←
शुक्रवार, 09 जून 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 162

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे नको भ्रमितां । हा विचारु चित्ता । स्थिरावूं दे ॥ १६२ ॥

"Therefore, do not be deceived by delusion now. Let this thought settle firmly in your mind."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Zhakavije
फसवले जाणे / भ्रमित होणे
To be deceived or deluded
भ्रमितां Noun
Bhramita
भ्रमामुळे
Due to delusion
विचारु Noun
Vicharu
विवेकपूर्ण विचार
Wise thought or contemplation
चित्ता Noun
Chitta
मनात किंवा अंतःकरणात
In the mind or consciousness
स्थिरावूं Verb
Sthiravu
स्थिर करणे
To stabilize

💡 अर्थ

म्हणून आता तू भ्रमात पडू नकोस. हा विवेकपूर्ण विचार तुझ्या मनात पक्का होऊ दे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून अर्जुनाला उपदेश करतात की, आत्म्याचे अमरत्व आणि देहाचे नश्वरत्व याबद्दल जे सत्य सांगितले आहे, त्याबाबत आता तुझ्या मनात कोणताही संशय किंवा भ्रम राहू देऊ नकोस. अज्ञानामुळे निर्माण होणारा मोह सोडून दे आणि हा आत्मज्ञानाचा विचार तुझ्या अंतःकरणात कायमचा स्थिर कर. जेव्हा बुद्धी स्थिर होते, तेव्हाच माणूस योग्य कर्म करू शकतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखाद्या कठीण प्रसंगात गोंधळतो, तेव्हा भावनांच्या आहारी न जाता सत्य काय आहे हे ओळखून मनाला शांत ठेवणे आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, एखाद्या मोठ्या निर्णयात गोंधळ होत असेल तर 'सत्य आणि कर्तव्य' यावर लक्ष केंद्रित करून मन स्थिर करावे.

📌 संदर्भ

आत्म्याचे स्वरूप आणि देहाची नश्वरता स्पष्ट केल्यानंतर, ज्ञानेश्वर महाराज अर्जुनाला त्याचा गोंधळ थांबवून सत्य विचार मनात स्थिर करण्यास सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 42

म्हणोनि संन्यासु आणि योगु । हा एकचि कीं गा पांगु । परी अज्ञानासी विभागु । भिन्नु दिसे ॥ ४२ ॥

"Therefore, Sanyasa and Yoga are one; but to the ignorant, they appear different."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
संन्यासु Noun
Sanyasu
संन्यास मार्ग
Renunciation
योगु Noun
Yogu
कर्मयोग
Yoga of action
एकचि Adjective
Ekachi
एकच
One and the same
अज्ञानासी Noun
Ajnyanasi
अज्ञानी माणसाला
To the ignorant
विभागु Noun
Vibhagu
भेद किंवा विभाग
Division or distinction
भिन्नु Adjective
Bhinnu
वेगळा
Different
दिसे Verb
Dise
दिसतो
Appears

💡 अर्थ

म्हणून संन्यास आणि कर्मयोग हे दोन्ही एकच आहेत, पण ज्यांना ज्ञान नाही अशा अज्ञानी लोकांना ते वेगवेगळे वाटतात.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, संन्यास (सर्व कर्मांचा त्याग करून ज्ञानात स्थित होणे) आणि कर्मयोग (फलाची आशा न धरता कर्म करणे) हे दोन्ही मार्ग मुळात एकच आहेत. त्यांचे अंतिम साध्य किंवा फळ एकच आहे. परंतु, ज्यांच्याकडे आत्मज्ञानाचा अभाव आहे, त्यांना हे दोन मार्ग परस्परविरोधी किंवा भिन्न वाटतात. ज्ञानी पुरुषाला या दोन्ही मार्गांतील अद्वैत समजते, कारण दोन्ही मार्गांनी शेवटी एकाच परमात्म्याची प्राप्ती होते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण अनेकदा 'काम' आणि 'अध्यात्म' यांना वेगळे मानतो. उदाहरणार्थ, एखादा विद्यार्थी अभ्यास करताना तो केवळ 'काम' समजतो आणि देवाची पूजा करणे हे 'अध्यात्म' समजतो. पण जर त्याने अभ्यासाकडेच आपली साधना म्हणून पाहिले, तर काम आणि अध्यात्म एकच होतात. हेच या ओवीचे व्यावहारिक शिक्षण आहे.

📌 संदर्भ

संन्यास आणि कर्मयोग या दोन्ही मार्गांचे अंतिम ध्येय एकच आहे, हे ज्ञानेश्वर महाराज येथे सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 30

देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत । तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥

म्हणोनि हा सर्वथा । न मरे गा पंडुसुता । जरी संहारु होय भूतां । कल्पांतींही ॥ ३० ॥

"Therefore, this (soul) never dies, O son of Pandu, even if there is a destruction of all beings at the end of the world."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
सर्वथा Adverb
Sarvatha
कोणत्याही प्रकारे / पूर्णपणे
In every way / entirely
न मरे Verb
Na mare
मरत नाही
Does not die
पंडुसुता Noun
Pandusuta
पांडुपुत्रा (अर्जुना)
Son of Pandu (Arjuna)
संहारु Noun
Sanharu
विनाश / नाश
Destruction
भूतां Noun
Bhutan
प्राण्यांचा / जीवांचा
Of beings
कल्पांतींही Adverb
Kalpantihi
युगाच्या शेवटी सुद्धा
Even at the end of an eon

💡 अर्थ

म्हणून हे अर्जुना, हा आत्मा कधीही मरत नाही. जरी जगाचा अंत झाला, तरी हा आत्मा अमरच राहतो.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्म्याचे अमरत्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, देहाचा नाश झाला तरी त्यातील चैतन्य (आत्मा) अविनाशी आहे. प्रलय आला किंवा सृष्टीचा अंत झाला तरी आत्म्याला मरण नाही. हा आत्मा सर्व प्राण्यांच्या देहात वास करतो आणि तो शस्त्र, अग्नी किंवा काळाने नष्ट होऊ शकत नाही. त्यामुळे अर्जुनाने युद्धातील मृत्यूचा शोक करू नये, कारण आत्मा शाश्वत आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण आपल्या प्रिय व्यक्तीला गमावतो, तेव्हा हे लक्षात ठेवले पाहिजे की केवळ शरीर नष्ट झाले आहे, आत्मा नाही. हे ज्ञान आपल्याला दुःखातून सावरण्यास आणि जीवनातील कठीण प्रसंगांना धैर्याने सामोरे जाण्यास मदत करते.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला आत्म्याच्या अमरत्वाबद्दल सांगून त्याचा शोक आणि युद्धाबद्दलचा संकोच दूर करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा