तेनाली राम आणि शापित चेहऱ्याचे रहस्य

विजयनगरच्या वैभवशाली साम्राज्यात, सम्राट कृष्णदेवराय यांच्या दरबारात अनेक विद्वानांचा राबता असे. मात्र, या सर्वांमध्ये तेनाली राम आपल्या विलक्षण बुद्धिमत्तेसाठी आणि हजरजबाबीपणासाठी ओळखला जात असे. एके दिवशी, विजयनगरमध्ये एक विचित्र अफवा पसरली. शहराच्या एका कोपऱ्यात राहणारा 'रामय्या' नावाचा एक माणूस अत्यंत अपशकुनी आहे, असे लोक म्हणू लागले. लोकांचा असा समज होता की, जर सकाळी उठल्यावर कोणाचे तोंड पाहण्यापूर्वी रामय्याचा चेहरा दिसला, तर त्या माणसाला दिवसभर जेवण मिळत नाही आणि त्याचा संपूर्ण दिवस संकटांनी भरलेला जातो.

ही बातमी हळूहळू राजवाड्यापर्यंत पोहोचली. राजा कृष्णदेवराय यांना प्रथम यावर विश्वास बसला नाही, पण त्यांच्या मनात कुतूहल निर्माण झाले. त्यांनी या गोष्टीची स्वतः खात्री करण्याचे ठरवले. त्यांनी रामय्याला राजवाड्यात बोलावले आणि त्याला आपल्या महालाच्या शेजारील एका खोलीत राहण्याची व्यवस्था केली. दुसऱ्या दिवशी सकाळी, राजाने कोणाचेही तोंड पाहण्यापूर्वी थेट रामय्याच्या खोलीत जाऊन त्याचा चेहरा पाहिला. राजाला वाटले की आता आपण पाहूया या अफवेत किती तथ्य आहे.

दुर्दैवाने, त्या दिवशी राजाचा दिवस खूपच खराब गेला. सकाळी नाश्ता करत असताना त्यांच्या अन्नात माशी पडली, त्यामुळे त्यांना जेवण सोडावे लागले. दुपारी शिकारीला गेल्यावर त्यांचा घोडा अडखळला आणि राजाच्या पायाला दुखापत झाली. संध्याकाळी परतल्यावर त्यांना बातमी मिळाली की त्यांच्या एका जवळच्या राज्याचे संबंध बिघडले आहेत. दिवसभर राजाला अन्नाचा एक कणही मिळाला नाही कारण प्रत्येक वेळी काही ना काही अडथळा येत होता. रात्रीपर्यंत राजाचा राग अनावर झाला. त्यांनी असा निष्कर्ष काढला की रामय्या खरोखरच अपशकुनी आहे आणि त्याच्यामुळेच प्रजेचे नुकसान होत असावे. रागाच्या भरात त्यांनी आदेश दिला, 'उद्या सकाळी रामय्याला फासावर लटकवण्यात यावे!'

रामय्याची पत्नी घाबरून तेनाली रामाकडे धावली आणि पतीचे प्राण वाचवण्याची विनंती केली. तेनाली रामाने तिला धीर दिला आणि तो रात्री गुपचूप तुरुंगात रामय्याला भेटायला गेला. तेनालीने रामय्याच्या कानात काहीतरी सांगितले आणि त्याला शांत राहण्यास सांगितले. दुसऱ्या दिवशी सकाळी, वधस्तंभावर नेण्यापूर्वी रामय्याला त्याची शेवटची इच्छा विचारण्यात आली. रामय्या म्हणाला, 'मला राजांना एक शेवटचा निरोप पाठवायचा आहे.'

जेव्हा सैनिक राजाकडे गेले, तेव्हा रामय्याचा निरोप ऐकून राजा थक्क झाला. रामय्याने निरोप पाठवला होता की, 'महाराज, लोक म्हणतात की माझा चेहरा पाहिल्यावर माणसाला दिवसभर जेवण मिळत नाही. पण आज मी आपला चेहरा पाहिला आणि मला माझे प्राण गमवावे लागत आहेत. आता सांगा, आपल्या दोघांपैकी जास्त अपशकुनी कोण आहे? प्रजेने कोणाचे तोंड पाहणे टाळावे?' राजाला तात्काळ आपली चूक उमजली. त्यांना समजले की त्यांनी केवळ एका योगायोगामुळे एका निष्पाप माणसाला मृत्यूची शिक्षा दिली होती. राजाने तात्काळ फाशी रद्द केली, रामय्याची माफी मागितली आणि त्याला बक्षीस देऊन घरी पाठवले. नेहमीप्रमाणे, तेनाली रामाच्या चातुर्यामुळे एका निरागस माणसाचे प्राण वाचले आणि राजाला अंधश्रद्धेपासून मुक्ती मिळाली.