←
रविवार, 04 जून 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 250

म्हणोनि तूं अर्जुना | झकविसी यां भावना | तरी सांडूनि हे कल्पना | झुंझ मांडि || २५० ||

म्हणोनि तू अर्जुना, झकविसी या भावना, तरी सांडूनि ही कल्पना, झुंज मांडी.

"Therefore, O Arjuna, if you are being deceived by these feelings, then give up this imagination and start the fight."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविसी Verb
Zhakavisi
फसवला जाणे किंवा भ्रमित होणे
To be deceived or deluded
भावना Noun
Bhavana
विकार किंवा भावना
Emotions or feelings
सांडूनि Verb
Sanduni
त्याग करून किंवा सोडून देऊन
Giving up or discarding
कल्पना Noun
Kalpana
भ्रम किंवा मनाचा विचार
Illusion or imagination
झुंझ Noun
Zhunzha
युद्ध किंवा लढा
Fight or battle
मांडि Verb
Mandi
सुरुवात कर किंवा सज्ज हो
Start or prepare

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, यदि तुम इन भावनाओं से भ्रमित हो रहे हो, तो इस कल्पना को त्याग दो और युद्ध के लिए तैयार हो जाओ।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून अर्जुनाला उपदेश करतात की, मोह आणि ममता या केवळ मनाच्या कल्पना आहेत. या भावनांमुळे तू तुझे कर्तव्य विसरत आहेस आणि तुझे मन भ्रमित झाले आहे. हे अर्जुना, तू या भ्रामक विचारांचा आणि कल्पनेचा त्याग कर. क्षत्रिय धर्माचे पालन करण्यासाठी आणि सत्याच्या विजयासाठी तू युद्धाला सज्ज हो. मनातील द्वंद्व संपवून कर्तव्याला प्राधान्य देणे हाच खरा पुरुषार्थ आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखाद्या कठीण प्रसंगात भावनेच्या भरात चुकीचा निर्णय घेतो किंवा घाबरतो, तेव्हा आपण आपल्या कर्तव्यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. उदाहरणार्थ, परीक्षेच्या वेळी भीती वाटली तरी ती भीती (कल्पना) सोडून अभ्यासाला सुरुवात करणे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण, संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या शब्दांतून, अर्जुनाला भावनिक गोंधळातून बाहेर पडून योद्धा म्हणून आपले कर्तव्य पार पाडण्याचा सल्ला देत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 155

म्हणोनि समर्थें जेणें। विशेषें आचारु करणें। तें अज्ञानासी देखणें। मार्गु होईल॥

"Therefore, the capable one should especially practice right conduct; that will become a visible path for the ignorant."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
समर्थें Noun
Samarthe
सामर्थ्यवानाने किंवा ज्ञानी व्यक्तीने
By the capable or wise person
आचारु Noun
Aacharu
आचरण किंवा वागणे
Conduct or behavior
अज्ञानासी Noun
Ajnyanasi
अज्ञानी लोकांसाठी
For the ignorant people
मार्गु Noun
Margu
रस्ता किंवा दिशा
Path or direction

💡 अर्थ

इसलिए समर्थ व्यक्ति को विशेष रूप से श्रेष्ठ आचरण करना चाहिए, ताकि वह अज्ञानी लोगों के लिए एक स्पष्ट मार्गदर्शक बन सके।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्मयोगाचे सामाजिक महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, समाजात जे लोक श्रेष्ठ आहेत किंवा ज्यांच्याकडे अधिकार आहे, त्यांच्यावर मोठी जबाबदारी असते. जर ज्ञानी किंवा समर्थ माणसाने आपली कर्तव्ये सोडून दिली, तर सामान्य जनता गोंधळून जाईल आणि चुकीच्या मार्गाला लागेल. म्हणून, समाजाला योग्य दिशा देण्यासाठी आणि लोकांमध्ये शिस्त निर्माण करण्यासाठी समर्थांनी स्वतः आदर्श आचरण करणे आवश्यक आहे. त्यांचे वागणे हेच अज्ञानी लोकांसाठी दीपस्तंभासारखे कार्य करते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

एखाद्या शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी जर स्वतः वेळेवर शाळेत येण्याचे आणि शिस्तीचे पालन केले, तर शिक्षक आणि विद्यार्थी त्यांचे पाहून आपोआप शिस्त पाळू लागतात. मोठ्यांचे वागणे हेच लहानांसाठी मार्गदर्शक ठरते.

📌 संदर्भ

ज्ञानी पुरुषाने कर्म का करावे आणि समाजासमोर कोणता आदर्श ठेवावा, याचे विवेचन येथे केले आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 219

म्हणोनि तूं आतां । झणीं शोक करिसी पांडुसुता । हें सर्वथा अनुचिता । न विचारितां ॥ २१९ ॥

"Therefore, O son of Pandu, do not grieve now; this is altogether improper without due reflection."

म्हणोनि Conjunction
Mhaṇoni
म्हणून
Therefore
झणीं Adverb
Jhaṇīṃ
मुळीच / कधीही
At all / Never
शोक Noun
Shoka
दुःख / रडणे
Grief / Sorrow
पांडुसुता Noun
Pandusuta
पांडूचा पुत्र (अर्जुन)
Son of Pandu (Arjuna)
अनुचिता Adjective
Anuchita
अयोग्य
Improper / Unfair
विचारितां Verb
Vicharita
विचार न करता
Without thinking

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, तुम अब शोक मत करो। बिना सोचे-समझे इस तरह दुखी होना पूरी तरह से अनुचित है।

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीत संत ज्ञानेश्वर महाराज श्रीकृष्णाच्या माध्यमातून अर्जुनाला उपदेश करत आहेत की, आत्म्याचे अमरत्व आणि देहाचे नश्वरत्व लक्षात घेता शोक करणे व्यर्थ आहे. अर्जुन मोहवश होऊन आपल्या स्वकीयांच्या मृत्यूच्या कल्पनेने व्याकुळ झाला होता. महाराज म्हणतात की, विवेकाचा आधार न घेता केवळ भावनेच्या भरात दुःख करणे हे एका ज्ञानी योद्ध्याला शोभत नाही. सत्याचा विचार न करता केलेले दुःख हे अज्ञानाचे लक्षण आहे, म्हणून अर्जुनाने हा शोक सोडून दिला पाहिजे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपल्याला अपयश येते किंवा एखादी प्रिय वस्तू हरवते, तेव्हा रडत न बसता शांतपणे परिस्थितीचा विचार करावा. उदाहरण: परीक्षेत कमी गुण मिळाले तर रडण्यापेक्षा, आपल्या अभ्यासात कुठे कमतरता राहिली याचा विचार करून पुन्हा प्रयत्न करणे हाच खरा विवेक आहे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला समजावून सांगत आहेत की आत्म्याच्या अमरत्वाचा विचार करता, देहासाठी शोक करणे अयोग्य आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा