←
बुधवार, 13 नोव्हेंबर 2024
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 55

म्हणौनि बाह्य विषयांचा विसरु । पाडूनि अंतरीं स्थिरु । जो आपणपां आपणुचि एकसरु । संचरला ॥ ५५ ॥

"Therefore, forgetting external objects and becoming steady within, he who has entered into his own self directly."

म्हणौनि Conjunction
Mhaṇouni
म्हणून
Therefore
बाह्य Adjective
Bāhya
बाहेरील
External
विसरु Noun
Visaru
विसर / त्याग
Forgetfulness / Detachment
स्थिरु Adjective
Sthiru
शांत किंवा अढळ
Steady or Stable
आपुणपां Pronoun
Āpuṇapāṃ
स्वतःमध्ये
In oneself
एकसरु Adverb
Ekasaru
थेट किंवा एकरूप होऊन
Directly or Unified
संचरला Verb
Saṃcaralā
विलीन झाला किंवा संचार केला
Merged or Entered

💡 अर्थ

इसलिए जो बाहरी विषयों को भुलाकर, भीतर स्थिर होता है और अपने आप में ही लीन हो जाता है।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत योग्याच्या अंतःस्थितीचे वर्णन करतात. जो साधक बाह्य जगातील इंद्रियविषयांचा (शब्द, स्पर्श, रूप, रस, गंध) मोह पूर्णपणे सोडून देतो आणि आपले चित्त अंतर्मुख करतो, तोच खऱ्या अर्थाने स्थिर होतो. 'आपणपां आपणुचि' याचा अर्थ असा की, तिथे दुसरा कोणताही विचार उरत नाही; केवळ स्वतःचे आत्मस्वरूप उरते. असा साधक बाह्य जगाचा विसर पाडून स्वतःच्या चैतन्यात एकरूप होऊन जातो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपण कामाच्या व्यापात खूप तणावात असतो, तेव्हा थोडा वेळ डोळे मिटून बाह्य जगाचा विचार सोडून स्वतःच्या श्वासावर लक्ष केंद्रित करणे, यामुळे मनःशांती मिळते. उदाहरण: परीक्षेच्या वेळी आजूबाजूच्या गोंधळाकडे दुर्लक्ष करून स्वतःच्या अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करणे.

📌 संदर्भ

बाह्य विषयांचा त्याग करून अंतर्यामी स्थिर होणाऱ्या योग्याची स्थिती ज्ञानेश्वर महाराज येथे स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 118

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे नको भ्रमितां । हा विचारु चित्ता । स्थिरावूं दे ॥ ११८ ॥

म्हणोनि तू आतां । झकविजे नको भ्रमितां । हा विचारु चित्ता । स्थिरावूं दे ॥

"Therefore, do not be deluded now; let this thought be stabilized in your mind."

म्हणोनि Conjunction
Mhaṇoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Jhakavije
फसवले जाणे किंवा भ्रमात पडणे
To be deluded or deceived
भ्रमितां Adjective
Bhramitāṃ
गोंधळलेला
Confused or wandering
विचारु Noun
Vicāru
विचार किंवा विवेक
Thought or wisdom
चित्ता Noun
Cittā
मन किंवा अंतःकरण
Mind or consciousness
स्थिरावूं Verb
Sthirāvūṃ
स्थिर करणे
To stabilize

💡 अर्थ

इसलिए अब तुम भ्रमित मत हो। इस विचार को अपने मन में स्थिर होने दो।

🔍 सखोल अर्थ

श्री ज्ञानेश्वर महाराज अर्जुनाला उपदेश करतात की, आत्म्याचे अमरत्व आणि शरीराचे नश्वरत्व या सत्याचा विचार करून तू आता गोंधळून जाऊ नकोस. मोह आणि शोक सोडून देऊन हे आत्मज्ञानाचे विचार तुझ्या अंतःकरणात पक्के कर, जेणेकरून तुझे चित्त विचलित होणार नाही.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण संकटात असतो, तेव्हा डगमगून न जाता आपल्या ज्ञानावर आणि विचारांवर ठाम राहावे. उदाहरणार्थ, परीक्षेत कठीण प्रश्न आला तरी घाबरून न जाता शांतपणे विचार करून उत्तर लिहावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला आत्मज्ञानाचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून मनाची स्थिरता कशी महत्त्वाची आहे हे स्पष्ट करतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 81

कर्मण्यकर्म य: पश्येदकर्मणि च कर्म य: । स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्त: कृत्स्नकर्मकृत् ॥

जेथ कर्म अकर्म होय । आणि अकर्मचि कर्म होय । तेथ पाहावें डोळसपणें । आपुलें आपण ॥

"Where action becomes inaction, and inaction itself becomes action, there one should see with the eyes of wisdom, one's own self."

कर्म Noun
Karma
कार्य किंवा कृती
Action
अकर्म Noun
Akarma
कर्मशून्यता किंवा अलिप्तता
Inaction or detachment
डोळसपणें Adverb
Dolasapane
विवेकाने किंवा ज्ञानाच्या दृष्टीने
With wisdom or insight
पाहावें Verb
Pahave
बघावे किंवा ओळखावे
Should see or observe
आपण Pronoun
Aapan
स्वतःला
Self

💡 अर्थ

जहाँ कर्म अकर्म हो जाता है और अकर्म ही कर्म बन जाता है, वहाँ विवेकपूर्ण दृष्टि से स्वयं को देखना चाहिए।

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्माचे अत्यंत सूक्ष्म स्वरूप स्पष्ट करतात. जो मनुष्य कर्म करत असतानाही स्वतःला अकर्ता मानतो (म्हणजेच कर्माच्या फळाची अपेक्षा ठेवत नाही) आणि जो कर्म न करताही मनात कर्माचे विचार घोळवत असतो, या दोन्हीतील फरक जो ओळखतो तोच खरा ज्ञानी. आत्मज्ञानाच्या प्रकाशात कर्माचे बंधन उरत नाही, हेच 'डोळसपणे' पाहणे होय.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात काम करताना 'मी हे करतोय' असा अहंकार न ठेवता आपले कर्तव्य पार पाडणे. उदाहरणार्थ, अभ्यास करताना केवळ गुणांच्या मागे न लागता विषयाच्या आनंदासाठी वाचणे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला कर्म आणि अकर्म यांतील सूक्ष्म फरक समजावून सांगत आहेत, त्याचेच निरूपण ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत करतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा