or perform duty
निभ्रांत Adjective
Nibhranta
संशयरहित
Without any doubt

💡 अर्थ

अपने सभी कर्मों को ईश्वर को अर्पित करें, आशा और ममता का त्याग करें और बिना किसी संदेह के अपना कर्तव्य निभाएं।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून सांगतात की, मनुष्याने स्वतःला कर्ता न मानता, सर्व कर्मे ईश्वराची आहेत या भावनेने करावीत. जेव्हा आपण 'मी' आणि 'माझे' हे भाव सोडतो, तेव्हाच आपण खऱ्या अर्थाने मुक्त होतो. अर्जुनाला युद्धाच्या प्रसंगी हेच सांगितले आहे की, तू केवळ निमित्तमात्र होऊन तुझे विहित कर्म कर. मनातील संताप, चिंता आणि फळाची आशा सोडून दिलेले कर्म हेच खरे योग होय.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात काम करताना 'हे काम मीच केले' असा अहंकार न बाळगता, ते ईश्वराची सेवा म्हणून केल्यास कामाचा ताण येत नाही. उदाहरणार्थ, विद्यार्थ्यांनी परीक्षेचा निकाल काय लागेल याची चिंता करण्यापेक्षा, अभ्यास करणे हे आपले कर्तव्य आहे या भावनेने अभ्यास करावा.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला कर्मबंधनातून मुक्त होण्यासाठी सर्व कर्मे ईश्वराला अर्पण करण्याचा मार्ग सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 7

योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः। सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते॥

तरी संन्यास आणि योगु । हे दोन्ही मार्ग एकु । जैसा एकाचि अर्थाचा वाचकू । शब्दभेदु ॥ ७ ॥

"Therefore, Sanyasa and Yoga are both one path; just as different words denote the same meaning."

संन्यास Noun
Sanyasa
त्याग किंवा कर्माच्या फळाचा त्याग
Renunciation
योगु Noun
Yogu
कर्मयोग किंवा निष्काम कर्म
Path of selfless action
मार्ग Noun
Maarga
रस्ता किंवा पद्धत
Path
वाचकू Adjective
Vaachaku
बोध करून देणारा किंवा सांगणारा
Denoting or indicating
शब्दभेदु Noun
Shabdabhedu
शब्दांमधील फरक
Difference in words

💡 अर्थ

संन्यास और योग दोनों एक ही मार्ग हैं। जैसे एक ही अर्थ को बताने वाले अलग-अलग शब्द होते हैं, वैसे ही ये दोनों मार्ग हैं।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, कर्मसंन्यास आणि कर्मयोग हे दिसायला भिन्न वाटले तरी त्यांचे अंतिम उद्दिष्ट आणि फळ एकच आहे. संन्यास म्हणजे कर्माच्या फळाचा त्याग करणे आणि योग म्हणजे फळाची अपेक्षा न ठेवता कर्म करणे. हे दोन्ही मार्ग साधकाला आत्मज्ञानापर्यंत पोहोचवतात. ज्याप्रमाणे 'पाणी' आणि 'जल' हे शब्द वेगळे असले तरी ते एकाच पदार्थाचा बोध करून देतात, त्याचप्रमाणे संन्यास आणि योग हे केवळ शब्दभेद आहेत, तत्वतः ते एकच आहेत.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात काम करताना आपण फळाची चिंता न करता (संन्यास) आपले कर्तव्य चोख बजावणे (योग) या दोन्ही गोष्टी एकत्र करू शकतो. उदाहरणार्थ, विद्यार्थ्यांनी परीक्षेच्या निकालाची भीती न बाळगता केवळ अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करणे.

📌 संदर्भ

संन्यास आणि योग या दोन मार्गांमधील तात्विक एकता ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा