←
सोमवार, 26 फेब्रुवारी 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 220

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे नको भ्रमितां । हा सर्वथा नित्य तत्त्वता । आत्मा जाणे ॥ २२० ॥

"Therefore, do not be deceived by delusion; understand that this Soul is eternally constant and real."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Zhakavije
फसवले जाणे
To be deceived
भ्रमितां Adjective
Bhramita
गोंधळलेला किंवा भ्रमिष्ट
Deluded or confused
नित्य Adjective
Nitya
शाश्वत किंवा कायम
Eternal
तत्त्वता Adverb
Tattvata
वास्तवात किंवा सत्याने
In reality
जाणे Verb
Jane
जाणून घे
Know/Understand

💡 अर्थ

इसलिए अब तुम भ्रमित मत हो। यह जान लो कि यह आत्मा हर प्रकार से नित्य और सत्य है।

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीत संत ज्ञानेश्वर महाराज अर्जुनाला आत्म्याच्या शाश्वत स्वरूपाची जाणीव करून देतात. ते म्हणतात की, देहाच्या नाशाने आत्म्याचा नाश होतो हा जो तुझा भ्रम आहे, तो सोडून दे. आत्मा हा त्रिकालाबाधित सत्य असून तो कधीही नष्ट होत नाही. हे ज्ञान प्राप्त झाल्यावर मृत्यूचे भय उरत नाही आणि मनुष्याला जीवनाचे खरे स्वरूप समजते. अर्जुनाने युद्धाच्या प्रसंगी मोहग्रस्त होऊ नये, हाच या उपदेशाचा मुख्य उद्देश आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपल्याला मोठ्या संकटाचा किंवा बदलाचा सामना करावा लागतो, तेव्हा हे लक्षात ठेवावे की आपले आंतरिक अस्तित्व (आत्मा) अविनाशी आहे. उदाहरणार्थ, एखादी प्रिय वस्तू हरवल्यास किंवा नुकसान झाल्यास दुःखी न होता, जीवनातील शाश्वत मूल्यांवर लक्ष केंद्रित करावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाचा मोह दूर करण्यासाठी आत्म्याच्या अमरत्वाचे आणि अविनाशी स्वरूपाचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 163

म्हणोनि तूं अर्जुना । झणीं यासी शोक करिसी मना । विचारूनि पाहीं आपणा । चित्त देऊनि ॥

"Therefore, O Arjuna, do not let your mind grieve. Reflect within yourself with a focused mind."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झणीं Adverb
Zani
व्यर्थ किंवा उगाच
In vain or unnecessarily
शोक Noun
Shoka
दुःख
Grief
विचारूनि Verb
Vicharuni
विचार करून
Having reflected
चित्त Noun
Chitta
मन किंवा अंतःकरण
Mind or consciousness

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, तुम अपने मन में शोक मत करो। एकाग्र चित्त होकर अपने वास्तविक स्वरूप पर विचार करो।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून अर्जुनाला विवेकाचा मार्ग दाखवत आहेत. ते म्हणतात की, आत्म्याचे स्वरूप अविनाशी आहे आणि शरीर हे केवळ एक बाह्य कवच आहे जे बदलत असते. जेव्हा आपण केवळ शरीराचा विचार करतो, तेव्हाच आपल्याला दुःख होते. अर्जुनाने आपल्या अंतःकरणात डोकावून, एकाग्र चित्ताने हे सत्य समजून घ्यावे की ज्याचा मृत्यू झाला आहे तो खरोखर नष्ट झालेला नाही. आत्मज्ञानामुळेच मोहाचा आणि अज्ञानाचा नाश होतो, म्हणून शोक सोडून आत्मस्वरूपाचे चिंतन करणे आवश्यक आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपल्याला एखाद्या प्रिय व्यक्तीच्या किंवा वस्तूच्या जाण्याने खूप दुःख होते, तेव्हा आपण शांत बसून हे जग नश्वर आहे आणि आपले अस्तित्व त्यापलीकडे आहे, असा विचार करावा. उदाहरण: परीक्षेत कमी गुण मिळाल्यावर रडत न बसता, 'माझे आयुष्य या गुणांपेक्षा मोठे आहे' असा विचार करून पुन्हा जोमाने अभ्यास करणे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला आत्म्याचे अमरत्व समजावून सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून त्याला मोहातून बाहेर पडण्यासाठी मार्गदर्शन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 203

म्हणोनि कर्माचेनि आधारे । जे कर्मचि सांडिजे निधारे । ते हे युक्ती पैं सोपारे । गुरुगम्य गा ॥ २०३ ॥

"Therefore, by the support of action, action itself is renounced; this simple technique is indeed accessible through the Guru."

म्हणोनि Conjunction
Mhaṇōni
म्हणून
Therefore
कर्माचेनि Noun
Karmācēni
कर्माच्या
By means of action
सांडिजे Verb
Sāṇḍijē
सोडावे किंवा त्याग करावा
Should be abandoned
युक्ती Noun
Yuktī
कला किंवा पद्धत
Skill or method
सोपारे Adjective
Sōpārē
सोपे
Easy
गुरुगम्य Adjective
Gurugamya
गुरूंनी शिकवण्यासारखे
Accessible through a Guru

💡 अर्थ

इसलिए कर्म के आधार पर ही कर्म का त्याग करने की यह सरल युक्ति केवल गुरु के माध्यम से ही जानी जा सकती है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्मयोगाचे एक अत्यंत महत्त्वाचे गुपित सांगत आहेत. ते म्हणतात की, कर्म करत असतानाच कर्माच्या बंधनातून मुक्त होणे ही एक विशेष कला किंवा युक्ती आहे. सामान्यतः लोकांना वाटते की कर्म सोडणे म्हणजे काम करणे थांबवणे, पण खरे ज्ञान हे आहे की कर्म करूनही त्यात न अडकणे (नैष्कर्म्य). ही युक्ती अत्यंत सूक्ष्म असून ती केवळ सद्गुरूंच्या कृपेने आणि त्यांच्या मार्गदर्शनानेच आत्मसात करता येते. कर्माचा आधार घेऊनच कर्माचा निरास करणे हे केवळ गुरुगम्य आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात अभ्यास करताना किंवा काम करताना 'मी हे करतोय' असा अहंकार न ठेवता, आपले कर्तव्य म्हणून काम करावे. उदाहरणार्थ, एखाद्या खेळाडूने केवळ विजयासाठी न खेळता खेळाचा आनंद घेण्यासाठी आणि आपले कर्तव्य म्हणून खेळावे, हे गुरूंच्या मार्गदर्शनाने शिकता येते.

📌 संदर्भ

कर्म करूनही कर्माच्या बंधनातून कसे मुक्त व्हावे आणि ही युक्ती गुरूंकडून कशी शिकावी, याचे रहस्य ज्ञानेश्वर महाराज येथे सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा