←
सोमवार, 10 मार्च 2025
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 118

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे नको भ्रमितां । हा विचारु चित्ता । स्थिरावूं दे ॥ ११८ ॥

म्हणोनि तू आतां । झकविजे नको भ्रमितां । हा विचारु चित्ता । स्थिरावूं दे ॥

"Therefore, do not be deluded now; let this thought be stabilized in your mind."

म्हणोनि Conjunction
Mhaṇoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Jhakavije
फसवले जाणे किंवा भ्रमात पडणे
To be deluded or deceived
भ्रमितां Adjective
Bhramitāṃ
गोंधळलेला
Confused or wandering
विचारु Noun
Vicāru
विचार किंवा विवेक
Thought or wisdom
चित्ता Noun
Cittā
मन किंवा अंतःकरण
Mind or consciousness
स्थिरावूं Verb
Sthirāvūṃ
स्थिर करणे
To stabilize

💡 अर्थ

म्हणून आता तू भ्रमात पडू नकोस. हा विचार तुझ्या मनात स्थिर होऊ दे.

🔍 सखोल अर्थ

श्री ज्ञानेश्वर महाराज अर्जुनाला उपदेश करतात की, आत्म्याचे अमरत्व आणि शरीराचे नश्वरत्व या सत्याचा विचार करून तू आता गोंधळून जाऊ नकोस. मोह आणि शोक सोडून देऊन हे आत्मज्ञानाचे विचार तुझ्या अंतःकरणात पक्के कर, जेणेकरून तुझे चित्त विचलित होणार नाही.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण संकटात असतो, तेव्हा डगमगून न जाता आपल्या ज्ञानावर आणि विचारांवर ठाम राहावे. उदाहरणार्थ, परीक्षेत कठीण प्रश्न आला तरी घाबरून न जाता शांतपणे विचार करून उत्तर लिहावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला आत्मज्ञानाचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून मनाची स्थिरता कशी महत्त्वाची आहे हे स्पष्ट करतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 256

म्हणोनि समर्थें जे जे कीजे। तें तें इतरींही अनुष्ठिजे। तेंचि प्रमाण मानिजे। सामान्येंही॥

"Therefore, whatever a great man does, that very thing other men also do; whatever standard he sets up, the common people follow the same."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
समर्थें Noun
Samarthe
सामर्थ्यवान किंवा श्रेष्ठ व्यक्तीने
By the powerful or great person
कीजे Verb
Kije
करतात
Does / Performs
अनुष्ठिजे Verb
Anushthije
आचरणात आणले जाते
Is practiced / followed
प्रमाण Noun
Praman
आदर्श किंवा पुरावा
Standard or Authority
सामान्येंही Noun
Samanyehi
सामान्य लोकांनी सुद्धा
Even by common people

💡 अर्थ

म्हणून थोर किंवा श्रेष्ठ माणसे जे जे करतात, त्याचेच इतर लोकही अनुकरण करतात. श्रेष्ठ लोक जे करतात, त्यालाच सामान्य लोक आदर्श मानतात.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, समाजात जे प्रभावशाली, ज्ञानी किंवा समर्थ लोक असतात, त्यांच्या वागण्याचा खोलवर प्रभाव सर्वसामान्यांवर पडतो. सामान्य लोक स्वतःचे स्वतंत्र नियम बनवण्याऐवजी मोठ्यांच्या पावलावर पाऊल ठेवणे सोपे समजतात. जर एखाद्या समर्थ व्यक्तीने एखादे कार्य केले, तर इतर लोकही तेच कार्य योग्य समजून करू लागतात. श्रेष्ठ व्यक्तींचे आचरण हे समाजासाठी एक 'प्रमाण' किंवा मापदंड ठरते. म्हणूनच, ज्यांच्याकडे नेतृत्व आहे किंवा जे समाजासाठी आदर्श आहेत, त्यांनी आपले आचरण अत्यंत जबाबदारीने आणि शुद्ध ठेवले पाहिजे, कारण समाज त्यांचेच अनुकरण करणार असतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

घरातील वडीलधारी माणसे किंवा शाळेतील शिक्षक जसे वागतात, मुले तसेच शिकतात. उदाहरण: जर पालकांनी घरात खोटे बोलणे टाळले, तर मुलेही आपोआप सत्याचे महत्त्व शिकतात आणि तसेच वागतात.

📌 संदर्भ

श्रेष्ठ पुरुषांच्या आचरणाचा सामान्य लोकांवर आणि समाजावर होणारा परिणाम ज्ञानेश्वर महाराज येथे स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 268

म्हणोनि कर्मे तंव न सांडावीं । परि तीं फळाशा सांडावी । मग यथाविधि करावी । अनुष्ठानें ॥ २६८ ॥

"Therefore, do not abandon actions, but abandon the expectation of results; then perform your duties with proper discipline."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
कर्मे Noun
Karme
कार्ये / कर्तव्ये
Actions / Duties
सांडावीं Verb
Sandavi
सोडावीत / त्याग करावा
Should be abandoned
फळाशा Noun
Phalasha
फळाची आशा
Desire for results
यथाविधि Adverb
Yathavidhi
शास्त्राप्रमाणे / योग्य रीतीने
As per rules / Properly
अनुष्ठानें Noun
Anushthane
आचरण / अंमलबजावणी
Performance / Practice

💡 अर्थ

म्हणून कर्मे कधीही सोडू नयेत, फक्त त्या कर्मांच्या फळाची आशा सोडावी आणि मग सर्व कर्मे शास्त्रोक्त पद्धतीने पार पाडावीत.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून निष्काम कर्मयोगाचा अत्यंत महत्त्वाचा सिद्धांत मांडतात. ते म्हणतात की, मोक्ष मिळवण्यासाठी किंवा आध्यात्मिक प्रगतीसाठी हातातील कर्मे सोडून देण्याची गरज नाही. कर्माचा त्याग करणे हा खरा संन्यास नसून, कर्माच्या फळाची अभिलाषा किंवा 'मी हे फळ मिळवण्यासाठी काम करत आहे' ही भावना सोडणे महत्त्वाचे आहे. जेव्हा आपण फळाची अपेक्षा न ठेवता, विहित कर्तव्य म्हणून आणि शास्त्रशुद्ध पद्धतीने (यथाविधि) कर्म करतो, तेव्हा ते कर्म आपल्याला संसाराच्या बंधनात अडकवत नाही, उलट ते चित्तशुद्धीला कारणीभूत ठरते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जसे की विद्यार्थी अभ्यास करताना 'मला परीक्षेत किती गुण मिळतील' या चिंतेत न राहता, 'मी माझा अभ्यास पूर्ण निष्ठेने आणि योग्य पद्धतीने करेन' यावर लक्ष केंद्रित करावे. यामुळे कामाचा दर्जा सुधारतो आणि मानसिक ताण कमी होतो.

📌 संदर्भ

निष्काम कर्मयोगाचे आचरण कसे करावे आणि कर्माचा त्याग न करताही मुक्त कसे व्हावे, याचे मार्गदर्शन माउली येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा