बोलघेवडा कासव

एका सुंदर आणि शांत अरण्यात एक मोठा तलाव होता. त्या तलावात कंबुग्रीव नावाचा एक कासव राहत होता. कंबुग्रीव खूप प्रेमळ होता, पण त्याला एक मोठी सवय होती - तो खूपच बोलघेवडा होता. त्याला सतत काहीतरी बोलायला लागायचे. त्याच तलावात संकट आणि विकट नावाचे दोन हंस देखील राहायचे. ते कासवाचे जिवलग मित्र होते. एके वर्षी त्या भागात भीषण दुष्काळ पडला. पाऊस पडला नाही आणि कडक उन्हामुळे तलावातील पाणी वेगाने आटू लागले. हंसांनी विचार केला की जर ते इथेच राहिले तर अन्नावाचून आणि पाण्यावाचून मरतील. त्यांनी दूरवरच्या एका दुसऱ्या तलावावर जाण्याचा निर्णय घेतला जिथे भरपूर पाणी होते. त्यांना आपल्या मित्राला, कासवाला सोडून जाणे आवडत नव्हते. कासवाने एक युक्ती सुचवली, 'मित्रांनो, तुम्ही एक मजबूत लाकडी काठी आणा. तुम्ही दोघे त्या काठीची दोन टोके तुमच्या चोचीत धरा आणि मी त्या काठीचा मध्यभाग माझ्या तोंडाने घट्ट पकडीन. अशा प्रकारे तुम्ही मला उडवून नेऊ शकाल.' हंसांनी ही कल्पना मान्य केली पण त्यांनी एक महत्त्वाची अट घातली. ते म्हणाले, 'कंबुग्रीव, आम्ही तुला नेऊ, पण तुला प्रवासादरम्यान तुझे तोंड अजिबात उघडता कामा नये. जर तू चुकूनही बोललास, तर तुझी काठीवरील पकड सुटेल आणि तू जमिनीवर पडून मरशील.' कासवाने वचन दिले की तो अजिबात बोलणार नाही. प्रवासाला सुरुवात झाली. हंस आकाशात उंच उडू लागले आणि त्यांच्यासोबत कासवही काठीला लटकून उडू लागले. जेव्हा ते एका गावावरून उडत होते, तेव्हा खालील लोकांनी हे आश्चर्यकारक दृश्य पाहिले. लोक ओरडू लागले, 'बघा! किती विचित्र दृश्य आहे! हंस एका कासवाला घेऊन जात आहेत!' कासवाला लोकांचे हे बोलणे ऐकून खूप राग आला. त्याला लोकांना सांगायचे होते की ही त्याची स्वतःची युक्ती आहे. रागाच्या भरात त्याने जसे 'तुम्ही गप्प बसा' म्हणण्यासाठी तोंड उघडले, तशी त्याची काठीवरील पकड सुटली. तो वेगाने जमिनीवर पडला आणि त्याचा अंत झाला. कंबुग्रीवने आपल्या बोलघेवड्या स्वभावामुळे स्वतःचा जीव गमावला.