←
मंगळवार, 03 जुलै 2029
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 125

तरी हे सर्वथा न मरे । आणि कोणाही न संहारे । हे निभ्रांत निर्धारे । मानि पां तूं ॥

"Therefore, this (soul) never dies, nor does it destroy anyone. Believe this with absolute certainty."

सर्वथा Adverb
sarvatha
कधीही किंवा कोणत्याही प्रकारे
always or in every way
न मरे Verb
na mare
मरत नाही
does not die
संहारे Verb
sanhare
नाश करणे किंवा मारणे
destroys or kills
निभ्रांत Adjective
nibhrant
शंकेशिवाय किंवा निःसंशय
without doubt
निर्धारे Adverb
nirdhare
निश्चयाने
with determination
मानि Verb
mani
मान किंवा स्वीकार कर
accept or believe

💡 अर्थ

यह आत्मा कभी नहीं मरती और न ही किसी को मारती है। तुम इस बात को बिना किसी संदेह के और दृढ़ निश्चय के साथ स्वीकार करो।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्म्याचे अविनाशी स्वरूप स्पष्ट करतात. ते अर्जुनाला सांगतात की, आत्मा हा त्रिकालाबाधित सत्य आहे. तो स्वतः कधीही नष्ट होत नाही (न मरे) आणि तो कोणाचा संहारही करत नाही (न संहारे). हे सत्य तू कोणत्याही शंकेशिवाय (निभ्रांत) आणि दृढ निश्चयाने (निर्धारे) स्वीकारले पाहिजेस. शरीराचा नाश झाला तरी आत्म्याचे अस्तित्व कायम राहते, हाच सांख्य योगाचा मुख्य गाभा आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपण मृत्यूला किंवा मोठ्या संकटांना घाबरतो, तेव्हा हे लक्षात ठेवावे की आपले मूळ स्वरूप (आत्मा) अविनाशी आहे. उदाहरण: एखादी वस्तू हरवली किंवा नुकसान झाले तरी आपले आंतरिक धैर्य ढळू देऊ नये, कारण आपण त्या बाह्य गोष्टींपेक्षा वेगळे आणि श्रेष्ठ आहोत.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला आत्म्याचे अमरत्व समजावून सांगत आहेत जेणेकरून त्याचा मृत्यूचा भय आणि मोह दूर व्हावा.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 241

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः । स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥

म्हणोनि समर्थें जे कीजे । तेंचि आचरिजे । येरें लोकें ॥

"Therefore, whatever is done by the powerful (great), that very thing is practiced by other people."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
समर्थें Noun
Samarthe
सामर्थ्यवान किंवा श्रेष्ठ व्यक्तीने
By the powerful or great person
कीजे Verb
Kije
केले जाते
Is done
आचरिजे Verb
Acharije
आचरण केले जाते
Is practiced
येरें Adjective
Yere
इतर
Other
लोकें Noun
Loke
लोकांनी
By the people

💡 अर्थ

इसलिए श्रेष्ठ पुरुष जो भी आचरण करते हैं, अन्य लोग भी उसी का अनुसरण करते हैं।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सामाजिक जबाबदारीचा सिद्धांत मांडतात. ते म्हणतात की, समाजात ज्या व्यक्तींना मान-सन्मान मिळतो किंवा ज्यांच्याकडे अधिकार आहेत, त्यांच्या प्रत्येक कृतीकडे लोकांचे लक्ष असते. सामान्य लोक स्वतःचे स्वतंत्र नीतिनियम ठरवण्याऐवजी या श्रेष्ठ व्यक्तींच्या पावलावर पाऊल ठेवून चालतात. जर समर्थ व्यक्तींनी धर्माचे आणि कर्तव्याचे पालन केले, तर समाज आपोआप सन्मार्गाला लागतो. याउलट जर नेत्यांचे आचरण बिघडले, तर संपूर्ण समाज अधोगतीला जातो. म्हणून ज्ञानी आणि समर्थ पुरुषांनी जगाच्या कल्याणासाठी आदर्श कर्मे करत राहिले पाहिजे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर घरातील मोठे लोक किंवा शाळेतील शिक्षक शिस्तीने वागले, तर मुलेही त्यांचेच अनुकरण करून शिस्तप्रिय बनतात. उदाहरणार्थ, जर पालकांनी खोटे बोलणे टाळले, तर मुलेही सत्याचे महत्त्व शिकतात.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला समजावून सांगत आहेत की श्रेष्ठ पुरुषांनी आपली कर्तव्ये चोख का बजावली पाहिजेत, कारण सामान्य जनता त्यांच्याच आचरणाचे अनुकरण करते.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 217

म्हणोनि तूं अर्जुना | न धरीं खेदु मना | हा स्वभावोचि पैं जाणा | आदिअंतीं ॥ २१७ ॥

"Therefore, O Arjuna, do not hold grief in your heart; understand that this is the natural law from beginning to end."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
खेदु Noun
Khedu
दुःख / खेद
Grief / Sorrow
स्वभावोचि Noun
Swabhavochi
स्वभावच
Inherent nature
आदिअंतीं Noun
Adi-anti
सुरुवात आणि शेवटी
Beginning and end
जाणा Verb
Jana
समजून घे
Know / Understand

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, तुम मन में शोक मत करो। यह जान लो कि आदि और अंत होना ही वस्तुओं का स्वभाव है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून अर्जुनाला उपदेश करतात की, या जगातील सर्व भौतिक गोष्टी अनित्य आहेत. ज्या गोष्टीला सुरुवात (आदि) आहे, तिला अंत असणे हा सृष्टीचा अटळ नियम आहे. हा सृष्टीचा मूळ स्वभावच आहे. त्यामुळे जे नष्ट होणार आहे, त्याबद्दल शोक करणे किंवा दुःख करणे व्यर्थ आहे. ज्ञानी माणसाने हे ओळखून मनाची शांती ढळू देऊ नये.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपले काही नुकसान होते किंवा एखादी प्रिय वस्तू हरवते, तेव्हा हे लक्षात ठेवावे की कोणतीही गोष्ट कायमस्वरूपी नसते. उदाहरणार्थ, परीक्षेत कमी गुण मिळाले तर खचून न जाता, तो एक टप्पा संपला असून नवीन संधीची सुरुवात आहे असे मानून पुढे जावे.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला भौतिक जगाच्या नश्वरतेबद्दल आणि सृष्टीच्या नियमाबद्दल सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा