←
बुधवार, 23 जून 2032
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 219

जयाचें कर्म सर्वथा । संकल्पें न शिवे पांडुसुता । आणि फळाचीही आस्था । सांडिली जेणें ॥

"Whose actions are entirely untouched by desire, O Arjuna, and who has renounced the longing for results."

जयाचें Pronoun
Jayache
ज्याचे
Whose
सर्वथा Adverb
Sarvatha
पूर्णपणे / सर्व प्रकारे
Entirely / In every way
संकल्पें Noun
Sankalpe
इच्छेने / संकल्पाने
By desire or intent
शिवे Verb
Shive
स्पर्श करणे
To touch
आस्था Noun
Astha
ओढ / आसक्ती
Attachment or longing
सांडिली Verb
Sandili
त्यागली / सोडून दिली
Abandoned or discarded

💡 अर्थ

जिसके कर्म कभी भी संकल्प (इच्छा) से प्रभावित नहीं होते और जिसने फलों की आशा का त्याग कर दिया है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आदर्श कर्मयोग्याचे लक्षण सांगतात. जो मनुष्य कर्म करताना 'मी हे करतोय' असा अहंकार बाळगत नाही किंवा 'मला हे फळ मिळावे' असा कोणताही संकल्प मनात धरत नाही, त्याचे कर्म बंधनाला कारणीभूत ठरत नाही. त्याने कर्माच्या फळाची आसक्ती पूर्णपणे त्यागलेली असते. अशा व्यक्तीचे कर्म हे केवळ कर्तव्य भावनेने केलेले असते, त्यामुळे ते ज्ञानाच्या अग्नीत जळून शुद्ध झालेले असते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

विद्यार्थ्यांनी परीक्षेचा अभ्यास करताना 'मला पहिला नंबरच मिळाला पाहिजे' या दडपणाखाली न राहता, केवळ ज्ञान मिळवण्यासाठी आणि आपले कर्तव्य म्हणून मन लावून अभ्यास करावा. यामुळे तणाव कमी होतो आणि यश मिळण्याची शक्यता वाढते.

📌 संदर्भ

भगवद्गीतेच्या चौथ्या अध्यायातील १९ व्या श्लोकावर भाष्य करताना ज्ञानेश्वर महाराज येथे निष्काम कर्मयोग्याचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 29

कां जेथूनि हे सृष्टी । होय आणि मिळे दृष्टी । तो हा पुरुषु जगजेठी । देखिला म्यां ॥

"From whom this creation arises and by whom it is perceived, that Supreme Lord of the universe has been seen by me."

जेथूनि Adverb
Jethuni
ज्यांच्यापासून
From whom
सृष्टी Noun
Srushti
जग किंवा विश्व
Creation or Universe
दृष्टी Noun
Drushti
नजर किंवा दर्शन
Vision or Sight
पुरुषु Noun
Purushu
परमेश्वर किंवा मूळ पुरुष
Supreme Being
जगजेठी Noun
Jagajethi
जगाचा मालक किंवा श्रेष्ठ
Lord of the Universe
देखिला Verb
Dekhila
पाहिला किंवा अनुभवला
Saw or Witnessed

💡 अर्थ

मैंने उस सृष्टि के स्वामी को देखा है, जिससे यह सारा संसार उत्पन्न होता है और जिसकी कृपा से यह दिखाई देता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मस्वरूपाचे किंवा सद्गुरूंचे वर्णन करत आहेत. ते म्हणतात की, हे संपूर्ण विश्व ज्या अधिष्ठानावर निर्माण झाले आहे आणि ज्याच्या चैतन्यप्रकाशामुळे आपल्याला हे जग अनुभवता येते, तो 'जगजेठी' (विश्वाचा स्वामी) मला साक्षात झाला आहे. हे केवळ बाह्य डोळ्यांनी पाहणे नसून, अंतरीचा साक्षात्कार आहे. सृष्टीचा उगम आणि तिचा प्रकाशक एकच आहे, हे सत्य येथे मांडले आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण निसर्गातील प्रत्येक गोष्टीत ईश्वरी शक्तीचा अनुभव घेऊ शकतो. उदाहरण: जेव्हा आपण एखादे सुंदर फूल पाहतो, तेव्हा केवळ फुलाचे सौंदर्य न पाहता, ते निर्माण करणाऱ्या अदृश्य शक्तीप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणे.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज सृष्टीचा उगम आणि तिचा प्रकाशक असलेल्या परमात्म्याच्या साक्षात्काराचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 60

तंव तो भीष्म महाबळी । कडाडिला सिंहनादें काळीं । मग शंखु पूरिला प्रबळीं । तो गाजला गगनीं ॥ ६० ॥

"Then the mighty Bhishma roared like a lion and blew his powerful conch shell, which resounded through the heavens."

भीष्म Noun
Bhishma
भीष्म पितामह
Bhishma Pitamaha
महाबळी Adjective
Mahabali
अत्यंत बलवान
Very powerful
सिंहनादें Noun
Simhanade
सिंहाच्या गर्जनेप्रमाणे
Like a lion's roar
शंखु Noun
Shankhu
शंख
Conch shell
पूरिला Verb
Purila
फुंकला
Blew
गगनीं Noun
Gagani
आकाशात
In the sky

💡 अर्थ

तब महाबली भीष्म ने सिंह के समान गर्जना की और अपना शंख जोर से बजाया, जिसकी ध्वनि पूरे आकाश में गूंज उठी।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वरीच्या पहिल्या अध्यायातील ही ओवी कुरुक्षेत्रावरील युद्धाच्या प्रत्यक्ष प्रारंभाचे वर्णन करते. जेव्हा कौरव सैन्यामध्ये उत्साह निर्माण करण्याची गरज होती, तेव्हा सेनापती भीष्म पितामहाने अत्यंत पराक्रमाने सिंहासारखी गर्जना केली. त्यानंतर त्यांनी आपला दिव्य शंख इतक्या जोरात फुंकला की त्याचा प्रचंड आवाज आकाशात सर्वत्र पसरला. संत ज्ञानेश्वर महाराज यातून भीष्मांचे सामर्थ्य आणि युद्धाची भीषणता स्पष्ट करतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखादे मोठे कार्य सुरू करतो, तेव्हा आत्मविश्वास आणि धैर्याने त्याची घोषणा करणे आवश्यक असते. उदाहरण: नवीन व्यवसाय किंवा कठीण परीक्षेला सामोरे जाताना मनात भीती न बाळगता आत्मविश्वासाने सुरुवात करणे.

📌 संदर्भ

कुरुक्षेत्रावरील युद्धाच्या आरंभी भीष्म पितामहाने शंख फुंकून युद्धाची घोषणा केली, त्या प्रसंगाचे हे वर्णन आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा