ज्ञानेश्वरी

तंव अर्जुन म्हणे देवा । जरी हा विचारु बरवा । तरी मज कां या कवा । झुंजविसी ॥

"Then Arjuna said, O Lord, if this path of knowledge is better, then why do you engage me in this battle?"

तरी उचित आणि सोपें । जेणें आचरिलें न बाणती पापें । तें सांगिजो आम्हांप्रत रूपें । विवंचूनि ॥

तरी उचित आणि सोपे । जेणे आचरिले न बाणती पापे । ते सांगिजो आम्हांप्रत रूपे । विवंचूनि ॥

"Therefore, tell us clearly that which is proper and easy, by practicing which no sins are incurred."

तरी अर्जुना हे नवल पाहे । जे कर्मेविण काही न राहे । आणि कर्मत्यागाचेनि मिषे होये । कर्मचि अधिक ॥ ३ ॥

"Therefore, Arjuna, see this wonder, that nothing remains without action; and on the pretext of renouncing action, more action is actually performed."

न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् । कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥

तरी कर्मेविण कांहीं । क्षणभरी असणें नाहीं । हें स्वभावेंचि पाहीं । घडूनि येत ॥ ४ ॥

"Indeed, one cannot remain without action even for a moment; this happens naturally."

तरी उचित कर्म सांडिजे । आणि नैष्कर्म्य होइजे । हे न घडे गा सहजे । अर्जुना पां ॥

तरी उचित कर्म सोडावे आणि कर्मशून्य व्हावे, हे अर्जुना, सहज शक्य नाही.

"Therefore, to abandon proper action and become actionless, this does not happen easily, O Arjuna."

तरी उचित कर्म सांडिजे । आणि मग निवांत होइजे । हे न घडे गा पाविजे । कवणेंही परी ॥

"One should abandon prescribed actions and then become quiet; this does not happen or cannot be achieved by anyone in any way."

तरी उचित जे कर्म। आणि विहित जे आश्रम। तेथ न सांडिजे धर्म। आचरतां॥

"Therefore, while performing appropriate actions and following the prescribed stages of life, one should not abandon righteousness."

म्हणोनि उचित कर्म । तूं करीं रे सप्रेम । जेणें पाविजे परम । पुरुषार्थु ॥ ८ ॥

"Therefore, perform your appropriate duty with love; through this, the supreme goal of life is attained."

तरी उचित कर्म सांडावें । कीं अप्रवृत्तीं व्हावें । हें न घडे स्वभावें । कवणे काळीं ॥

तरी उचित कर्म सांडावे । कीं अप्रवृत्ती व्हावे । हे न घडे स्वभावे । कवणे काळी ॥

"Therefore, should one abandon proper action, or become inactive? This can never happen naturally at any time."

तैसेचि स्वधर्मु हा पाळिजे । सकळ काम पुरविजे । जैसा कामधेनु पाळिजे । आपुलिया हिता ॥

"In the same way, one should follow one's own duty; it fulfills all desires, just as one rears a Kamadhenu for one's own welfare."

या यज्ञाचेनि आधारें । तुम्ही पावावें अभ्युदय थोरें । हे कामधेनु तुम्हां साचारें । होईल जाणा ॥ ११ ॥

"Through the support of this Yajna, may you achieve great prosperity; know for certain that this will be your wish-fulfilling cow."

म्हणौनि स्वधर्मु जो विहितु । तोचि आचरिजे उचितु । जैसा मार्गु हा संमतु । चालतां न पावे ॥

"Therefore, perform the duty that is prescribed; for just as walking on a recognized path leads to no harm."

न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते । न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥

तरी उचित आणि सोपें । जें आचरतां न पाविजे पापें । तें विहित कर्म निक्षेपें । करीं तूं आतां ॥

"Therefore, perform your prescribed duty with certainty, as it is appropriate, easy to follow, and does not lead to sin."

अन्नापासोनि भूतें । पर्जन्यापासोनि अन्न होतें । यज्ञापासोनि पर्जन्यें । येती गा ॥ १४ ॥

"From food, beings are born; from rain, food is produced; from sacrifice, rain comes forth."

म्हणोनि कर्मे जे जे कीजे । ते ते ब्रह्मचि असे जाणिजे । जेथ वेदु हा साजे । प्रत्यक्षु पैं ॥ १५ ॥

"Therefore, whatever actions are performed, know them all to be Brahman; for in them, the Veda is clearly manifest."

म्हणोनि जो हा ऐसा । न भजेचि गा मानसा । तो पापराशी भरंवसा । जाणावा पैं ॥ १६ ॥

"Therefore, he who does not follow this (path of duty) in his mind, know him for certain to be a heap of sins."

यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः । आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ १७ ॥

जेणें आपणपें देखिलें । देखौनि आपणपेंचि जाहलें । तया कर्तव्य उरले । कांहींच नाहीं ॥ १७ ॥

"He who has seen the Self, and having seen, has become the Self, for him no duty remains."

म्हणौनि तूं निभ्रांत । होईं गा सावचित्त । हा स्वधर्मु उचित । न संडिजे ॥ १८ ॥

म्हणौनि तू निभ्रांत । होई गा सावचित्त । हा स्वधर्म उचित । टाकू नकोस ॥ १८ ॥

"Therefore, being doubtless and fully attentive, do not abandon your rightful duty."

म्हणोनि तूं नि:संगु । होऊनि करीं हा योगु । जेणें पाविजे अव्यंगु । परम पुरुषु ॥

"Therefore, perform this yoga (of action) by being unattached; through which the flawless Supreme Being is attained."

जेणे जेणे मार्गें। थोरु एकु निगे। तोचि लोकू मागे। अनुसरे॥

"Whichever path a great person treads, the common people follow in their footsteps."

जे जे आचरती थोर । तया नाम धर्मु थोर । तेचि सामान्य इतर । अनुष्ठिती ॥ २१ ॥

"Whatever a great man does, that very thing becomes the standard; whatever he sets as the rule, the world follows."

न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् । कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥

तरी उचित कर्म सांडावें । कीं अप्रवृत्तीसी भजावें । हें न घडे स्वभावें । कवणे काळीं ॥ २२ ॥

"Should one then abandon proper action? Or embrace inaction? This does not happen naturally at any time."

म्हणोनि कर्म सांडिजे । तरी हे केविं घडिजे । जे शरीरचि न होइजे । आपणयां ॥ २३ ॥

"Therefore, if action is to be abandoned, how can it happen? For we cannot exist without a body."

म्हणोनि समर्थें विशेषें । आचरावें लागे तैसें । जेणें मार्गे लोकें । चालावें गा ॥ २४ ॥

"Therefore, the capable ones must act in a manner that sets a path for common people to follow."

म्हणौनि कर्म न संडावें । तेंचि युक्तीनें करावें । तरीच मोक्ष पावावें । सवडीनें ॥

म्हणून कर्म सोडू नये, तेच युक्तीने करावे; तरच सवडीने (सहजपणे) मोक्ष प्राप्त होतो.

"Therefore, do not abandon action; perform it with skill. Only then will you attain liberation in due course."

न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् । जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन् ॥

म्हणोनि अज्ञानाचेनि ठायीं । बुद्धिभेद न कीजे कांहीं । तयां कर्मचि विहित पाहीं । आचरोनि दाखवावें ॥ २६ ॥

"Therefore, do not create confusion in the minds of the ignorant; instead, demonstrate the prescribed actions by performing them personally."

प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः । अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते ॥

तरी उचित आणि विहित । जे जे जेथें प्राप्त । तें तें न सांडितां उचित । आचरावें ॥ २७ ॥

"Therefore, whatever is appropriate and prescribed, wherever it is obtained, that should be practiced without abandoning it."

म्हणोनि कर्म सांडावें । कीं न करितां असावें । हें कांहींच न फावे । अर्जुना पैं ॥

"Therefore, should action be abandoned, or should one remain without doing anything? This is not possible at all, O Arjuna."

प्रकृतीचेनि गुणें । जे भुलले अंतःकरणें । ते कर्माचेनि अभिमानें । गुंतले असती ॥

"Those deluded by the qualities of nature are attached to the pride of action."

तरी अध्यात्मबुद्धि होय । मज अर्पूनि कर्मे सर्वही । मग आशा ममता सांडूनि । झुंजें तूं निभ्रांत ॥

तरी अध्यात्मबुद्धीने सर्व कर्मे मला अर्पण करून, आशा आणि ममता सोडून तू नि:शंकपणे युद्ध कर.

"Therefore, with a spiritual mind, surrendering all actions to Me, abandoning hope and selfishness, fight without any doubt."

ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥

म्हणोनि हे माझे मत । जे अनुष्ठिती सतत ।
श्रद्धावंत मत्सुरहित । अर्जुना गा ॥

"Those who follow My teachings with faith and without envy are also freed from the bondage of karma."

ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् । सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥

आणि जे हे न मानिती । अथवा निंदेसी प्रवर्तती । ते अज्ञानाचे सांगाती । नागवले जाणावे ॥

"And those who do not accept this, or engage in criticism, know them to be companions of ignorance and lost."

नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः । शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्धयेदकर्मणः ॥

तरी उचित आणि विहित । जेणे होइजे स्वानंदाप्रत । ते कर्म काय निरुत । न कळावे तुला ॥

"Therefore, that which is appropriate and prescribed, and which leads to self-bliss—should that action not be clearly known to you?"

तरी उचित कर्म सांडिजे । आणि अनुचित मांडिजे । हे न घडे कीं कीजे । कौतुकें एकें ॥

"Therefore, one should not abandon proper duty and undertake improper actions, even out of curiosity."

म्हणोनि आपुला जो स्वधर्मु । तोचि परम मंगलु । जरी होय अतिविषमु । तरी तोचि अनुष्ठावा ॥

"Therefore, your own duty is the most auspicious; even if it is very difficult, follow only that."

अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः । अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥

तरी उचित कर्म सांडिजे । आणि निषिद्धीं रमिजे । हें कवणें कीजे । सांगे मज ॥

"Then why is the proper duty abandoned, and one indulges in forbidden acts? Tell me, who causes this?"

काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः । महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम् ॥

हा कामु तो हा क्रोधु । जो हा अज्ञानाचा बाधु । जो चैतन्याचा विरोधु । मांडूनि असे ॥

"This is desire, this is anger; which is the affliction of ignorance, and which stands opposing the pure consciousness."

यथा धूमेनाव्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च । यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥

जैसा धूमें कोंडिला अनळु । कीं मळें झांकला आरसा निर्मळु । कां गर्भु वेष्टिला विटाळु । जरायुजें ॥ ३८ ॥

"As fire is enveloped by smoke, as a mirror is covered by dust, and as an embryo is wrapped in the womb, so is this (knowledge) covered by it (desire)."

म्हणोनि उचित जें कर्म । आणि विहित जेणें धर्म । तेंचि करीं तूं मनोधर्म । राखूनियां ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and which constitutes your duty, while maintaining control over your mind."

जेथ हे अंतःकरण। आणि बुद्धीचें आयतन। इंद्रियें तंव अधिष्ठान। प्रसिद्धचि॥

जेथे हे अंतःकरण आणि बुद्धीचे स्थान आहे, तसेच इंद्रिये हे तर त्याचे प्रसिद्ध अधिष्ठानच आहेत.

"Where this mind and the seat of intellect are, and the senses are its well-known locations."

धूमेनाव्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च । यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥

जैसा धूमें धंविला अनळु । कीं मळें झांकला मुकुर निर्मळु । कां गर्भ वेढिला विटाळु । जरायें जेवीं ॥

"As fire is enveloped by smoke, as a mirror by dust, and as an embryo by the womb, so is this (knowledge) covered by it (desire)."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि जेणे पाविजे स्वधर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । विरक्तु होऊनि ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and by which one's duty is fulfilled, with a detached mind."

म्हणौनि उचित जे कर्म । आणि जेणें पाविजे स्वधर्म । तेंचि करीं तूं मनोधर्म । सांडूनियां ॥

म्हणून जे उचित कर्म आहे आणि ज्याने स्वधर्माची प्राप्ती होते, तेच तू मनाचे संकल्प-विकल्प सोडून कर.

"Therefore, perform the appropriate action and that which fulfills your duty, by abandoning the tendencies of the mind."

म्हणौनि उचितें कर्मे । आचरिजे मनोधर्में । जेणें विरहितु भ्रमें । लोकु चाले ॥ ४४ ॥

"Therefore, perform the appropriate actions with mental resolve, so that the world may proceed without delusion."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावें हें वर्म । सांगेन तुज ॥

"Therefore, perform that which is appropriate action and that which is prescribed duty; I shall tell you the secret of this practice."

म्हणोनि उचितें कर्मे । तूं आचरे पां निभ्रमे । जेणें पाविजे परमे । पुरुषार्थातें ॥

"Therefore, perform your rightful duties without any doubt; by doing so, one attains the supreme goal of life."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । विहित जाण ॥ ४७ ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and righteous; know it to be your prescribed duty and perform it with mental resolve."

तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर । असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥

म्हणौनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सद्धर्म । तेंचि करीं तूं मनोधर्म । विरक्तु होऊनि ॥

"Therefore, perform the appropriate duty and that which is righteous, with a detached mind."

म्हणोनि तूं अर्जुना | सांडीं हा मनःकल्पना | मग या कर्मबंधना | न पडसी तूं || ४९ ||

"Therefore, O Arjuna, give up these mental imaginations; then you will not be trapped by the bonds of action."

म्हणौनि तूं आतां । सांडीं हे विवंचना पांडुसुता । होईं गा सावधु चित्ता । स्वधर्मीं या ॥ ५० ॥

"Therefore, now give up this deliberation, O son of Pandu; be alert in your mind towards your own duty."

म्हणोनि कर्म सांडिजे । कीं कर्मिंचि अलिप्त होइजे । हें विचारूनि पाहिजे । आपुलिया मती ॥ ५१ ॥

"Therefore, one should consider with one's own mind whether to give up action or to remain unattached in action."

म्हणोनि विहित जें कर्म । तेंचि आचरिजे सधर्म । जेणें पाविजे परम । पुरुषार्थसिद्धि ॥ ५२ ॥

"Therefore, perform the prescribed duty with righteousness; for by doing so, one attains the supreme fulfillment of life."

म्हणोनि कर्म सांडिजे । कीं तेंचि न कीजे । हें न घडे सहजे । अर्जुना गा ॥ ५४ ॥

"Therefore, to abandon action or not to perform it at all, is not naturally possible, O Arjuna."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । सांडूनियां ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and that duty which is prescribed, by discarding the whims of the mind."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि जेणें पाविजे परम धर्म । तें आचरतां मनोधर्म । सांडीं पां तूं ॥ ५६ ॥

"Therefore, perform that which is appropriate action and by which the supreme dharma is attained; while practicing it, discard the mental constructs of ego."

म्हणौनि कर्मे तरी कीजती । परि फळाची आशा न धरिजे चित्तीं । जैसीं बीजें भाजिलीं न रुजती । तैसे कर्म जाणावें ॥

म्हणून कर्मे तर करावीत, पण फळाची आशा मनात धरू नये. ज्याप्रमाणे भाजलेली बीजे रुजत नाहीत, त्याप्रमाणे ते कर्म समजावे.

"Therefore, actions should indeed be performed, but the hope for fruit should not be held in the mind. Know that such action is like seeds that, once roasted, do not sprout."

म्हणोनि कर्म सांडिजे । कीं नैष्कर्म्य होइजे । हें न घडे सहजे । कवणे काळीं ॥ ५८ ॥

"Therefore, renouncing action or achieving a state of actionlessness is never naturally possible at any time."

म्हणोनि उचित कर्म । जेणे पाविजे स्वधर्म । तेचि आचरावें उत्तम । सर्वकाळ ॥ ५९ ॥

"Therefore, perform the appropriate actions by which your duty is fulfilled; practice them excellently at all times."

म्हणोनि उचित कर्म । जेणें पाविजे स्वधर्म । तेंचि करीं तूं उत्तम । धनुर्धरा ॥

म्हणोनि उचित कर्म । जेणे पाविजे स्वधर्म । तेचि करीं तूं उत्तम । धनुर्धरा ॥

"Therefore, perform the appropriate action by which your duty is fulfilled; do it excellently, O Archer."

म्हणोनि कर्म सांडिजे । कीं सांडूनि सुखी होइजे । हें न घडे गा सहजे । अर्जुना पां ॥

"Therefore, should action be abandoned? Or can one become happy by abandoning it? This, O Arjuna, is simply not possible."

म्हणोनि कर्म सांडिजे । कीं नैष्कर्म्य होइजे । हें न घडे सहजे । अर्जुना पां ॥

"Therefore, by merely abandoning action, one does not attain the state of actionlessness; this does not happen easily, O Arjuna."

म्हणोनि कर्म सांडिजे । कीं कर्मठ होईजे । हें कांहींच न कीजे । सर्वथा येथ ॥

"Therefore, one should not abandon action, nor should one become a ritualist; neither of these should be done at all."

म्हणोनि विहित जे कर्म । तेंचि आचरिजे सधर्म । जेणें पाविजे परम । पुरुषार्थु तो ॥ ६४ ॥

"Therefore, perform the prescribed duty as your own Dharma; for by doing so, the supreme goal of life is attained."

म्हणोनि उचित कर्म । जेणे पाविजे स्वधर्म । ते आचरावे मनोधर्म । सांडूनियां ॥ ६५ ॥

"Therefore, perform the appropriate duty by which one's own dharma is attained, after abandoning the mental whims."

म्हणोनि उचित कर्म । जेणें पाविजे स्वधर्म । तेंचि आचरावें उत्तम । सर्वकाळ ॥ ६६ ॥

"Therefore, perform that appropriate action by which one's own duty is fulfilled, and practice it excellently at all times."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरावे जे उत्तम । तेचि करीं तूं सप्रेम । मनेंकरूनि ॥ ६७ ॥

"Therefore, perform that duty which is appropriate and noble; do it with love and a focused mind."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

"Therefore, perform those actions which are appropriate and those duties which are prescribed, in an excellent manner, by giving up the desire for fruits."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे अधर्म । हे ओळखावे वर्म । शास्त्रेसीं ॥ ६९ ॥

"Therefore, recognize the secret of proper action and unrighteousness through the scriptures."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and prescribed duties excellently, abandoning the desire for results."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥ ७१ ॥

"Therefore, perform those actions which are appropriate and those duties which are prescribed, in an excellent manner, by renouncing the desire for results."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥ ७२ ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and prescribed duties excellently, leaving aside the hope for rewards."

म्हणोनि जे जे उचित । आणि अवसरें करूनि प्राप्त । तें कर्म न सांडितां विहित । आचरावें ॥ ७३ ॥

"Therefore, whatever is appropriate and has come to you by occasion, perform that prescribed duty without abandoning it."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । राखूनियां ॥ ७४ ॥

"Therefore, perform the duty that is appropriate for you and righteous, by maintaining mental discipline."

म्हणोनि तूं पां धनुर्धरा | याचि लागीं सविस्तरा | सांगतसें वारंवारा | विचारीं पां || ७५ ||

"Therefore, O Archer, for this reason, I tell you in detail repeatedly; reflect upon it."

जेणे जेणे वेळे। जे जे इच्छिसी तू भलें। तें तें तुज सकळें। पुरवील हा॥

"At whatever time you desire anything good, this (Yajna) will fulfill all of that for you."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेंचि करीं तूं परम । मंगल मानूनि ॥ ७७ ॥

"Therefore, perform that duty which is appropriate and righteous, regarding it as supremely auspicious."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥ ७८ ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and prescribed duties excellently, having abandoned the desire for fruits."

म्हणोनि उचितें कर्मे । आचरिजे मनोधर्मे । जेणें पाविजे परमे । पुरुषार्थासी ॥

"Therefore, perform appropriate actions with mental resolve, by which the supreme goal of life is attained."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥ ८० ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and prescribed duties excellently, while renouncing the desire for their fruits."

म्हणोनि तूं पां धनुर्धरा | या कर्मातें न संडवे सर्वथा | जेणें हा लोकु संचरा | मार्गी लागे || ८१ ||

"Therefore, O Archer, you should not abandon action at all, so that the people may follow the right path."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । सांडूनियां ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and that duty which is prescribed, by abandoning the whims of the mind."

म्हणोनि आपुला जो स्वधर्मु । तोचि परम मंगलु । जरी होय अतिविषमु । तरी तोचि आचरावा ॥

"Therefore, one's own duty is the most auspicious; even if it be very difficult, one should still perform it."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरावे हेचि परम । जेणे पाविजे पुरुषोत्तम । निभ्रांत गा ॥ ८४ ॥

"Therefore, perform the duty that is appropriate; this indeed is the highest path. By this, one undoubtedly attains the Supreme Being."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे आश्रमधर्म । तेचि आचरावे हे परम । रहस्य माझे ॥ ८५ ॥

"Therefore, perform those actions which are appropriate and the duties prescribed for your stage of life; this is my supreme secret."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सद्धर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । राखूनियां ॥ ८६ ॥

"Therefore, perform that duty which is appropriate and which constitutes righteous conduct, keeping your mind steady."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेचि करीं तूं परम । मन लावूनि ॥ ८७ ॥

"Therefore, perform the duty which is appropriate and righteous with great concentration."

म्हणोनि आपुला जो स्वधर्मु । तोचि परम मंगलु । जरी होय अतिविषमु । तरी तोचि अनुष्ठावा ॥

"Therefore, one's own duty is truly the supreme good; even if it be very difficult, that alone should be practiced."

म्हणौनि स्वधर्मु जो विहितु । तोचि अनुष्ठिजे उचितु । जैसा मार्गु हा सुपुथु । अपावो न करी ॥

"Therefore, perform the prescribed duty appropriately; just as a good path does not cause any harm."

म्हणोनि जे जे उचित। आणि अवसरेंकरूनि प्राप्त। तें कर्म न सांडितां निभ्रांत। आचरावें॥

"Therefore, whatever is appropriate and comes by occasion, perform that duty without doubt and without abandoning it."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावें हें वर्म । सुखाचें गा ॥ ९१ ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and the prescribed duties; for this is the secret of happiness."

म्हणौनि स्वधर्मु जो विहितु । तोचि आचरिजे उचितु । जैसा मार्गु हा सुवातु । चालतां न पावे ॥ ९२ ॥

"Therefore, perform your prescribed duty properly; for just as a good path does not cause weariness to the walker, so is the path of one's own duty."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळत्यागें ॥ ९३ ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and prescribed duties excellently, while renouncing the fruits."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां नाही श्रम । तेचि करीं तूं परम । स्वधर्मु हा ॥

"Therefore, perform that duty which is appropriate and which does not cause strain; that is the supreme Swadharma."

म्हणौनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे अधर्म । तें न सांडिजे सुवर्म । आपुलें गा ॥ ९५ ॥

"Therefore, do not abandon your prescribed duty; even if it seems flawed, it is your true path and essence."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥ ९६ ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and the prescribed duties excellently, by renouncing the desire for fruits."

म्हणौनि तूं पां धनुर्धरा | या कर्मातें न संडवे सर्वथा | परि फळाची आशा न धरितां | आचरावें हें ||

"Therefore, O Archer, do not ever abandon action; but perform it without harboring any hope for the fruit."

म्हणोनि तूं अर्जुना | या समस्तही लोकसंपादना | बाह्य तरी कर्माचरणा | न संडीं वेगीं ||

"Therefore, O Arjuna, for the sake of guiding all people, do not quickly abandon the external performance of duties."

म्हणोनि तूं अर्जुना | याचि एका कारणा | सांडूनि सर्व कल्पना | स्वधर्मीं राहे ||

"Therefore, O Arjuna, for this reason alone, casting aside all imaginations, remain fixed in your own duty."

म्हणोनि उचितें कर्मे । आचरावीं मनोधर्मे । जेणें पाविजे परमे । पुरुषार्थासी ॥

"Therefore, perform appropriate actions with a sincere mind, by which the supreme goal of life is attained."

म्हणौनि उचित कर्म । जेणे पाविजे परम धर्म । ते आचरावे सप्रेम । यथाविधी ॥ १०१ ॥

"Therefore, perform the appropriate duty, which leads to the highest righteousness, with love and in the prescribed manner."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे आश्रम । तें आचरतां काय श्रम । सांगें मज ॥

"Therefore, what labor is involved in performing the appropriate karma and the duties ordained for your stage of life? Tell me."

म्हणौनि जेणें जेणें काळें । जे जे उचित ओघें मिळे । तें तें करीं तूं निचाळें । चित्तें येणें ॥ १०३ ॥

"Therefore, at whatever time, whatever appropriate duty comes your way naturally, perform that with a steady mind."

म्हणोनि उचित कर्म । जेणें पाविजे परम धर्म । तें आचरावें सप्रेम । यथाविधी ॥ १०४ ॥

"Therefore, perform the appropriate duty, by which the supreme dharma is attained, with love and according to the rules."

म्हणोनि उचितें कर्मे । आचरावीं मनोधर्में । जेणें पाविजे परमे । पुरुषार्थासी ॥ १०५ ॥

"Therefore, perform the appropriate duties with a righteous mind, by which the supreme goal is attained."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

"Therefore, practice that which is appropriate and that which is your prescribed duty; perform them excellently, having abandoned the hope for rewards."

म्हणोनि उचितें कर्मे । आचरावीं मनोधर्में । जेणें पाविजे परमे । पुरुषार्थातें ॥

"Therefore, perform the appropriate duties with mental resolve, by which the supreme goal of life is attained."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and prescribed duties excellently, renouncing the hope for fruits."

म्हणौनि स्वधर्मु जो विहितु । तोचि अनुष्ठिजे उचितु । जैसा मार्गु हा सुगतु । सांडूं नये ॥ ११० ॥

"Therefore, perform the duty that is ordained; for just as a good path should not be abandoned, so should one's duty be followed."

म्हणोनि स्वधर्माचें अनुष्ठान । हेंचि मुख्य तप जाण । यालागीं तूं सावधान । होईं पां आतां ॥ १११ ॥

म्हणोनि स्वधर्माचें अनुष्ठान । हेंचि मुख्य तप जाण । यालागीं तूं सावधान । होईं पां आतां ॥

"Therefore, the performance of one's own duty is the main penance; know this. Hence, be alert now."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे परम । अनुष्ठान ॥ ११२ ॥

"Therefore, perform that action which is proper and that duty which is prescribed, as a supreme spiritual observance."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

म्हणून जे योग्य कर्म आहे आणि जे विहित धर्म आहेत, तेच फळाची आशा सोडून उत्तम प्रकारे करावेत.

"Therefore, perform that which is appropriate action and prescribed duty, doing it excellently while abandoning the desire for results."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and prescribed duties with excellence, having abandoned the expectation of results."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and the prescribed duties excellently, giving up the desire for fruits."

म्हणोनि उचित जे कर्म । तेंचि आचरावे सधर्म । जेणें पाविजे परम । पुरुषार्थु तो ॥ ११६ ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and righteous; for by such action, the supreme goal of life is attained."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । ते आचरावे सप्रेम । यथाविधी ॥ ११७ ॥

"Therefore, perform that which is appropriate action and that which is prescribed duty, with love and in the proper manner."

म्हणोनि उचित जे कर्म । तेंचि करीं तूं सप्रेम । जेणें पाविजे परम । पुरुषार्थु तो ॥ ११८ ॥

"Therefore, perform that duty which is appropriate for you, with love; through which the supreme goal of life is attained."

म्हणोनि उचितें कर्मे । आचरावीं मनोधर्में । जेणें पाविजे परमे । पुरुषार्थासी ॥ ११९ ॥

"Therefore, perform appropriate actions with mental discipline, by which the supreme goal of life is attained."

म्हणोनि उचितें कर्मे । आचरावीं मनोधर्मे । जेणें पाविजे परमे । पुरुषार्थासी ॥ १२० ॥

"Therefore, perform the appropriate duties with a focused mind, by which the supreme goal of life is attained."

म्हणौनि जे जे उचित । आणि अवसरेंकरूनि प्राप्त । तें कर्म आचरतां विहित । न सांडिजे गा ॥ १२१ ॥

"Therefore, whatever is appropriate and has come to you by occasion, do not abandon that prescribed duty while performing it."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेंचि करीं तूं परम । मन लावूनि ॥ १२२ ॥

"Therefore, perform that duty which is appropriate and righteous, with full concentration."

म्हणौनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

"Therefore, perform appropriate actions and prescribed duties excellently, abandoning the desire for fruits."

म्हणोनि तूं नि:संगु। होऊनि करीं यागादि योगु। जेणें पाविजे अव्यंगु। पुरुषार्थु तो॥

"Therefore, becoming unattached, perform the yoga of action like sacrifice, by which the flawless goal of life is attained."

तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर । असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥

म्हणोनि तूं पां धनुर्धरा । या कर्मातें न संडवे सर्वथा । परी फळाची आशा सांडूनि । अनुष्ठिजे ॥

"Therefore, O Dhanurdhara, do not ever abandon action; but perform it having renounced the hope for its fruit."

तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर । असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सद्धर्म । तेचि करीं तूं निष्काम । पांडुकुमरा ॥ १२६ ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and righteous, but do it without desire, O son of Pandu."

तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर । असक्तो ह्यचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥

म्हणोनि तूं आतां । उचित कर्म पंडुसुता । आचरे पां निभ्रांता । विहित जे ॥ १२७ ॥

"Therefore, perform your prescribed duties, O son of Pandu, with a steady and doubtless mind."

म्हणौनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे उत्तम । फळाशा सांडूनि ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and the prescribed duties excellently, by renouncing the desire for the fruits."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेंचि करीं तूं परम । पुरुषार्थालागीं ॥ १२९ ॥

"Therefore, perform that which is the right action and which constitutes your duty, for the sake of the ultimate goal."

म्हणोनि उचितें कर्मे । आचरावीं मनोधर्में । हेचि मुख्य परम धर्मे । मानिजे गा ॥ १३० ॥

"Therefore, perform appropriate actions with mental conviction; consider this as the primary supreme duty."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सद्धर्म । तेंचि करीं तूं परम । मन लावूनि ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and righteous, with your mind fully focused upon it."

परि फळाचा संगु सांडिजे । आणि मी कर्ता हें न म्हणाविजे । हेंचि मुख्यत्वें जाणिजे । वर्म याचें ॥

"But the attachment to the fruit should be abandoned, and one should not say 'I am the doer'; know this to be the principal secret of it."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे हे वर्म । सुखाचें गा ॥

"Therefore, perform that which is appropriate action and that which is prescribed duty; this indeed is the secret of happiness."

म्हणौनि तूं पां धनुर्धरा | या कर्मातें न संडवे सर्वथा | परि फळाची आशा न धरितां | आचरें वेगीं || १३४ ||

म्हणून हे अर्जुना, तू या कर्माचा कधीही त्याग करू नकोस; परंतु फळाची आशा न धरता ते कर्म त्वरित कर.

"Therefore, O Archer, do not ever abandon action; but perform it quickly without harboring hope for the fruit."

म्हणौनि समर्थें जे जे कीजे। तें तें इतरींही अनुष्ठिजे। तेंचि प्रमाण मानिजे। सामान्यलोकीं॥

"Therefore, whatever is done by the great, that very thing is performed by others; whatever they accept as authority, the common people follow."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरावे सधर्म । हेचि परम पुरुषार्थधाम । पाविजे येणें ॥ १३६ ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and follow your own duty; for by this, the supreme goal of life is attained."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । विरक्तु होऊनि ॥ १३७ ॥

"Therefore, perform that which is appropriate action and righteous, with a resolute mind, being detached."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावें हें वर्म । साचोकारें ॥ १३८ ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and that duty which is ordained; this truly is the secret."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सधर्म । तेंचि करीं तूं मनोधर्म । राखूनियां ॥ १३९ ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and which is your duty, by maintaining the steadiness of your mind."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि विहित जे धर्म । तेचि आचरावे हे वर्म । सुखाचे गा ॥

"Therefore, perform the appropriate actions and the prescribed duties; this is the secret to happiness."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सद्धर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । विरक्तु होऊनि ॥

"Therefore, perform that duty which is appropriate and which, when practiced, is righteous; do it with a mind detached from results."

म्हणोनि इंद्रियांतें जिणावें । मग मन हें आकळावें । तरी बुद्धीसी ठाव पावावे । निभ्रांत पैं ॥

"Therefore, conquer the senses first, then bring the mind under control; thus you shall undoubtedly find the true place of the intellect."

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरावे मनोधर्म । हेचि परम पुरुषार्थ । पाविजे तेणें ॥

"Therefore, perform the appropriate duty with a focused mind; by doing so, one attains the supreme goal."

म्हणोनि उचित कर्म । तेंचि आचरिजे सप्रेम । जेणें पाविजे परम । पुरुषार्थु ॥ १४४ ॥

"Therefore, perform the appropriate duty with love, by which the supreme goal of life is attained."

म्हणौनि भूतांचें होणें । तें पर्जन्याचें करणें । आणि पर्जन्याचें येणें । यज्ञापासोनि ॥

"Therefore, the being of creatures is the doing of rain, and the coming of rain is from sacrifice."

म्हणोनि जे जे उचित। आणि अवसरें पावे प्राप्त। तें कर्म न संडीं गा निभ्रांत। विहित म्हणोनि॥

"Therefore, whatever is appropriate and comes to you in due course, do not abandon that prescribed duty, undoubtedly."

तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर । असक्तो ह्यचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः ॥

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे सद्धर्म । तेंचि करीं तूं मनोधर्म । सांडूनियां ॥ १४७ ॥

"Therefore, perform the duty that is appropriate and which constitutes true righteousness, abandoning the impulses of the mind."