← 🦁 पंचतंत्र

दोन मासे आणि बेडूक

🎓 intermediate ⏱️ 2 min read

एका सुंदर आणि मोठ्या तलावात दोन मोठे मासे राहत होते. एकाचे नाव होते 'शतबुद्धी' (ज्याला शंभर युक्त्या माहित होत्या) आणि दुसऱ्याचे नाव होते 'सहस्रबुद्धी' (ज्याला हजार युक्त्या माहित होत्या). त्यांना त्यांच्या बुद्धीचा खूप गर्व होता. त्याच तलावात 'एकबुद्धी' नावाचा एक बेडूकही राहत होता. हे तिघेही चांगले मित्र होते आणि रोज संध्याकाळी तलावाच्या काठावर बसून गप्पा मारायचे.

एके दिवशी संध्याकाळी, काही कोळी तलावाजवळून जात होते. त्यांच्या हातात जाळी होती आणि त्यांनी पाहिले की तलाव माशांनी भरलेला आहे. एक कोळी म्हणाला, "हा तलाव खूप खोल आहे आणि यात खूप मासे आहेत. आपण उद्या सकाळी इथे येऊ आणि मासे पकडू." दुसऱ्या कोळ्याने सहमती दर्शवली आणि ते निघून गेले.

हे ऐकून बेडूक घाबरला. तो माशांना म्हणाला, "मित्रांनो, तुम्ही कोळ्यांचे बोलणे ऐकले का? आपण हा तलाव सोडून दुसऱ्या सुरक्षित ठिकाणी जायला हवे." सहस्रबुद्धी हसून म्हणाला, "अरे मित्रा, घाबरू नकोस. फक्त कोळ्यांच्या बोलण्याने पळून जायचे? मला हजारो युक्त्या माहिती आहेत की जाळ्यातून कसे सुटायचे. मी पाण्याखाली अशा प्रकारे लपून बसेन की कोळी मला शोधूच शकणार नाहीत."

शतबुद्धीनेही त्याला साथ दिली आणि म्हटले, "बरोबर आहे! मलाही शंभर युक्त्या येतात. आपण का पळून जायचे? घाबरण्याचे काहीच कारण नाही." एकबुद्धी बेडूक मात्र सावध होता. तो म्हणाला, "तुमच्याकडे खूप बुद्धी असेल, पण माझ्याकडे फक्त एकच बुद्धी आहे आणि ती मला सांगतेय की इथून निघून जाणेच योग्य आहे. मी आताच दुसऱ्या तलावात जात आहे." असे म्हणून बेडूक तिथून निघून गेला.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी कोळी आले आणि त्यांनी तलावात मोठे जाळे टाकले. तलावातील सर्व मासे जाळ्यात अडकले. शतबुद्धी आणि सहस्रबुद्धीने सुटण्यासाठी खूप प्रयत्न केले, पण कोळ्यांचे जाळे खूप मजबूत होते. अखेर कोळ्यांनी सर्व मासे बाहेर काढले. शतबुद्धी आणि सहस्रबुद्धी दोघेही पकडले गेले. लांबून हे पाहून एकबुद्धी बेडूक आपल्या पत्नीला म्हणाला, "बघ, ज्यांना आपल्या बुद्धीचा गर्व होता, ते आज कोळ्यांच्या टोपलीत आहेत. माझी एकच बुद्धी कामाला आली."

💡 बोधवाक्य

गर्वाचे घर खाली आणि वेळेवर घेतलेला निर्णय हाच खरा शहाणपणा.

📝 स्पष्टीकरण (Explanation)

अति शहाणपणा आणि स्वतःच्या बुद्धीचा गर्व माणसाला संकटात टाकू शकतो. संकटाच्या वेळी नुसत्या गप्पा मारण्यापेक्षा वेळेवर योग्य कृती करणे जास्त महत्त्वाचे असते.

🤔 Discussion Questions

Q1 धोका असूनही दोन्ही माशांनी तलाव सोडण्यास नकार का दिला?
Ans: दोन्ही माशांना त्यांच्या बुद्धीचा खूप गर्व होता आणि त्यांना वाटले की ते त्यांच्या युक्त्यांनी कोळ्यांना फसवू शकतील.
Q2 बेडकाच्या वाचण्यावरून आपल्याला निर्णय घेण्याबद्दल काय शिकायला मिळते?
Ans: हा धडा आपल्याला शिकवतो की संकटाची चाहूल लागताच वेळेवर घेतलेला निर्णय आणि साधी बुद्धी ही अति-शहाणपणापेक्षा श्रेष्ठ असते.