प्रत्येक राष्ट्राचे भविष्य त्याच्या तरुण पिढीच्या हातात असते. त्यांची ऊर्जा, त्यांची स्वप्ने, त्यांचे विचार आणि त्यांची कृती हेच कोणत्याही देशाच्या प्रगतीचा आणि विकासाचा पाया रचतात. १२ ऑगस्ट हा दिवस 'आंतरराष्ट्रीय युवा दिन' (International Youth Day) म्हणून जगभरात साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ तरुणाईच्या सन्मानार्थ नाही, तर त्यांच्याकडे असलेल्या अफाट क्षमतेची, त्यांच्या योगदानाची आणि त्यांच्यासमोरील आव्हानांची जाणीव करून देणारा एक महत्त्वपूर्ण क्षण आहे. संयुक्त राष्ट्रांनी (United Nations) १९९९ मध्ये याची सुरुवात केली, ज्याचा उद्देश तरुणांना जागतिक विकासाचे केंद्रबिंदू मानून त्यांना योग्य संधी आणि व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे हा होता.
भारत हा जगातील सर्वात तरुण देशांपैकी एक आहे. आपली जवळपास ६५% लोकसंख्या ३५ वर्षांखालील आहे, जी एक प्रचंड मोठी 'युवा शक्ती' आहे. ही केवळ संख्या नाही, तर ती एक अमूल्य ऊर्जा आहे, जी योग्य दिशेने वापरल्यास भारताला २१ व्या शतकातील एक महासत्ता बनवू शकते. आज आपण आंतरराष्ट्रीय युवा दिनानिमित्त, या युवा शक्तीचे महत्त्व, त्यांच्या जबाबदाऱ्या आणि त्यांना देशाच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी कसे सक्षम करता येईल यावर सविस्तर चर्चा करणार आहोत. चला तर मग, 'उद्याच्या भारताचे आधारस्तंभ आणि मार्गदर्शक' असलेल्या आपल्या तरुण मित्रांनो, या प्रवासात सहभागी होऊया.
आंतरराष्ट्रीय युवा दिन: एक जागतिक दृष्टिकोन
आंतरराष्ट्रीय युवा दिन हा तरुणाईच्या जागतिक योगदानाला आणि त्यांच्यासमोरील समस्यांना जागतिक स्तरावर मान्यता देण्यासाठी साजरा केला जातो. १९९९ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने (UN General Assembly) लिस्बन येथे झालेल्या 'युवा मंत्र्यांच्या जागतिक परिषदे'च्या शिफारशीनंतर, १२ ऑगस्ट हा दिवस आंतरराष्ट्रीय युवा दिन म्हणून घोषित केला. तेव्हापासून, दरवर्षी संयुक्त राष्ट्रे एक विशिष्ट संकल्पना (Theme) घेऊन हा दिवस साजरा करतात, ज्यायोगे तरुणाईशी संबंधित विशिष्ट मुद्द्यांवर जागतिक लक्ष केंद्रित केले जाते.
या दिनाचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे तरुणांना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात आणणे, त्यांना निर्णय प्रक्रियेत सहभागी करून घेणे आणि त्यांच्या कल्पनांना, त्यांच्या मतांना, आणि त्यांच्या प्रयत्नांना योग्य व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे. तरुण हे केवळ भविष्याचे शिल्पकार नाहीत, तर ते वर्तमानाचे सक्रिय घटक आहेत. हवामान बदल, सामाजिक न्याय, शांतता आणि सुरक्षा, गरिबी निर्मूलन, शिक्षण आणि आरोग्य यांसारख्या अनेक जागतिक समस्यांवर उपाय शोधण्यात तरुणाईची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. त्यांच्याकडे असलेले नवीन दृष्टिकोन, तंत्रज्ञानाचे ज्ञान आणि बदल घडवून आणण्याची इच्छाशक्ती ही समाजासाठी एक मोठी ताकद आहे.
जगभरातील सरकारे, शिक्षण संस्था, स्वयंसेवी संस्था आणि नागरिक गट या दिवशी तरुणाईला प्रोत्साहन देण्यासाठी विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करतात. चर्चासत्रे, कार्यशाळा, सांस्कृतिक कार्यक्रम, प्रदर्शन आणि जनजागृती मोहिमा यांद्वारे तरुणाईच्या प्रश्नांवर विचारमंथन केले जाते आणि त्यांना सक्षम करण्यासाठी आवश्यक उपाययोजनांवर चर्चा केली जाते. आंतरराष्ट्रीय युवा दिन हा केवळ एक उत्सव नाही, तर तरुणाईच्या सामर्थ्याची जाणीव करून देणारा आणि त्यांना त्यांच्या जबाबदाऱ्यांची आठवण करून देणारा एक महत्त्वाचा दिवस आहे.
भारताची युवा शक्ती: एक अमूल्य ठेवा
भारताच्या लोकसंख्येचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथील तरुणाईचे मोठे प्रमाण. जगातील सर्वात जास्त तरुण लोकसंख्या भारतात आहे. आपल्या देशाची ६५% पेक्षा जास्त लोकसंख्या ही ३५ वर्षांखालील आहे आणि यातील बहुसंख्य लोकसंख्या कार्यक्षम वयोगटात येते. यालाच 'लोकसंख्याशास्त्रीय लाभांश' (Demographic Dividend) असे म्हणतात. याचा अर्थ असा की, देशात काम करणाऱ्या लोकांची संख्या अवलंबून असलेल्या लोकांपेक्षा (लहान मुले आणि वृद्ध) जास्त असते, ज्यामुळे आर्थिक विकासाला गती मिळते. हा एक असा काळ असतो, जेव्हा देशाची अर्थव्यवस्था वेगाने प्रगती करू शकते.
परंतु, हा लाभांश आपोआप मिळत नाही. या तरुण लोकसंख्येला योग्य शिक्षण, कौशल्ये आणि संधी उपलब्ध करून देणे अत्यंत आवश्यक आहे. जर या युवा शक्तीला योग्य मार्गदर्शन मिळाले नाही, तर हा लाभांश एका मोठ्या 'आव्हाना'त रूपांतरित होऊ शकतो. बेरोजगारी, निराशा आणि सामाजिक असंतोष यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे, भारताच्या तरुणाईला केवळ शिक्षित करणे पुरेसे नाही, तर त्यांना २१ व्या शतकासाठी आवश्यक असलेली कौशल्ये शिकवणे, त्यांना उद्योजकतेसाठी प्रोत्साहन देणे आणि त्यांना जबाबदार नागरिक बनवणे हे आपले कर्तव्य आहे.
आजचे भारतीय तरुण केवळ नोकरीच्या मागे धावणारे नाहीत, तर ते 'नोकरी निर्माण' करणारे बनू पाहत आहेत. स्टार्टअप इंडिया, आत्मनिर्भर भारत यांसारख्या सरकारी योजनांनी त्यांना उद्योजकतेसाठी प्रोत्साहन दिले आहे. तंत्रज्ञान, विज्ञान, कला, क्रीडा आणि सामाजिक कार्य अशा विविध क्षेत्रांमध्ये भारतीय तरुण आपली छाप पाडत आहेत. ग्रामीण भागातील तरुणही डिजिटल क्रांतीचा भाग बनत आहेत आणि नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर करून स्वतःच्या प्रगतीचा मार्ग शोधत आहेत. ही युवा शक्तीच भारताला जागतिक स्तरावर एक मजबूत आणि प्रभावशाली देश बनवण्याची क्षमता ठेवते.
"युवा हे केवळ देशाचे भविष्य नाहीत, तर ते वर्तमान घडवणारे सक्रिय घटक आहेत. त्यांची ऊर्जा आणि त्यांचे विचार हेच राष्ट्राच्या प्रगतीचे खरे इंजिन आहेत."
भविष्याच्या निर्मितीसाठी आवश्यक कौशल्ये
आजचे जग वेगाने बदलत आहे. केवळ पुस्तकी ज्ञान पुरेसे नाही, तर बदलत्या परिस्थितीशी जुळवून घेण्यासाठी आणि यशस्वी होण्यासाठी अनेक कौशल्ये आत्मसात करणे आवश्यक आहे. तरुणांनी केवळ पदवी मिळवून थांबता कामा नये, तर त्यांनी स्वतःला 'भविष्यासाठी सज्ज' (Future-Ready) केले पाहिजे. यासाठी काही प्रमुख कौशल्यांवर लक्ष केंद्रित करणे महत्त्वाचे आहे:
- गंभीर विचार (Critical Thinking): आजच्या माहितीच्या महापुरात, कोणती माहिती खरी आणि कोणती खोटी हे ओळखणे महत्त्वाचे आहे. गंभीर विचार म्हणजे कोणत्याही गोष्टीवर डोळे झाकून विश्वास न ठेवता, तिचे विश्लेषण करणे, पुरावे तपासणे आणि स्वतःचे स्वतंत्र मत तयार करणे. हे कौशल्य तुम्हाला योग्य निर्णय घेण्यास मदत करते.
- समस्या निराकरण (Problem Solving): जीवनात आणि समाजात अनेक समस्या येतात. या समस्यांना घाबरून न जाता, त्यावर रचनात्मक उपाय शोधण्याची क्षमता असणे हे एक महत्त्वाचे कौशल्य आहे. छोट्या-मोठ्या समस्यांवर उपाय शोधण्याचा सराव केल्याने हे कौशल्य विकसित होते.
- डिजिटल साक्षरता (Digital Literacy): आजचे युग हे तंत्रज्ञानाचे युग आहे. स्मार्टफोन, इंटरनेट, सोशल मीडिया यांचा सुरक्षित आणि प्रभावीपणे वापर कसा करावा हे शिकणे महत्त्वाचे आहे. सायबर सुरक्षा, ऑनलाइन फसवणूक आणि फेक न्यूज ओळखणे हे डिजिटल साक्षरतेचे अविभाज्य भाग आहेत.
- भावनिक बुद्धिमत्ता (Emotional Intelligence): स्वतःच्या भावना ओळखणे, त्यांना नियंत्रित करणे आणि इतरांच्या भावना समजून घेणे म्हणजे भावनिक बुद्धिमत्ता. सहानुभूती, संबंध चांगले ठेवणे आणि संघर्षाचे निराकरण करणे या कौशल्यांमुळे तुम्ही सामाजिक स्तरावर अधिक यशस्वी होऊ शकता.
- संवाद कौशल्ये (Communication Skills): आपले विचार स्पष्टपणे मांडता येणे आणि इतरांचे विचार लक्षपूर्वक ऐकता येणे हे यशस्वी जीवनासाठी आवश्यक आहे. बोलणे, लिहिणे आणि देहबोली या तिन्ही माध्यमांतून प्रभावी संवाद साधता येणे महत्त्वाचे आहे.
- सहकार्य आणि संघकार्य (Collaboration & Teamwork): आजच्या जगात कोणतीही मोठी गोष्ट एकट्याने साध्य करणे कठीण आहे. इतरांसोबत मिळून काम करणे, एकमेकांना मदत करणे आणि सामूहिक उद्दिष्टांसाठी प्रयत्न करणे हे संघकार्य कौशल्य दर्शवते.
- नवनिर्मिती आणि उद्योजकता (Creativity & Entrepreneurship): नवीन कल्पना सुचणे, रूढ मार्गांपेक्षा वेगळे काहीतरी करून पाहणे आणि त्या कल्पनांना प्रत्यक्षात आणण्यासाठी धाडस करणे हे नवनिर्मितीचे लक्षण आहे. स्वतःचा व्यवसाय सुरू करून इतरांना रोजगार देण्याची क्षमता म्हणजे उद्योजकता.
शिक्षण आणि नवोपक्रम: प्रगतीचे दुहेरी इंजिन
कोणत्याही देशाच्या प्रगतीसाठी शिक्षण आणि नवोपक्रम (Innovation) हे दोन महत्त्वाचे आधारस्तंभ आहेत. शिक्षणामुळे व्यक्तीला ज्ञान मिळते, तिची विचारशक्ती विकसित होते आणि तिला जगाकडे अधिक व्यापक दृष्टीने पाहण्याची संधी मिळते. नवीन राष्ट्रीय शिक्षण धोरण (NEP) २०२० हे विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञानापुरते मर्यादित न ठेवता, त्यांना व्यावहारिक कौशल्ये, गंभीर विचार आणि समस्या निराकरण करण्याची क्षमता विकसित करण्यास प्रोत्साहन देते. यामुळे विद्यार्थ्यांना भविष्यातील आव्हानांसाठी अधिक चांगल्या प्रकारे तयार करता येते.
परंतु, केवळ शिक्षण पुरेसे नाही. त्या ज्ञानाचा उपयोग करून काहीतरी नवीन निर्माण करणे, नवीन उपाययोजना शोधणे किंवा अस्तित्वात असलेल्या गोष्टींमध्ये सुधारणा करणे म्हणजे नवोपक्रम. आजच्या युगात नवोपक्रम हा प्रगतीचा वेग वाढवणारा घटक आहे. स्टार्टअप्स, नवीन तंत्रज्ञान, वैज्ञानिक शोध आणि सामाजिक उद्योजकता हे सर्व नवोपक्रमाचेच भाग आहेत. भारतीय तरुणांनी विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित (STEM) या क्षेत्रांमध्ये मोठी प्रगती केली आहे. अनेक तरुण संशोधक आणि अभियंते जागतिक स्तरावर भारताचे नाव उंचावत आहेत.
सरकारही 'स्टार्टअप इंडिया', 'मेक इन इंडिया' आणि 'डिजिटल इंडिया' यांसारख्या योजनांद्वारे तरुणांना नवोपक्रम आणि उद्योजकतेसाठी प्रोत्साहित करत आहे. यामुळे तरुणांना स्वतःचे व्यवसाय सुरू करण्याची, नवीन रोजगार संधी निर्माण करण्याची आणि देशाच्या आर्थिक विकासात थेट योगदान देण्याची संधी मिळत आहे. उदाहरणार्थ, अनेक तरुण शेतीत आधुनिक तंत्रज्ञान वापरून उत्पादन वाढवत आहेत, तर काही जण कचरा व्यवस्थापन किंवा ऊर्जा वाचवण्यासाठी नवीन उपाययोजना करत आहेत. शिक्षण आणि नवोपक्रमाच्या या दुहेरी इंजिनामुळेच भारत २१ व्या शतकात वेगाने प्रगती करू शकेल.
जबाबदार नागरिकत्व आणि सामाजिक योगदान
एक सक्षम आणि जबाबदार नागरिक म्हणून, तरुणांची भूमिका केवळ स्वतःच्या प्रगतीपुरती मर्यादित नाही, तर त्यांना समाजाच्या आणि देशाच्या विकासात सक्रिय योगदान देणे आवश्यक आहे. जबाबदार नागरिकत्व म्हणजे केवळ आपले हक्क जाणून घेणे नव्हे, तर आपली कर्तव्ये समजून ती पार पाडणे होय. भारतीय संविधानाने आपल्याला दिलेले हक्क आणि स्वातंत्र्ये यांचा आदर करणे आणि त्यासोबतच देशाप्रती आपली जबाबदारी ओळखणे महत्त्वाचे आहे.
- लोकशाहीत सक्रिय सहभाग: मतदान करणे, स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या कारभारात लक्ष घालणे आणि सार्वजनिक धोरणांवर आपले मत मांडणे हे लोकशाहीचे अविभाज्य भाग आहेत. तरुणांनी राजकीय प्रक्रियेत सक्रियपणे भाग घेऊन चांगल्या नेतृत्वाला प्रोत्साहन दिले पाहिजे.
- सामाजिक सलोखा आणि विविधता: भारत हा विविध धर्म, भाषा आणि संस्कृतींचा देश आहे. या विविधतेचा आदर करणे, जातीय सलोखा राखणे आणि कोणत्याही प्रकारच्या भेदभावाला विरोध करणे हे जबाबदार नागरिकाचे लक्षण आहे.
- पर्यावरण संरक्षण: हवामान बदल, प्रदूषण आणि नैसर्गिक संसाधनांचा ऱ्हास या आजच्या गंभीर समस्या आहेत. तरुणांनी पर्यावरण संरक्षणासाठी पुढाकार घेतला पाहिजे – मग ते वृक्षारोपण असो, कचरा कमी करणे असो किंवा ऊर्जा वाचवणे असो. स्वच्छ भारत अभियानात सक्रिय सहभाग घेऊन आपल्या परिसराची स्वच्छता राखणे ही देखील एक महत्त्वाची जबाबदारी आहे.
- नैतिक मूल्ये: प्रामाणिकपणा, सचोटी, सहानुभूती आणि न्याय ही मूल्ये समाजात रुजवण्यासाठी तरुणांनी स्वतः पुढाकार घेतला पाहिजे. कोणत्याही गैरप्रकाराला किंवा अन्यायाला विरोध करण्याची हिंमत त्यांनी दाखवली पाहिजे.
- समुदाय सेवा: राष्ट्रीय सेवा योजना (NSS), राष्ट्रीय छात्र सेना (NCC) किंवा इतर स्वयंसेवी संस्थांमध्ये सहभागी होऊन तुम्ही समाजासाठी योगदान देऊ शकता. गरजूंना मदत करणे, शिक्षण प्रसारासाठी काम करणे किंवा आरोग्य शिबिरे आयोजित करणे यांसारख्या कृतीतून तुम्ही समाजाला एक सकारात्मक दिशा देऊ शकता.
तुमच्या छोट्या कृतीतूनही मोठे बदल घडू शकतात. आज तुम्ही लावलेले एक झाड उद्या मोठे होऊन अनेकांना सावली देईल, त्याचप्रमाणे तुमची एक चांगली कृती समाजाला एक चांगला संदेश देईल. जबाबदार नागरिक म्हणून आपल्या देशाचे नाव उंचावणे ही आपल्या सर्वांची जबाबदारी आहे.
आव्हानांवर मात: लवचिकता आणि सकारात्मकता
तरुणाईचा काळ हा स्वप्नांचा आणि उत्साहाचा असला तरी, तो अनेक आव्हानांनी भरलेला असतो. शैक्षणिक ताण, करिअरची चिंता, बेरोजगारी, सामाजिक दबाव, मानसिक आरोग्य समस्या आणि व्यसनाधीनता यांसारख्या अनेक अडचणींचा सामना तरुणांना करावा लागतो. या आव्हानांवर यशस्वीपणे मात करणे हे त्यांच्या भविष्यासाठी महत्त्वाचे आहे.
मानसिक आरोग्य: आजच्या काळात मानसिक आरोग्याच्या समस्या वाढत आहेत. परीक्षेचा ताण, पालकांच्या अपेक्षा, सोशल मीडियाचा दबाव यामुळे अनेक तरुण तणावाखाली असतात. यावर मोकळेपणाने बोलणे, मित्र, कुटुंब किंवा शिक्षकांची मदत घेणे महत्त्वाचे आहे. मानसिक आरोग्याकडे दुर्लक्ष न करता, त्यावर योग्य उपाययोजना करणे आवश्यक आहे. योगासने, ध्यान आणि छंद जोपासणे हे मानसिक आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते.
बेरोजगारी आणि कौशल्य अंतर: शिक्षण असूनही नोकरी न मिळणे ही एक मोठी समस्या आहे. यावर मात करण्यासाठी तरुणांनी केवळ पदवीवर अवलंबून न राहता, बाजारात मागणी असलेल्या कौशल्यांवर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. नवीन तंत्रज्ञान शिकणे, व्यावसायिक प्रशिक्षण घेणे आणि उद्योजकतेचा विचार करणे हे महत्त्वाचे आहे.
सामाजिक दबाव आणि व्यसनाधीनता: मित्र-मैत्रिणींचा दबाव (Peer Pressure), चुकीच्या संगतीमुळे व्यसनाधीनता किंवा इतर वाईट सवयी लागण्याचा धोका असतो. अशावेळी स्वतःच्या मूल्यांवर ठाम राहणे, योग्य-अयोग्य यातील फरक ओळखणे आणि 'नाही' म्हणण्याची हिंमत दाखवणे महत्त्वाचे आहे. चांगल्या मित्र-मैत्रिणींची निवड करा आणि सकारात्मक वातावरणात रहा.
डिजिटल धोके: सायबरबुलिंग, ऑनलाइन फसवणूक, फेक न्यूज आणि सोशल मीडियाचा अतिवापर हे आजच्या डिजिटल युगातील धोके आहेत. ऑनलाइन माहितीची सत्यता पडताळणे, सायबर सुरक्षा नियमांचे पालन करणे आणि सोशल मीडियाचा जबाबदारीने वापर करणे हे आवश्यक आहे.
या आव्हानांवर मात करण्यासाठी 'लवचिकता' (Resilience) हा गुणधर्म अत्यंत महत्त्वाचा आहे. लवचिकता म्हणजे अपयशानंतर किंवा अडचणींनंतर पुन्हा उभे राहण्याची क्षमता. प्रत्येक अपयश ही एक शिकण्याची संधी असते हे लक्षात ठेवा. सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवणे, हार न मानणे आणि सतत प्रयत्न करत राहणे हे तुम्हाला कोणत्याही परिस्थितीतून बाहेर काढेल. स्वतःवर विश्वास ठेवा, तुमच्या स्वप्नांचा पाठलाग करा आणि कधीही हार मानू नका.
तुम्हाला माहीत आहे का?
- दरवर्षी १२ ऑगस्ट रोजी आंतरराष्ट्रीय युवा दिन साजरा केला जातो, ज्याचा उद्देश तरुणाईच्या योगदानाला आणि त्यांच्यासमोरील समस्यांना जागतिक स्तरावर मान्यता देणे हा आहे.
- भारत हा जगातील सर्वात तरुण देशांपैकी एक आहे, जिथे जवळपास ६५% लोकसंख्या ३५ वर्षांखालील आहे. याला 'लोकसंख्याशास्त्रीय लाभांश' असे संबोधले जाते.
- १२ ऑगस्ट हा 'जागतिक हत्ती दिन' (World Elephant Day) म्हणूनही साजरा केला जातो, जो हत्तींच्या संरक्षणासाठी आणि त्यांच्यासमोरील धोक्यांविषयी जनजागृती करतो.
- २००६ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय युवा दिनानिमित्त 'दारिद्र्य निर्मूलनासाठी एकत्र काम करणे' (Working Together for Poverty Eradication) ही संकल्पना होती, जी तरुणांना सामाजिक समस्यांवर उपाय शोधण्यासाठी प्रोत्साहित करते.
- १२ ऑगस्ट २००० रोजी रशियन पाणबुडी 'कुर्स्क' बाल्टिक समुद्रात बुडाली, ज्यात ११८ खलाशी ठार झाले होते. हा दिवस अशा घटनांचे स्मरण करून मानवी सुरक्षिततेचे महत्त्व अधोरेखित करतो.
सारांश
आंतरराष्ट्रीय युवा दिन हा आपल्याला आठवण करून देतो की, तरुणाई हे कोणत्याही देशाचे केवळ भविष्य नाही, तर ते वर्तमान घडवणारे सक्रिय घटक आहेत. भारताची युवा शक्ती ही एक अमूल्य संपत्ती आहे, जिच्यात देशाला प्रगतीच्या सर्वोच्च शिखरावर घेऊन जाण्याची प्रचंड क्षमता आहे. या क्षमतेला योग्य दिशा देण्यासाठी, त्यांना केवळ शिक्षणच नव्हे, तर गंभीर विचार, समस्या निराकरण, डिजिटल साक्षरता आणि भावनिक बुद्धिमत्ता यांसारखी आवश्यक कौशल्ये शिकवणे महत्त्वाचे आहे. जबाबदार नागरिक म्हणून त्यांनी लोकशाहीत सक्रिय सहभाग घ्यावा, पर्यावरणाचे रक्षण करावे आणि सामाजिक सलोखा राखावा. जीवनातील आव्हानांना लवचिकता आणि सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवून सामोरे जाणे हे त्यांना यशस्वी बनवेल.
प्रिय विद्यार्थी मित्रांनो, तुम्हीच उद्याच्या भारताचे आधारस्तंभ आहात. तुमच्या प्रत्येक कृतीतून, तुमच्या प्रत्येक विचारातून तुम्ही देशाच्या प्रगतीसाठी योगदान देऊ शकता. स्वतःवर विश्वास ठेवा, नवीन गोष्टी शिका, प्रश्न विचारा आणि बदल घडवून आणा. आंतरराष्ट्रीय युवा दिनानिमित्त, आपण सर्वजण मिळून एका सक्षम, समृद्ध आणि जबाबदार भारताच्या निर्मितीची प्रतिज्ञा करूया. चला, आपल्या उज्ज्वल भविष्यासाठी आणि देशाच्या प्रगतीसाठी कटिबद्ध होऊया!