←
सोमवार, 09 डिसेंबर 2030
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 28

म्हणोनि कर्म सांडावें । कीं न करितां असावें । हें कांहींच न फावे । अर्जुना पैं ॥

"Therefore, should action be abandoned, or should one remain without doing anything? This is not possible at all, O Arjuna."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
कर्म Noun
Karma
कार्य किंवा कृती
Action or work
सांडावें Verb
Sandave
सोडून द्यावे
To abandon
न करितां Adverb
Na Karita
काहीही न करता
Without doing
असावें Verb
Asave
राहावे
To remain
फावे Verb
Phave
शक्य होणे
To be possible
पैं Particle
Pain
नक्कीच / अरे
Indeed / O

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, कर्म सोडून देणे किंवा काहीही न करता गप्प बसणे हे तुला कधीच शक्य होणार नाही.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्माच्या अपरिहार्यतेवर प्रकाश टाकतात. ते म्हणतात की, प्रकृतीच्या त्रिगुणांच्या प्रभावामुळे कोणताही जीव क्षणभरही कर्माशिवाय राहू शकत नाही. 'मी काहीच करणार नाही' असे म्हणणे हा केवळ एक भ्रम आहे, कारण शरीर धारण केल्यावर श्वासोच्छवास, पाहणे, ऐकणे यांसारखी नैसर्गिक कर्मे चालूच राहतात. त्यामुळे कर्माचा त्याग करण्यापेक्षा, कर्मातील फळाची आशा सोडून आपले कर्तव्य पार पाडणे हाच खरा शहाणपणा आहे. कर्मापासून पळ काढणे हे मानवी स्वभावाच्या विरुद्ध आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण जबाबदाऱ्यांपासून पळ काढू शकत नाही. उदाहरणार्थ, एखाद्या विद्यार्थ्याला अभ्यासाचा कंटाळा आला तरी तो अभ्यास करणे पूर्णपणे सोडू शकत नाही, कारण ते त्याचे कर्तव्य आहे. कर्माचा कंटाळा करण्यापेक्षा ते आनंदाने स्वीकारणे हेच या ओवीचे शिक्षण आहे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला समजावून सांगत आहेत की पूर्णपणे निष्क्रिय राहणे कोणत्याही जीवासाठी अशक्य आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 83

जेथें अर्जुना हें संन्यासी । आणि योगी या दोन्हींपाशीं । एकचि फळ मानसीं । निश्चित असे ॥ ८३ ॥

"Where, O Arjuna, for both the Sanyasi and the Yogi, there is certainly only one fruit in mind."

संन्यासी Noun
sanyasi
ज्ञानाचा मार्ग अनुसरणारा
Renunciant / Follower of knowledge path
योगी Noun
yogi
कर्मयोग आचरणारा
Practitioner of selfless action
दोन्हींपाशीं Pronoun
donhipashi
दोघांच्या जवळ
With both of them
फळ Noun
phal
साध्य किंवा परिणाम
Result or Fruit
मानसीं Noun
manasi
मनामध्ये
In the mind
निश्चित Adjective
nishchit
खात्रीशीर
Certain / Sure

💡 अर्थ

अर्जुना, संन्यासी आणि योगी या दोघांनाही शेवटी एकच फळ मिळते, हे तू मनात पक्के समज.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, कर्मसंन्यास (सांख्य मार्ग) आणि कर्मयोग हे दोन भिन्न मार्ग वाटले तरी त्यांचे अंतिम साध्य एकच आहे. संन्यासी ज्ञानाच्या बळावर ज्या मोक्षपदाला पोहोचतात, त्याच परमपदाला निष्काम कर्म करणारे योगीही पोहोचतात. या दोन्ही मार्गांच्या फळामध्ये कोणताही फरक नाही, हे सत्य अर्जुनाने अंतःकरणात ठसवावे असा उपदेश येथे केला आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपण कोणतेही काम करत असताना, ते काम फळाची अपेक्षा न ठेवता केल्यास आपल्याला मानसिक शांती मिळते. उदाहरणार्थ, अभ्यास करताना केवळ गुणांचा विचार न करता विषयाच्या ज्ञानासाठी अभ्यास केल्यास तणाव कमी होतो आणि यशही मिळते.

📌 संदर्भ

ज्ञानमार्ग आणि कर्ममार्ग या दोन्ही मार्गांचे अंतिम साध्य एकच आहे, हे ज्ञानेश्वर महाराज स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 25

अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते । तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥

तरी हे साचचि अचलु । आणि सर्वदा हा अढळु । जैसा क्षीरसागरीं कल्लोळु । क्षीररूपचि ॥

"Truly, this soul is immovable and forever steady; just as waves in the ocean of milk are essentially the milk itself."

साचचि Adverb
Sachachi
खरोखर
Truly
अचलु Adjective
Achalu
स्थिर
Immovable
अढळु Adjective
Adhalu
न हलणारा
Unshakeable
क्षीरसागरीं Noun
Kshirsagari
दुधाच्या समुद्रात
In the ocean of milk
कल्लोळु Noun
Kallolu
लाट
Wave

💡 अर्थ

हा आत्मा खरोखर स्थिर आणि कायमचा अढळ आहे. जसे दुधाच्या समुद्रातील लाटा या दुधाच्याच असतात, तसाच हा आत्मा परमात्म्यापासून वेगळा नाही.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून आत्म्याचे अद्वैत स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, हा आत्मा स्वरूपाने अचल आणि अढळ आहे. ज्याप्रमाणे क्षीरसागरात (दुधाच्या समुद्रात) उठणाऱ्या लाटा या मूळ दुधापेक्षा वेगळ्या नसतात, त्या दुधाचेच स्वरूप असतात, त्याचप्रमाणे हा आत्मा परमात्म्यापेक्षा भिन्न नाही. तो स्वरूपाने एकच आहे. आत्म्याला कोणतेही विकार शिवत नाहीत, म्हणून अर्जुनाने शोक करणे थांबवावे असा उपदेश येथे दिला आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्यातील आणि इतरांमधील ईश्वरी अंश एकच आहे हे ओळखून सर्वांशी प्रेमाने वागावे. उदाहरण: संकटात घाबरून न जाता मन शांत ठेवणे, कारण आपला मूळ आत्मा अविनाशी आणि स्थिर आहे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला आत्म्याचे अमरत्व, त्याचे अचल स्वरूप आणि परमात्म्याशी असलेले त्याचे ऐक्य समजावून सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा