←
गुरुवार, 20 जुलै 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 209

म्हणोनि समर्थें जे जे कीजे । तें तें इतरींही अनुष्ठिजे । तेंचि प्रमाण मानिजे । सामान्यींही ॥ २०९ ॥

म्हणून समर्थांनी जे जे करावे, त्याचेच इतरांनीही अनुकरण करावे; सामान्य लोक त्यालाच प्रमाण मानतात.

"Therefore, whatever a great person does, the same is followed by others; common people accept that very thing as the standard."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
समर्थें Noun
Samarthe
श्रेष्ठ किंवा सामर्थ्यवान व्यक्तीने
By the great or capable person
कीजे Verb
Kije
करावे
Should do
अनुष्ठिजे Verb
Anushthije
आचरणात आणावे
Should practice or follow
प्रमाण Noun
Praman
आदर्श किंवा पुरावा
Standard or authority
सामान्यींही Noun
Samanyinhi
सामान्य लोकांनी सुद्धा
By common people also

💡 अर्थ

श्रेष्ठ पुरुष जो जो आचरण करते हैं, अन्य लोग भी वैसा ही करते हैं। वे जिसे प्रमाण मान लेते हैं, समस्त मनुष्य समुदाय उसी के अनुसार वर्तने लगता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, समाजात जे प्रभावशाली किंवा श्रेष्ठ व्यक्ती असतात, त्यांच्या वागण्याचा प्रभाव सर्वसामान्यांवर पडतो. जर एखादा नेता किंवा थोर पुरुष सदाचाराने वागला, तर समाजही त्याचेच अनुकरण करतो. म्हणून जबाबदार व्यक्तींनी आपले आचरण शुद्ध ठेवणे आवश्यक आहे, कारण ते समाजासाठी एक आदर्श (प्रमाण) ठरते. हे भगवद्गीतेतील 'यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः' या श्लोकाचे मराठी निरूपण आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जर घरातील वडीलधारी माणसे शिस्तीने वागली, तर मुले आपोआपच शिस्त शिकतात. उदाहरण: पालकांनी कचरा कुंडीतच टाकला, तर मुलेही त्याचेच अनुकरण करतात.

📌 संदर्भ

श्रेष्ठ व्यक्तींच्या आचरणाचा समाजावर काय परिणाम होतो, हे ज्ञानेश्वर महाराज येथे स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 12

तरी मी आणि तू। आणि हे नृपनाथ समस्तू। येथ नसू ऐसे नव्हतू। मागांही कधीं॥

"Neither I, nor you, nor these kings, were ever non-existent in the past."

मी Pronoun
mi
मी
I
नृपनाथ Noun
nrupanatha
राजे
Kings
समस्तू Adjective
samastu
सर्व
All
नव्हतू Verb
navhatu
नव्हतो
Were not
मागांही Adverb
magahi
पूर्वीही
In the past

💡 अर्थ

ऐसा नहीं है कि मैं, तुम और ये सभी राजा पहले कभी नहीं थे।

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीत ज्ञानेश्वर महाराज श्रीकृष्णाच्या मुखातून आत्म्याचे अनादित्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, हे अर्जुना, मी, तू आणि हे समोर दिसणारे सर्व राजे पूर्वी नव्हते असे कधीच घडले नाही. म्हणजेच आपण सर्वजण अनादी काळापासून अस्तित्वात आहोत. शरीर हे नश्वर आहे, पण त्यातील आत्मा हा शाश्वत आहे. जन्म आणि मृत्यू हे केवळ शरीराचे धर्म आहेत, आत्म्याचे नव्हे. काळ बदलतो, शरीर बदलते, पण चैतन्य कायम असते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात अपयश किंवा नुकसान झाले असता, आपण हे लक्षात ठेवले पाहिजे की आपले अस्तित्व केवळ बाह्य गोष्टींवर अवलंबून नाही. आत्मिक बळ वाढवण्यासाठी या विचाराचा उपयोग होतो.

📌 संदर्भ

अर्जुनाचा शोक दूर करण्यासाठी श्रीकृष्ण त्याला आत्म्याच्या अमरत्वाबद्दल सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 230

म्हणौनि समर्थें जे जे कीजे । तें तें लोकीं प्रमाण मानिजे । आणि सामान्येंही अनुष्ठिजे । तेंचि धरुनी ॥

"Therefore, whatever is done by the great, that very thing is accepted as a standard by the world; and common people also practice the same, following their lead."

म्हणौनि Conjunction
Mhaṇouni
म्हणून
Therefore
समर्थें Noun
Samarthēṃ
श्रेष्ठ किंवा सामर्थ्यवान पुरुषाने
By the capable or great person
प्रमाण Noun
Pramāṇa
आदर्श किंवा पुरावा
Standard or authority
अनुष्ठिजे Verb
Anuṣṭhijē
आचरण केले जाते
Is practiced or followed
सामान्येंही Noun
Sāmānyēṃhī
सामान्य लोकांनी सुद्धा
Even by common people

💡 अर्थ

श्रेष्ठ पुरुष जो-जो आचरण करता है, अन्य लोग भी वैसा ही आचरण करते हैं; वह जिसे प्रमाण मान लेता है, समस्त संसार उसी का अनुसरण करता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत नेतृत्वाचा सिद्धांत मांडतात. समाजात जे लोक प्रभावशाली किंवा ज्ञानी असतात, त्यांच्या प्रत्येक कृतीकडे सामान्य जनता एक आदर्श म्हणून पाहते. जर एखादी मोठी व्यक्ती नीतिमत्तेने वागली, तर समाजही नीतीचा मार्ग धरतो. याउलट, जर समर्थ व्यक्तीने चुकीचा मार्ग निवडला, तर त्याचे अनुकरण करून समाज भरकटू शकतो. म्हणून, ज्यांच्याकडे अधिकार किंवा सामर्थ्य आहे, त्यांनी आपले आचरण अत्यंत जबाबदारीने आणि शुद्ध ठेवले पाहिजे, कारण तेच समाजासाठी 'प्रमाण' (Standard) ठरते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

एका शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी जर स्वतः वेळेवर येऊन शिस्त पाळली, तर शिक्षक आणि विद्यार्थी त्यांचे पाहून आपोआप शिस्त पाळू लागतात. मोठ्यांचे वागणे हेच लहानांसाठी शिक्षण असते.

📌 संदर्भ

श्रेष्ठ व्यक्तींनी आपले कर्म आदर्शवत का ठेवावे, याचे स्पष्टीकरण ज्ञानेश्वर महाराज येथे देत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा