←
गुरुवार, 23 जानेवारी 2025
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 133

म्हणौनि ज्ञानाचिया आवडी । जेथ नित्य नवी गोडी । तेथें चित्त देईं गा थोडी । अर्जुना तूं ॥ १३३ ॥

"Therefore, with a love for knowledge, where there is ever-new sweetness, O Arjuna, give a little of your mind there."

म्हणौनि Conjunction
Mhanauni
म्हणून
Therefore
ज्ञानाचिया Noun
Jnanachiya
ज्ञानाच्या
Of knowledge
नित्य Adjective
Nitya
सतत / नेहमी
Always / Eternal
गोडी Noun
Godi
गोडवा / आवड
Sweetness / Interest
चित्त Noun
Chitta
मन / लक्ष
Mind / Attention
देईं Verb
Dein
दे
Give

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, ज्या ज्ञानामध्ये नेहमी नवीन आनंद आणि गोडी मिळते, त्या ज्ञानाकडे तू तुझे थोडे तरी लक्ष दे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मज्ञानाचे महत्त्व सांगत आहेत. ते म्हणतात की, संसारातील विषयांचा उपभोग घेतल्यावर कालांतराने त्यात वीट येतो, पण आत्मज्ञान हे असे आहे की त्यात प्रत्येक क्षणी नवीन गोडी (आनंद) निर्माण होते. हे ज्ञान कधीही जुने होत नाही. म्हणून अर्जुनाला ते विनंती करतात की, प्रपंचाच्या व्यापातून थोडे मन काढून या नित्य नूतन अशा ज्ञानाच्या प्राप्तीसाठी प्रयत्न कर.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण अनेक गोष्टी शिकतो, पण आत्मिक शांती देणाऱ्या ज्ञानासाठी रोज किमान १०-१५ मिनिटे वाचन किंवा मनन करावे. उदाहरण: धावपळीच्या जीवनात मनाला शांत ठेवण्यासाठी ज्ञानेश्वरी किंवा भगवद्गीतेचा एक श्लोक समजून घेणे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला ज्ञानाचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून ज्ञानाची गोडी कशी अक्षय असते हे स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 4

तरी संन्यासु आणि कर्मयोगु । हा एकचि कीं पां मार्गु । कीं भिन्न हे दोन्ही योगु । सांगा मज ॥ ४ ॥

Tari sanyasu ani karmayogu | ha ekachi ki pa margu | ki bhinna he donhi yogu | sanga maja || 4 ||

"Is Sanyasa and Karma Yoga one path? Or are these two different yogas? Please tell me."

संन्यासु Noun
Sanyasu
संन्यास (कर्माचा त्याग)
Renunciation
कर्मयोगु Noun
Karmayogu
फळाची अपेक्षा न ठेवता केलेले कर्म
Yoga of Action
मार्ग Noun
Margu
रस्ता किंवा पद्धत
Path
भिन्न Adjective
Bhinna
वेगळे
Different
सांगा Verb
Sanga
सांगणे किंवा स्पष्ट करणे
Tell or Explain
मज Pronoun
Maja
मला
To me

💡 अर्थ

संन्यास आणि कर्मयोग हे दोन्ही मार्ग एकच आहेत की वेगवेगळे आहेत, हे मला सांगा.

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीत अर्जुन श्रीकृष्णांना आपला संभ्रम विचारत आहे. संन्यास म्हणजे कर्माचा त्याग आणि कर्मयोग म्हणजे फळाची अपेक्षा न ठेवता कर्म करणे. अर्जुनाला हे जाणून घ्यायचे आहे की हे दोन्ही मार्ग एकाच ध्येयाकडे नेतात की ते पूर्णपणे वेगळे आहेत. साधकाच्या मनात जेव्हा दोन मार्गांबद्दल शंका निर्माण होते, तेव्हा तो सद्गुरूंकडे स्पष्टीकरण मागतो, हेच येथे दिसून येते. ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून अर्जुनाची सत्य जाणून घेण्याची तळमळ व्यक्त करतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपल्याला दोन चांगल्या पर्यायांपैकी एक निवडायचा असतो, तेव्हा गोंधळून न जाता तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. उदाहरण: करिअर निवडताना दोन आवडीच्या क्षेत्रांत गोंधळ उडाल्यास मार्गदर्शकाकडून स्पष्टता मिळवणे.

📌 संदर्भ

संन्यास आणि कर्मयोग यांमधील फरक समजून घेण्यासाठी अर्जुन श्रीकृष्णांना प्रश्न विचारत आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 179

मग विषयांचेनि आठवें । संगासि फावे । आणि संगास्तव प्रकटे । कामु तो ॥ १७९ ॥

"Then, by the remembrance of objects, attachment is gained; and from attachment, desire manifests."

विषयांचेनि Noun
Vishayancheni
विषयांच्या (भोगवस्तूंच्या)
of sense objects
आठवें Noun
Athave
स्मरणाने / चिंतनाने
by remembrance / thinking
संगासि Noun
Sangasi
आसक्तीला / ओढीला
to attachment
फावे Verb
Phave
प्राप्त होते
attains / gets
प्रकटे Verb
Prakate
निर्माण होतो / प्रकट होतो
manifests / arises
कामु Noun
Kamu
इच्छा / वासना
desire / lust

💡 अर्थ

जेव्हा आपण भोगवस्तूंचे (विषयांचे) सतत चिंतन करतो, तेव्हा त्याबद्दल ओढ निर्माण होते आणि त्या ओढीतूनच इच्छा (काम) निर्माण होते.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत मानवी मनाच्या अध:पाताची पहिली पायरी स्पष्ट करतात. जेव्हा एखादी व्यक्ती इंद्रियांच्या विषयांचे (जसे की रूप, रस, गंध, स्पर्श) वारंवार स्मरण करते, तेव्हा त्या विषयाबद्दल मनात आसक्ती किंवा 'संग' निर्माण होतो. एकदा का आसक्ती निर्माण झाली की, तो विषय प्राप्त करण्याची तीव्र ओढ म्हणजेच 'काम' मनात जागृत होतो. हाच विनाशाचा मार्ग आहे, कारण इच्छा पूर्ण न झाल्यास क्रोध निर्माण होतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जर आपल्याला वाईट सवयींपासून दूर राहायचे असेल, तर त्या गोष्टींचा विचार करणे आधी थांबवले पाहिजे. उदाहरणार्थ, जर मोबाईलचे व्यसन सोडायचे असेल, तर सतत सोशल मीडियाबद्दल विचार करणे टाळावे, जेणेकरून त्याबद्दलची ओढ कमी होईल.

📌 संदर्भ

इंद्रियांच्या विषयांचे चिंतन केल्याने माणसाचे पतन कसे सुरू होते, याची प्रक्रिया ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा