लक्ष्मणराव किर्लोस्कर

👤 प्रसिद्ध व्यक्ती

📝
लक्ष्मणराव किर्लोस्कर यांनी लोखंडी नांगराच्या साहाय्याने भारतीय शेतीत क्रांती घडवून आणण्यापूर्वी बेळगावमध्ये सायकल दुरुस्तीच्या छोट्या दुकानापासून आपला प्रवास सुरू केला होता.
लक्ष्मणराव काशीनाथ किर्लोस्कर हे एक द्रष्टे व्यक्तिमत्व होते ज्यांच्या प्रयत्नांनी आधुनिक भारतीय उद्योगाचा पाया रचला. बेळगाव जिल्ह्यातील एका छोट्या गावात जन्मलेल्या लक्ष्मणरावांना पारंपारिक शिक्षणात रस नव्हता, परंतु त्यांना उपजतच यांत्रिक बुद्धिमत्ता लाभली होती. मुंबईतील व्हीजेटीआयमध्ये चित्रकला शिक्षक म्हणून काही काळ काम केल्यानंतर, ते सायकलचे दुकान सुरू करण्यासाठी बेळगावला परतले. मात्र, त्यांची महत्त्वाकांक्षा मोठी होती. भारतीय शेतकरी लाकडी नांगराशी झुंज देत असल्याचे त्यांनी पाहिले, जे अकार्यक्षम होते. यातूनच त्यांच्या पहिल्या मोठ्या शोधाचा जन्म झाला: लोखंडी नांगर.
१९१० मध्ये औंधच्या राजांच्या मदतीने लक्ष्मणरावांनी एका ओसाड जमिनीवर कारखाना स्थापन केला, जो पुढे 'किर्लोस्करवाडी' म्हणून प्रसिद्ध झाला. हा केवळ कारखाना नव्हता, तर एक आदर्श औद्योगिक वसाहत होती. कामगारांना निवास, शिक्षण आणि आरोग्य सुविधा पुरवणारी ही भारतातील पहिली विकेंद्रित औद्योगिक व्यवस्था होती. ही संकल्पना त्या काळाच्या खूप पुढे होती.
लक्ष्मणराव किर्लोस्कर यांचा जीवनप्रवास हा ब्रिटीश मालाला झुकते माप देणाऱ्या धोरणांविरुद्धचा लढा आहे. 'लोखंडी नांगरामुळे जमीन विषारी होईल' या शेतकऱ्यांच्या गैरसमजुती दूर करण्यासाठी त्यांनी अथक परिश्रम घेतले. महाराष्ट्रातील साखर उद्योग आणि सिंचन व्यवस्थेच्या विकासात त्यांचे योगदान अमूल्य आहे.

लक्ष्मणराव किर्लोस्कर
Laxmanrao Kirloskar
लक्ष्मणराव किर्लोस्कर
नाव / Name लक्ष्मणराव काशीनाथ किर्लोस्कर
जन्म 20/06/1869
गुंडेरी, बेळगाव जिल्हा, बॉम्बे प्रेसिडेन्सी
मृत्यू 09/06/1956
किर्लोस्करवाडी, महाराष्ट्र
वय (मृत्यूसमयी) 86 वर्षे
विकिपीडिया दुवा 🌐 अधिक माहिती (Wikipedia) →