←
मंगळवार, 16 मे 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 327

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे गा पांडुसुता । हें उचित नव्हे सर्वथा । धनुर्धरा ॥ ३२७ ॥

"Therefore, O son of Pandu, you are deluded now; this is not at all fitting for you, O Archer."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Zhakavije
भुलणे किंवा गोंधळणे
To be deluded or confused
पांडुसुता Noun
Pandusuta
पांडूचा मुलगा (अर्जुन)
Son of Pandu
उचित Adjective
Uchit
योग्य
Proper or appropriate
सर्वथा Adverb
Sarvatha
पूर्णपणे किंवा कोणत्याही प्रकारे
In every way or entirely
धनुर्धरा Noun
Dhanurdhara
धनुष्य धारण करणारा
Archer

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, तू आता जो गोंधळात पडला आहेस किंवा भुलला आहेस, ते तुला कोणत्याही प्रकारे शोभत नाही.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीद्वारे श्रीकृष्णाचा अर्जुनाला दिलेला उपदेश स्पष्ट करतात. श्रीकृष्ण अर्जुनाला म्हणतात की, तू पांडूचा पुत्र आणि एक महान धनुर्धर आहेस. अशा वेळी युद्धाच्या प्रसंगी कर्तव्यापासून विचलित होणे आणि मोहामुळे गोंधळून जाणे (झकविजे) हे तुझ्यासारख्या वीराला अजिबात साजेसे नाही. हे वागणे तुझ्या कुळाला आणि तुझ्या पराक्रमाला सर्वथा अनुचित आहे. येथे 'झकविजे' म्हणजे मायेने किंवा चुकीच्या विचाराने ग्रासले जाणे होय.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखाद्या महत्त्वाच्या कामात अडथळ्यांमुळे घाबरतो किंवा गोंधळतो, तेव्हा ही ओवी आपल्याला आठवण करून देते की घाबरणे हा उपाय नाही. उदाहरणार्थ, परीक्षेच्या वेळी कठीण प्रश्न पाहून गोंधळून न जाता धैर्याने पेपर सोडवणे हेच विद्यार्थ्याचे कर्तव्य आहे.

📌 संदर्भ

युद्धभूमीवर अर्जुनाच्या मनात निर्माण झालेला मोह आणि गोंधळ दूर करण्यासाठी श्रीकृष्ण त्याला त्याच्या स्वरूपाची आणि कर्तव्याची जाणीव करून देत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 95

म्हणौनि संशयाहूनि थोर । पाप नाहीं घोर । हा विनाशासी थोर । विस्तीर्ण मार्ग ॥ ९५ ॥

"Therefore, there is no sin more terrible than doubt; it is a vast path leading to destruction."

म्हणौनि Conjunction
Mhaṇouni
म्हणून
Therefore
संशयाहूनि Noun
Saṁśayāhūni
संशयापेक्षा
Than doubt
थोर Adjective
Thōra
मोठे
Great/Big
पाप Noun
Pāpa
पाप
Sin
घोर Adjective
Ghōra
भयंकर
Terrible
विनाशासी Noun
Vināśāsī
विनाशासाठी
For destruction
विस्तीर्ण Adjective
Vistīrṇa
रुंद/विशाल
Vast/Wide
मार्ग Noun
Mārga
रस्ता
Path

💡 अर्थ

म्हणून संशयापेक्षा मोठे आणि भयंकर पाप दुसरे कोणतेही नाही. संशय हा विनाशाकडे नेणारा एक मोठा आणि रुंद मार्ग आहे.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संशयाचे अत्यंत घातक स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याच्या प्रगतीत संशय हा सर्वात मोठा शत्रू आहे. संशयामुळे माणसाची बुद्धी विचलित होते आणि तो सत्यापासून दूर जातो. संशय हा केवळ एक मानसिक विचार नसून तो आत्मविनाशाचा मार्ग आहे. ज्याप्रमाणे एखादा मोठा आणि प्रशस्त रस्ता माणसाला पटकन त्याच्या ध्येयाकडे नेतो, तसाच संशय हा माणसाला विनाशाकडे नेणारा महामार्ग आहे. साधकाने किंवा कोणत्याही व्यक्तीने यशासाठी आणि आत्मज्ञानासाठी संशयाचा त्याग करणे अनिवार्य आहे, कारण संशयी माणसाला ना इहलोक मिळतो ना परलोक.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर आपण आपल्या क्षमतेवर किंवा आपल्या ध्येयावर संशय घेतला, तर आपण कधीही यशस्वी होऊ शकत नाही. उदाहरणार्थ, परीक्षेत उत्तर लिहिताना जर मनात संशय असेल, तर आपण बरोबर उत्तर असूनही ते खोडून चूक करतो. म्हणून आत्मविश्वासाने आणि स्पष्ट विचाराने काम करावे.

📌 संदर्भ

ज्ञानप्राप्तीच्या मार्गात संशय हा कसा सर्वात मोठा अडथळा ठरतो आणि तो विनाशाकडे कसा नेतो, याचे वर्णन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 63

संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ । तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥

म्हणोनि संन्यासु आणि योगु । हे दोन्ही एकचि मार्गु । जैसा एकाचि अर्थाचा पांगु । दोन शब्द ॥ ६३ ॥

"Therefore, Sanyasa and Yoga are both one and the same path; just as two words may be used to express the same meaning."

संन्यासु Noun
Sanyasu
संन्यास किंवा कर्माचा त्याग
Renunciation
योगु Noun
Yogu
कर्मयोग किंवा निष्काम कर्म
Path of action
मार्गु Noun
Margu
रस्ता किंवा मार्ग
Path
अर्थाचा Noun
Arthacha
अर्थाचा किंवा विषयाचा
Of meaning
पांगु Noun
Pangu
अवलंबन किंवा विस्तार
Expression or dependence

💡 अर्थ

म्हणून संन्यास आणि योग हे दोन्ही मार्ग एकच आहेत. जसे एकाच अर्थासाठी दोन वेगवेगळे शब्द वापरले जातात, तसेच हे दोन्ही मार्ग एकाच ध्येयाकडे नेतात.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संन्यास (ज्ञानमार्ग) आणि योग (कर्ममार्ग) यांच्यातील अद्वैत स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, वरवर पाहता हे दोन मार्ग वेगळे वाटले तरी त्यांचा शेवट एकाच आत्मज्ञानात होतो. ज्याप्रमाणे एकाच वस्तूचे वर्णन करण्यासाठी आपण दोन भिन्न शब्दांचा वापर करतो, त्याचप्रमाणे संन्यास आणि योग हे एकाच परमार्थाचे दोन पैलू आहेत. अज्ञानी लोकांना यात भेद वाटतो, परंतु अनुभवी पुरुषाला समजते की फलाची आशा सोडून कर्म करणे (योग) आणि कर्माचा त्याग करणे (संन्यास) हे दोन्ही एकाच स्थितीत विलीन होतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण कोणतेही काम करताना ते 'माझे कर्तव्य' म्हणून केले (योग) किंवा 'मी कर्ता नाही' या भावनेने केले (संन्यास), तर दोन्हीमुळे आपल्याला मनःशांती मिळते. उदाहरणार्थ, समाजसेवा करताना प्रसिद्धीची हाव न धरता काम करणे हे योग आणि संन्यास दोन्हीचे सार आहे.

📌 संदर्भ

संन्यास आणि कर्मयोग हे दोन्ही मार्ग मूलतः एकच आहेत, हे ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा