←
रविवार, 23 एप्रिल 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 214

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे नको चित्ता । धरीं पां धीरता । पांडुकुमरा ॥ २१४ ॥

म्हणोनि तू आता । झकविजे नको चित्ता । धरी पां धीरता । पांडुकुमरा ॥ २१४ ॥

"Therefore, do not let your mind be deceived now; hold onto your courage, O son of Pandu."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Zhakavije
फसवू देणे / मोहित होणे
To be deluded or deceived
चित्ता Noun
Chitta
मनाला
To the mind
धीरता Noun
Dheerata
धैर्य / सोशिकता
Courage or fortitude
पांडुकुमरा Noun
Pandukumara
पांडुपुत्रा (अर्जुना)
Son of Pandu (Arjuna)

💡 अर्थ

इसलिए हे अर्जुन, अब तुम अपने मन को भ्रमित मत होने दो। हे पांडुपुत्र, अपने भीतर धैर्य धारण करो।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीद्वारे श्रीकृष्णाचा उपदेश स्पष्ट करतात. इंद्रियांचे विषय आणि त्यातून निर्माण होणारे सुख-दुःख हे क्षणभंगुर आहेत. ते येतात आणि जातात. म्हणून अर्जुनाने आपल्या बुद्धीला किंवा चित्ताला या द्वंद्वांनी मोहित होऊ देऊ नये. मनाची स्थिरता ढळू न देता, धैर्याने आणि विवेकाने परिस्थितीचा स्वीकार करावा, असा हा मोलाचा सल्ला आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपल्याला अपयश येते किंवा दुःखद घटना घडते, तेव्हा मन विचलित होऊ न देता शांत राहून धैर्याने संकटाचा सामना करावा. उदाहरणार्थ, परीक्षेत कमी गुण मिळाले तर रडत न बसता धैर्याने पुन्हा जोमाने अभ्यास करणे.

📌 संदर्भ

इंद्रियांच्या विषयांच्या क्षणभंगुरतेबद्दल सांगून श्रीकृष्ण अर्जुनाला मन स्थिर ठेवण्याचा आणि धैर्य धरण्याचा उपदेश करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 2

तरी उचित आणि सोपें । जेणें आचरिलें न बाणती पापें । तें सांगिजो आम्हांप्रत रूपें । विवंचूनि ॥

तरी उचित आणि सोपे । जेणे आचरिले न बाणती पापे । ते सांगिजो आम्हांप्रत रूपे । विवंचूनि ॥

"Therefore, tell us clearly that which is proper and easy, by practicing which no sins are incurred."

उचित Adjective
uchita
योग्य
Proper/Right
सोपें Adjective
sopēṃ
सुलभ
Easy
आचरिलें Verb
ācarilēṃ
आचरण केले असता
When practiced
बाणती Verb
bāṇatī
लागणे किंवा चिकटणे
To affect or stick
पापें Noun
pāpēṃ
पाप किंवा वाईट कर्म
Sins
विवंचूनि Adverb
vivañcūni
विचार करून किंवा स्पष्ट करून
After deliberation or clearly

💡 अर्थ

इसलिए जो उचित और सरल हो, जिसके आचरण से पाप न लगे, वह हमें स्पष्ट रूप से समझाकर कहें।

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीत अर्जुन श्रीकृष्णाला विनंती करत आहे की, माझ्यासाठी जे कर्म करणे योग्य (उचित) आहे आणि जे आचरण्यास अत्यंत सोपे आहे, तसेच ज्या कर्माचे पालन केल्याने मला कोणतेही पाप लागणार नाही, असा निश्चित मार्ग मला स्पष्टपणे सांगावा. अर्जुनाला युद्धाच्या परिणामांची भीती वाटत असल्याने तो अशा मार्गाचा शोध घेत आहे जो त्याला मोक्षाकडे नेईल आणि संसाराच्या बंधनातून मुक्त ठेवेल.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपल्याला दोन कठीण पर्यायांपैकी एक निवडायचा असतो, तेव्हा आपण असा मार्ग निवडावा जो नैतिकदृष्ट्या योग्य असेल आणि ज्यामुळे कोणाचेही नुकसान होणार नाही. उदाहरणार्थ, परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी चुकीच्या मार्गाचा अवलंब करण्याऐवजी प्रामाणिकपणे अभ्यास करणे हा 'उचित आणि सोपा' मार्ग आहे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्णाने सांगितलेल्या संमिश्र उपदेशामुळे गोंधळलेला अर्जुन, स्वतःसाठी एक सोपा आणि निर्दोष मार्ग विचारत आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 42

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि जेणे पाविजे स्वधर्म । तेचि करीं तूं मनोधर्म । विरक्तु होऊनि ॥

"Therefore, perform that action which is appropriate and by which one's duty is fulfilled, with a detached mind."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchita
योग्य / विहित
Appropriate / Right
स्वधर्म Noun
Swadharma
स्वतःचे कर्तव्य
One's own duty
मनोधर्म Noun
Manodharma
मनाचा निश्चय / वृत्ती
Mental disposition
विरक्तु Adjective
Viraktu
अनासक्त / वैराग्यशील
Detached / Dispassionate
पाविजे Verb
Pavije
प्राप्त होते / साध्य होते
Attained / Fulfilled

💡 अर्थ

इसलिए, जो उचित कर्म है और जिससे स्वधर्म का पालन होता है, उसे ही तुम विरक्त भाव से करो।

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्मयोगाचे मर्म सांगतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने केवळ फळाची आशा धरून कर्म करू नये. जे कर्म आपल्या वाट्याला आले आहे आणि जे नैतिकदृष्ट्या योग्य (उचित) आहे, तेच करावे. स्वधर्माचे पालन करणे हेच मनुष्याचे खरे कर्तव्य आहे. हे कर्म करताना मनात कोणतीही आसक्ती न ठेवता, विरक्त भावनेने ते पूर्ण करावे. जेव्हा आपण फळाची अपेक्षा सोडून केवळ कर्तव्यावर लक्ष केंद्रित करतो, तेव्हाच आपण खऱ्या अर्थाने कर्मयोगाचे पालन करतो आणि बंधनातून मुक्त होतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, विद्यार्थ्यांनी परीक्षेचा निकाल काय लागेल याची चिंता करण्याऐवजी, केवळ ज्ञान मिळवण्यासाठी आणि आपले कर्तव्य म्हणून मन लावून अभ्यास करावा. फळाची चिंता सोडल्यास कामाचा दर्जा सुधारतो.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज फळाची आशा न धरता स्वधर्माचे पालन करण्याचे महत्त्व स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा