←
शनिवार, 15 मे 2032
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 157

म्हणोनि संशयाहूनि थोर । आन पातक नाहीं घोर । हा विनाशासी थोर । विवरु असे ॥

"Therefore, there is no sin greater than doubt; it is a wide opening for destruction."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
संशयाहूनि Noun
Sanshayahuni
संशयापेक्षा
Than doubt
थोर Adjective
Thor
मोठे
Great / Big
पातक Noun
Patak
पाप
Sin
घोर Adjective
Ghor
भयानक
Terrible / Grave
विवरु Noun
Vivaru
खड्डा किंवा छिद्र
Pit or Opening
असे Verb
Ase
आहे
Is

💡 अर्थ

इसलिए संशय से बढ़कर और कोई घोर पाप नहीं है। यह विनाश का एक बड़ा मार्ग या गड्ढा है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीमध्ये संशयाचे अत्यंत घातक स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याच्या प्रगतीमध्ये संशय हा सर्वात मोठा अडथळा आहे. संशयामुळे माणसाची बुद्धी स्थिर राहत नाही आणि तो योग्य निर्णय घेऊ शकत नाही. ज्याप्रमाणे एखादा खोल खड्डा विनाशाचे कारण ठरतो, त्याचप्रमाणे संशय माणसाला अधोगतीकडे नेतो. आत्मज्ञानाच्या मार्गावर चालणाऱ्या साधकासाठी संशय हा सर्वात मोठा शत्रू आहे, कारण तो श्रद्धेला नष्ट करतो आणि मनुष्याला ध्येयापासून दूर नेतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर आपण स्वतःच्या क्षमतेवर किंवा आपल्या ध्येयावर संशय घेतला, तर आपण कधीही यशस्वी होऊ शकत नाही. उदाहरणार्थ, एखाद्या खेळाडूने जर मैदानात उतरण्यापूर्वीच आपल्या विजयाबद्दल संशय घेतला, तर तो पूर्ण ताकदीने खेळू शकणार नाही. म्हणून यश मिळवण्यासाठी संशय सोडून आत्मविश्वास ठेवणे गरजेचे आहे.

📌 संदर्भ

आत्मज्ञानाच्या मार्गात संशय हा कसा सर्वात मोठा अडथळा आणि विनाशाचे कारण ठरतो, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 188

म्हणोनि इंद्रियें आपुलेनि बळें । विचरती जरी विषयमेळें । तरी तीं न बाधती कवणें काळें । जयाचें मन स्वाधीन ॥ १८८ ॥

"Therefore, even if the senses move among their objects by their own strength, they never cause harm to one whose mind is under control."

इंद्रियें Noun
Indriye
ज्ञानेंद्रिये आणि कर्मेंद्रिये
Sense organs
विचरती Verb
Vicharati
वावरतात किंवा फिरतात
Wander or move
विषयमेळें Noun
Vishayamele
विषयांच्या सहवासात
In the company of objects
बाधती Verb
Badhati
बाधा पोहोचवणे किंवा त्रास देणे
To harm or obstruct
स्वाधीन Adjective
Swadhin
स्वतःच्या नियंत्रणात
Under one's own control

💡 अर्थ

इसलिए जिसका मन अपने वश में है, उसकी इंद्रियाँ यदि अपने स्वाभाविक बल से विषयों में विचरण भी करें, तो भी वे उसे कभी बाधित नहीं करतीं।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, ज्या साधकाने आपल्या मनावर पूर्ण ताबा मिळवला आहे, त्याला बाह्य जगातील प्रलोभने घाबरवू शकत नाहीत. इंद्रियांचा स्वभावच विषयांकडे (जसे की चव, रूप, शब्द) धावण्याचा असतो. परंतु, जर मन बुद्धीच्या आणि आत्म्याच्या नियंत्रणात असेल, तर ही इंद्रिये साधकाला विचलित करू शकत नाहीत. हे म्हणजे एखाद्या निष्णात सारथ्याने लगाम हाती धरलेल्या घोड्यांसारखे आहे; घोडे धावतात खरे, पण ते रथाला चुकीच्या मार्गावर नेऊ शकत नाहीत.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर आपण आपल्या मनावर ताबा ठेवला, तर सोशल मीडिया किंवा बाह्य आकर्षणे आपल्याला आपल्या ध्येयापासून विचलित करू शकत नाहीत. उदाहरणार्थ, अभ्यासाच्या वेळी मोबाईल जवळ असूनही त्यावर लक्ष न देता एकाग्र राहणे.

📌 संदर्भ

स्थितप्रज्ञ पुरुषाची लक्षणे सांगताना, ज्याने मनावर विजय मिळवला आहे त्याला इंद्रिये कशी बाधत नाहीत, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 173

म्हणोनि कर्माकर्म-विवंचना । करितां थोर थोर शहाणा । मोह पावे विचक्षणा । न कळेचि वेगीं ॥

"Therefore, in the discrimination of action and inaction, even the very wise are deluded; it is not understood quickly."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
कर्माकर्म-विवंचना Noun
Karmakarma-Vivanchana
कर्म आणि अकर्म यांचा विचार
Discrimination between action and inaction
थोर Adjective
Thor
मोठा/महान
Great/Very
शहाणा Adjective
Shahana
बुद्धिमान/विद्वान
Wise/Learned
मोह Noun
Moha
भ्रम/गोंधळ
Delusion/Confusion
विचक्षणा Adjective
Vichakshana
चतुर/विवेकी
Discerning/Intelligent
वेगीं Adverb
Vegi
लवकर/त्वरेने
Quickly

💡 अर्थ

इसलिए कर्म और अकर्म का विचार करते समय बड़े-बड़े बुद्धिमान और चतुर लोग भी भ्रमित हो जाते हैं; उन्हें भी यह जल्दी समझ में नहीं आता।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, कर्म (काय करावे) आणि अकर्म (काय करू नये किंवा कर्माचा अभाव) यांतील सूक्ष्म फरक ओळखणे अत्यंत कठीण आहे. केवळ पुस्तकी ज्ञान असून चालत नाही, कारण अत्यंत बुद्धिमान आणि विवेकी लोकही या विषयाच्या गुंतागुंतीमुळे संभ्रमात पडतात. कर्माची गती गहन असल्यामुळे त्याचे यथार्थ स्वरूप केवळ बुद्धीने चटकन लक्षात येत नाही, त्यासाठी आत्मिक दृष्टीची आवश्यकता असते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण अनेकदा गोंधळतो की एखादी कृती करणे योग्य आहे की नाही. उदाहरणार्थ, एखाद्या चुकीच्या गोष्टीविरुद्ध आवाज उठवणे हे आपले कर्म आहे की शांत राहणे हे अकर्म? अशा वेळी घाईने निर्णय न घेता विवेकाने विचार करावा, कारण मोठ्यांनाही यात मोह पडू शकतो.

📌 संदर्भ

भगवद्गीतेतील कर्म आणि अकर्म यांच्या स्वरूपावर भाष्य करताना ज्ञानेश्वर महाराज त्याची गहनता स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा