ब्राह्मण आणि तीन लबाड

एका काळी एका छोट्या गावात मित्रशर्मा नावाचा एक अत्यंत धार्मिक आणि साधा ब्राह्मण राहत होता. तो आपली उपजीविका पूजा-अर्चा आणि यज्ञ करून चालवत असे. एके दिवशी त्याला शेजारच्या गावात एका मोठ्या यज्ञासाठी बोलावण्यात आले. यज्ञाची समाप्ती झाल्यावर, यजमानाने ब्राह्मणाच्या सेवेवर प्रसन्न होऊन त्याला एक धष्टपुष्ट आणि निरोगी बकरी भेट म्हणून दिली. ब्राह्मण खूप आनंदी झाला. त्याने विचार केला की या बकरीच्या दुधाचा उपयोग त्याच्या कुटुंबाला होईल. त्याने त्या बकरीला आपल्या खांद्यावर उचलून घेतले आणि आपल्या गावाच्या दिशेने परतण्यास सुरुवात केली. त्याला एका दाट जंगलातून जावे लागणार होते. त्याच जंगलात तीन धूर्त ठग राहत होते. ते अनेक दिवसांपासून भुकेले होते आणि काहीतरी शिकार शोधत होते. जेव्हा त्यांनी ब्राह्मणाला खांद्यावर बकरी घेऊन जाताना पाहिले, तेव्हा त्यांच्या तोंडाला पाणी सुटले. त्यांनी ठरवले की काहीही करून ही बकरी ब्राह्मणाकडून हस्तगत करायची. पण ब्राह्मण दिसायला मजबूत होता आणि त्याच्याकडे लाठी होती, त्यामुळे थेट हल्ला करणे धोक्याचे होते. त्यांनी एक कपटी योजना आखली. ते तिन्ही ठग वेगवेगळ्या अंतरावर रस्त्याच्या कडेला लपून बसले. जेव्हा ब्राह्मण पहिल्या ठगाच्या जवळ पोहोचला, तेव्हा तो ठग बाहेर आला आणि मोठ्याने हसत म्हणाला, 'अरे ब्राह्मण देव! हे काय कृत्य आहे? तुम्ही एका अशुद्ध कुत्र्याला आपल्या पवित्र खांद्यावर का घेऊन चालला आहात?' ब्राह्मण रागाने लाल झाला आणि म्हणाला, 'तुला दिसत नाही का? ही एक बकरी आहे, कुत्रा नाही. तुझे डोळे तपासायला हवेत!' ठग नम्रपणे म्हणाला, 'महाराज, मला जे दिसले ते मी सांगितले, रागवू नका.' आणि तो तिथून निघून गेला. ब्राह्मण पुढे चालत राहिला, पण त्याच्या मनात थोडी शंका निर्माण झाली. थोड्या अंतरावर दुसरा ठग त्याला भेटला. तो आश्चर्याने म्हणाला, 'अहो महाराज, तुम्ही एका मेलेल्या वासराला खांद्यावर वाहून नेणे तुम्हाला शोभत नाही. लोक काय म्हणतील?' आता ब्राह्मण खरोखरच गोंधळला. त्याने बकरी खाली उतरवून नीट पाहिली. त्याला ती बकरीच वाटत होती, पण दोन वेगवेगळ्या लोकांनी तिला वेगळेच काहीतरी म्हटल्यामुळे त्याचा स्वतःच्या डोळ्यांवरचा विश्वास उडू लागला. तो पुन्हा चालू लागला. शेवटी, तिसरा ठग त्याच्या समोर आला आणि कपाळाला हात लावून म्हणाला, 'अरेरे! काय दिवस आले आहेत! एक विद्वान ब्राह्मण गाढवाला खांद्यावर घेऊन फिरत आहे? कलयुग आले आहे हेच खरे!' आता मात्र ब्राह्मणाचा पूर्णपणे धीर सुटला. त्याला वाटले की ही नक्कीच एखादी मायावी शक्ती किंवा राक्षस आहे जो वारंवार रूप बदलत आहे. कधी कुत्रा, कधी मेलेले वासरू तर कधी गाढव! घाबरलेल्या ब्राह्मणाने ती बकरी तिथेच जंगलात सोडून दिली आणि मागे वळून न पाहता जीवाच्या आकांताने घराकडे पळत सुटला. त्या तिन्ही ठगांनी मग आनंदाने ती बकरी पकडली आणि त्या दिवशी मेजवानी साजरी केली. ब्राह्मणाने स्वतःच्या बुद्धीपेक्षा इतरांच्या खोट्या बोलण्याला महत्त्व दिल्यामुळे त्याला आपली मौल्यवान बकरी गमवावी लागली.