←
रविवार, 22 जुलै 2029
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 56

म्हणौनि बाह्य हे विसरले । अंतरीं सुख पावले । जे आपणपां आपण जाहले । तन्मयपणें ॥ ५६ ॥

"Therefore, they forgot the external world and attained inner bliss, becoming one with themselves through total absorption."

म्हणौनि Conjunction
Mhaṇouni
म्हणून
Therefore
बाह्य Adjective
Bāhya
बाहेरील जग
External world
विसरले Verb
Visaralē
विसरून गेले
Forgot
अंतरीं Adverb
Antarīṃ
मनात किंवा अंतर्यामी
Within or inside
सुख Noun
Sukha
आनंद
Bliss or Happiness
तन्मयपणें Adverb
Tanmayapaṇē
एकरूप होऊन
With total absorption

💡 अर्थ

इसलिए वे बाहरी दुनिया को भूल गए और उन्हें भीतर सुख प्राप्त हुआ, क्योंकि वे तन्मय होकर स्वयं में ही लीन हो गए।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मज्ञानी पुरुषाच्या स्थितीचे वर्णन करतात. ते म्हणतात की, ज्यांनी आत्मस्वरूपाचा अनुभव घेतला आहे, त्यांना बाह्य विषयांची ओढ उरत नाही. ते स्वतःच्याच ठायी इतके तल्लीन होतात की त्यांना बाह्य जगाचा विसर पडतो. अशा प्रकारे द्वैत संपून ते स्वतःच स्वतःचे सुख बनतात. ही अवस्था म्हणजे केवळ शब्दांनी वर्णन करण्यापलीकडचा परमानंद आहे, जिथे भक्त आणि भगवंत किंवा ज्ञाता आणि ज्ञेय असा भेद उरत नाही.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखादे काम पूर्ण एकाग्रतेने करतो, तेव्हा आपल्याला आजूबाजूच्या गोंधळाचा त्रास होत नाही. उदाहरणार्थ, एखादा विद्यार्थी जेव्हा आवडीचा विषय वाचतो, तेव्हा तो त्यात इतका रंगून जातो की त्याला वेळेचे भान राहत नाही आणि त्याला त्या अभ्यासातून आनंद मिळतो.

📌 संदर्भ

आत्मसुखाचा अनुभव घेणाऱ्या महात्म्याच्या स्थितीचे वर्णन करताना ज्ञानेश्वर महाराज ही ओवी सांगतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 90

म्हणोनि जे जे उचित। आणि अवसरेंकरूनि प्राप्त। तें कर्म न सांडितां निभ्रांत। आचरावें॥

"Therefore, whatever is appropriate and comes by occasion, perform that duty without doubt and without abandoning it."

म्हणोनि Adverb
Mhaṇoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Ucita
योग्य
Appropriate
अवसरेंकरूनि Adverb
Avasareṅkarūni
प्रसंगानुसार / वेळेनुसार
By occasion / timely
प्राप्त Adjective
Prāpta
मिळालेले
Obtained
निभ्रांत Adverb
Nibhrāṃta
नि:संशयपणे
Without doubt
आचरावें Verb
Ācarāveṃ
आचरण करावे
Should be performed

💡 अर्थ

इसलिए जो भी उचित कर्म है और जो समय के अनुसार प्राप्त हुआ है, उस कर्म को बिना छोड़े और बिना किसी संदेह के करना चाहिए।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून कर्माचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने आपल्या वाट्याला आलेले, परिस्थितीनुसार प्राप्त झालेले आणि जे नैतिकदृष्ट्या योग्य (उचित) आहे, असे कर्म कधीही टाळू नये. कर्माचा त्याग करणे हा मोक्षाचा मार्ग नसून, फळाची अपेक्षा न ठेवता आपले विहित कर्तव्य पार पाडणे हाच खरा योग आहे. 'निभ्रांत' या शब्दातून ते सुचवतात की कर्म करताना मनात कोणताही संशय किंवा द्विधा मन:स्थिती नसावी.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जेव्हा आपल्यासमोर एखादे कर्तव्य येते (उदा. विद्यार्थ्याने अभ्यास करणे किंवा नोकरीत आपली जबाबदारी पार पाडणे), तेव्हा ते टाळण्याऐवजी किंवा त्याबद्दल तक्रार करण्याऐवजी, ते आपले कर्तव्य समजून पूर्ण निष्ठेने पूर्ण करावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला कर्माचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज त्याचे स्पष्टीकरण देताना विहित कर्माचे आचरण करण्यास सांगतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 229

म्हणोनि कर्माचिया आहाती । जेणें लाविली ज्ञानाची दीप्ति । तयाचीं कर्मां जळती । संशयो नाहीं ॥

"Therefore, he who has lit the flame of knowledge in the fireplace of actions, his actions are consumed by it; of this, there is no doubt."

कर्माचिया Noun
karmachiya
कर्माच्या
of actions
आहाती Noun
aahati
कुंडात किंवा अग्नीत
in the sacrificial pit or fire
दीप्ति Noun
dipti
प्रकाश किंवा ज्योत
light or flame
जळती Verb
jalati
जळून जातात
are burnt
संशयो Noun
sanshayo
शंका
doubt

💡 अर्थ

इसलिए, जिसने कर्मों के कुंड में ज्ञान की ज्योति जलाई है, उसके सभी कर्म जल जाते हैं, इसमें कोई संदेह नहीं है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, ज्याप्रमाणे अग्नी लाकडाला जाळून त्याचे कोळशात किंवा राखेत रूपांतर करतो, त्याचप्रमाणे आत्मज्ञानाचा प्रकाश मनुष्याच्या सर्व कर्मांना (त्यांच्या फळांसह) जाळून टाकतो. जेव्हा एखाद्या साधकाला हे उमजते की तो स्वतः कर्ता नसून केवळ एक साक्षी आहे, तेव्हा कर्माचे बंधन त्याला शिवत नाही. ज्ञानाच्या अग्नीमध्ये कर्माची सर्व फळे भस्मसात होतात, हे त्रिकालाबाधित सत्य आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात काम करताना 'मीच हे सर्व करतोय' हा अहंकार सोडला आणि ते काम कर्तव्य भावनेने केले, तर त्या कामाचे ओझे वाटत नाही आणि मानसिक शांती मिळते. उदाहरणार्थ, ऑफिसचे काम करताना ते केवळ पगार मिळवण्यासाठी न करता, समाजाची सेवा म्हणून केल्यास कामाचा ताण येत नाही.

📌 संदर्भ

ज्ञान कशाप्रकारे कर्माच्या बंधनाला नष्ट करते, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा