←
शुक्रवार, 23 एप्रिल 2032
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 1

तरी अवधान एकवेळ दीजे । मग सर्वसुखासी पात्र होईजे । हें प्रतिज्ञोत्तर माझें । उघड ऐका ॥ १ ॥

"Give your attention but once, and become worthy of all bliss; listen clearly to this, my solemn promise."

अवधान Noun
Avadhana
लक्ष किंवा एकाग्रता
Attention or focus
दीजे Verb
Dije
द्यावे
Should give
पात्र Adjective
Patra
लायक किंवा योग्य
Worthy or eligible
प्रतिज्ञोत्तर Noun
Pratijnottara
प्रतिज्ञेचे शब्द
Words of promise
उघड Adverb
Ughada
स्पष्टपणे
Clearly

💡 अर्थ

कृपया एक बार ध्यान दें, फिर आप सभी सुखों के पात्र बन जाएंगे। यह मेरा प्रतिज्ञापूर्वक वचन है, इसे स्पष्ट रूप से सुनें।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वरीच्या चौथ्या अध्यायाच्या सुरुवातीला संत ज्ञानेश्वर महाराज श्रोत्यांना विनंती करत आहेत. ते म्हणतात की, जर तुम्ही तुमचे चित्त एकाग्र करून हे निरूपण ऐकले, तर तुम्हाला परमानंदाची प्राप्ती होईल. 'अवधान' म्हणजे केवळ ऐकणे नव्हे, तर अंतःकरणापासून लक्ष देणे. ज्ञानेश्वर माउली येथे खात्री देतात की हे ज्ञान आत्मसात केल्यावर मनुष्याला इतर कोणत्याही सुखाची उणीव भासणार नाही. ही त्यांची 'प्रतिज्ञा' आहे, जी या ग्रंथाच्या आणि त्यातील ज्ञानाच्या सामर्थ्यावर आधारित आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात कोणत्याही कामात यश मिळवण्यासाठी एकाग्रता आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, जर एखादा विद्यार्थी शिक्षकांचे शिकवणे पूर्ण लक्ष देऊन ऐकेल, तर त्याला तो विषय उत्तम समजून परीक्षेत यश मिळेल.

📌 संदर्भ

चौथ्या अध्यायाच्या प्रारंभी, ज्ञानेश्वर महाराज श्रोत्यांना सावध करून या ज्ञानाचे महत्त्व आणि ते ऐकण्यासाठी आवश्यक असलेली एकाग्रता यावर भाष्य करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 93

जैसा गगनीं गगनाभासु । तो गगनींचि होय नाशु । तैसा आत्मप्रकाशाचा सौरसु । आत्मचि जाणे ॥

"As the reflection of the sky in the sky dissolves in the sky itself, so the essence of the light of the Self is known by the Self alone."

गगनीं Noun
Gagani
आकाशात
In the sky
गगनाभासु Noun
Gaganabhasu
आकाशाचा आभास
Illusion of the sky
नाशु Noun
Nashu
लय किंवा नाश
Dissolution or destruction
सौरसु Noun
Saurasu
गोडी किंवा आनंद
Bliss or essence
आत्मचि Pronoun
Atma-chi
आत्माच
The Self alone

💡 अर्थ

जैसे आकाश में दिखने वाला आकाश का आभास आकाश में ही विलीन हो जाता है, वैसे ही आत्मप्रकाश का आनंद केवल आत्मा ही जान सकती है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून अद्वैत स्थितीचे वर्णन करतात. ज्याप्रमाणे आकाशात उमटलेला आभास (उदा. निळेपणा किंवा ढग) शेवटी आकाशातच विरून जातो, कारण तो आकाशापेक्षा वेगळा नसतो; त्याचप्रमाणे आत्म्याचा प्रकाश किंवा त्याचे स्वरूप हे केवळ आत्म्यालाच कळू शकते. ते बुद्धी, मन किंवा इंद्रियांच्या पलीकडचे आहे. आत्मसाक्षात्कार ही एक स्वानुभूती आहे, जी शब्दांत सांगता येत नाही, ती फक्त अनुभवायची असते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात स्वतःच्या क्षमता ओळखण्यासाठी बाहेरच्या जगाकडून कौतुक मिळवण्यापेक्षा अंतर्मुख होऊन स्वतःला समजून घेणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, कठीण प्रसंगात घाबरून न जाता शांत बसून स्वतःच्या आंतरिक शक्तीचा शोध घेतल्यास योग्य मार्ग सापडतो.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज अर्जुनाला आत्म्याचे स्वयंप्रकाशित आणि अद्वैत स्वरूप समजावून सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 166

म्हणोनि तूं अर्जुना | पाळिसी जरी या भजना | तरी सांडिसी या बंधना | संसाराच्या || १६६ ||

"Therefore, O Arjuna, if you observe this path of devotion, you shall be released from these worldly bonds."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
पाळिसी Verb
Palisi
पालन करशील
will follow
भजना Noun
Bhajana
भक्तीला किंवा सेवेला
devotion or service
सांडिसी Verb
Sandisi
सोडशील किंवा मुक्त होशील
will cast off
बंधना Noun
Bandhana
पाश किंवा बंधन
bondage
संसाराच्या Noun
Sansarachya
जगाच्या किंवा प्रपंचाच्या
of the worldly existence

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, यदि तुम इस भजन (स्वधर्म) का पालन करोगे, तो तुम इस संसार के बंधनों से मुक्त हो जाओगे।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, भगवंताने सांगितलेला कर्मयोग किंवा स्वधर्माचे आचरण हे केवळ शारीरिक कर्म नसून ते एक प्रकारचे 'भजन' (भक्ती) आहे. जेव्हा एखादी व्यक्ती फळाची अपेक्षा न ठेवता आपले विहित कर्तव्य पार पाडते, तेव्हा ते कर्म तिला संसारात अडकवण्याऐवजी मोक्षाकडे नेते. संसाराची माया आणि जन्म-मरणाचे पाश तोडण्यासाठी निष्काम कर्म हाच सर्वोत्तम मार्ग आहे, असा उपदेश येथे दिला आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, विद्यार्थ्यांनी आपला अभ्यास किंवा कर्मचाऱ्यांनी आपले काम 'हे माझे कर्तव्य आहे' या भावनेने केले, तर त्यांना कामाचा ताण जाणवत नाही आणि ते मानसिकदृष्ट्या मुक्त राहतात. उदाहरणार्थ, परीक्षेच्या निकालाची चिंता न करता मनापासून अभ्यास करणे हेच संसारातील बंधनातून मुक्त होण्याचे सूत्र आहे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगतात की स्वधर्माचे पालन करणे हेच मोक्षाचे खरे साधन आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा