ऋषी आणि उंदीर

फार पूर्वी, गंगा नदीच्या काठी वसलेल्या एका शांत आश्रमात महातपा नावाचे एक महान ऋषी राहत होते. ते अतिशय दयाळू आणि तपस्वी होते. एके दिवशी, जेव्हा ते नदीकाठी ध्यान करत होते, तेव्हा आकाशातून उडणाऱ्या एका घारीच्या चोचीतून एक छोटा उंदीर खाली पडला. तो उंदीर खूप घाबरलेला होता आणि जखमी झाला होता. ऋषींनी त्याला उचलले, त्याच्या जखमांवर उपचार केले आणि त्याला आपल्या आश्रमात आश्रय दिला.

काही दिवस शांततेत गेले, पण एके दिवशी एक मांजर त्या उंदराचा पाठलाग करू लागली. उंदीर थरथर कापत ऋषींकडे धावला आणि ओरडला, 'महाराज, मला वाचवा! हे मांजर मला खाऊन टाकेल.' ऋषींनी आपल्या तपोबलाने उंदराचे मांजरात रूपांतर केले. आता तो मांजर म्हणून आश्रमात फिरू लागला. काही दिवसांनी एक कुत्रा त्या मांजरावर भुंकू लागला. मांजर पुन्हा ऋषींकडे मदतीसाठी गेली. ऋषींनी दया दाखवून मांजराला कुत्रा बनवले.

पण संकट तिथेच संपले नाही. एकदा एका वाघाने त्या कुत्र्याकडे शिकारीच्या नजरेने पाहिले. तो कुत्रा घाबरून ऋषींच्या पायाशी पडला. ऋषींनी विचार केला, 'या बिचाऱ्याला किती काळ भीतीमध्ये जगावे लागेल?' त्यांनी आपल्या शक्तीचा वापर करून त्या कुत्र्याला एका भव्य आणि शक्तिशाली वाघात रूपांतरित केले. आता तो वाघ जंगलात मुक्तपणे फिरू लागला. जंगलातील इतर सर्व प्राणी त्याला घाबरू लागले.

वाघ आता स्वतःला खूप शक्तिशाली समजू लागला. तो आश्रमातच राहत असे. जेव्हा लोक ऋषींना भेटायला येत, तेव्हा ते म्हणत, 'बघा, हे ऋषी किती महान आहेत! त्यांनी एका छोट्या उंदराला आपल्या शक्तीने वाघ बनवले.' हे ऐकून वाघाला खूप राग येऊ लागला. त्याला वाटले की, जोपर्यंत हे ऋषी जिवंत आहेत, तोपर्यंत लोक माझ्या मूळ रूपाची आठवण करून देत राहतील आणि मला कोणीही खरा वाघ मानणार नाही. अहंकाराने आंधळा झालेल्या वाघाने ठरवले की तो ऋषींनाच मारून टाकेल.

एके दिवशी वाघ ऋषींवर झडप घालण्याच्या तयारीत असताना, ऋषींनी आपल्या दिव्य दृष्टीने वाघाच्या मनातील दुष्ट विचार ओळखले. ते शांतपणे म्हणाले, 'अरे कृतघ्न प्राण्या! मी तुला जीवन दिले आणि तू मलाच संपवायला निघाला आहेस? जा, पुन्हा उंदीर हो!' ऋषींनी असे म्हणताच, तो भव्य वाघ क्षणात पुन्हा तोच छोटा उंदीर बनला. उंदराला आपली चूक उमजली होती, पण आता खूप उशीर झाला होता. ऋषींनी त्याला आश्रमातून हाकलून दिले. वाघाचे स्वप्न पाहणारा तो उंदीर पुन्हा एकदा भक्ष्याच्या शोधात असलेल्या मांजरांपासून लपत फिरू लागला.