←
गुरुवार, 13 एप्रिल 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 90

म्हणोनि जे जे उचित। आणि अवसरेंकरूनि प्राप्त। तें कर्म न सांडितां निभ्रांत। आचरावें॥

"Therefore, whatever is appropriate and comes by occasion, perform that duty without doubt and without abandoning it."

म्हणोनि Adverb
Mhaṇoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Ucita
योग्य
Appropriate
अवसरेंकरूनि Adverb
Avasareṅkarūni
प्रसंगानुसार / वेळेनुसार
By occasion / timely
प्राप्त Adjective
Prāpta
मिळालेले
Obtained
निभ्रांत Adverb
Nibhrāṃta
नि:संशयपणे
Without doubt
आचरावें Verb
Ācarāveṃ
आचरण करावे
Should be performed

💡 अर्थ

म्हणून जे जे योग्य कर्म आहे आणि जे वेळेनुसार आपल्या वाट्याला आले आहे, ते कर्म न सोडता नि:संशयपणे करावे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून कर्माचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने आपल्या वाट्याला आलेले, परिस्थितीनुसार प्राप्त झालेले आणि जे नैतिकदृष्ट्या योग्य (उचित) आहे, असे कर्म कधीही टाळू नये. कर्माचा त्याग करणे हा मोक्षाचा मार्ग नसून, फळाची अपेक्षा न ठेवता आपले विहित कर्तव्य पार पाडणे हाच खरा योग आहे. 'निभ्रांत' या शब्दातून ते सुचवतात की कर्म करताना मनात कोणताही संशय किंवा द्विधा मन:स्थिती नसावी.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जेव्हा आपल्यासमोर एखादे कर्तव्य येते (उदा. विद्यार्थ्याने अभ्यास करणे किंवा नोकरीत आपली जबाबदारी पार पाडणे), तेव्हा ते टाळण्याऐवजी किंवा त्याबद्दल तक्रार करण्याऐवजी, ते आपले कर्तव्य समजून पूर्ण निष्ठेने पूर्ण करावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला कर्माचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज त्याचे स्पष्टीकरण देताना विहित कर्माचे आचरण करण्यास सांगतात.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 25

दैवमेवापरे यज्ञं योगिन: पर्युपासते । ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥

येथ अर्जुना एकीं। यजन केलें अनेकीं। परि तें सर्वही विलोकीं। मद्रूपचि॥

"Here, O Arjuna, some have performed many sacrifices; but see them all as being identical with Me."

अर्जुना Noun
Arjuna
अर्जुनाला उद्देशून
Addressing Arjuna
यजन Noun
Yajan
यज्ञ किंवा उपासना
Sacrifice or worship
अनेकीं Adverb
Aneki
अनेक प्रकारे
In many ways
विलोकीं Verb
Viloki
पहा किंवा समजून घे
Observe or understand
मद्रूपचि Adjective
Madrupachi
माझ्या स्वरूपातच
In my form only

💡 अर्थ

अर्जुना, येथे काही लोक अनेक प्रकारचे यज्ञ करतात, पण ते सर्व यज्ञ माझ्या स्वरूपातच विलीन होतात असे तू समज.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, साधक किंवा योगी पुरुष विविध मार्गांनी ईश्वराची उपासना करतात. काही लोक देवतांची पूजा करून 'दैव यज्ञ' करतात, तर काही आत्मज्ञानाच्या अग्नीमध्ये स्वतःच्या अहंकाराचे हवन करतात. जरी या क्रिया वरवर वेगवेगळ्या दिसत असल्या, तरी ज्ञानी पुरुषाच्या दृष्टीने त्या सर्व क्रियांचे अंतिम स्वरूप हे ईश्वराशी (मद्रूप) एकरूप होणेच असते. कर्मातील विविधता ही केवळ बाह्य आहे, अंतर्यामी सर्व काही ब्रह्मरूपच आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपण करत असलेले कोणतेही काम (उदा. अभ्यास, घरातील काम किंवा नोकरी) हे केवळ कर्तव्य म्हणून न करता, ती देवाची सेवा किंवा एक 'यज्ञ' आहे या भावनेने करावे. उदाहरणार्थ, एखाद्या गरजूला मदत करणे हा देखील एक यज्ञच आहे.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला विविध प्रकारचे यज्ञ आणि ते करण्यामागची योग्यांची दृष्टी समजावून सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 138

जैसा कडाडिला विजुचा लोळु | न धरे कोणाचिया हाताचा मेळु | तैसा तो आत्मप्रकाशाचा सुकाळु | कोंदला असे ||

"As a flash of lightning strikes and cannot be held by any hand, so is the abundance of the light of the Self, densely pervading all."

कडाडिला Verb
Kadadila
कडाडून चमकलेला
Flashed intensely
विजुचा Noun
Vijucha
विजेचा
Of lightning
लोळु Noun
Lolu
झोत किंवा गोळा
Flash or mass
आत्मप्रकाशाचा Noun
Atmaprakashacha
आत्मज्ञानाच्या प्रकाशाचा
Of the light of the Self
सुकाळु Noun
Sukalu
समृद्धी किंवा मुबलकता
Abundance
कोंदला Verb
Kondala
दाटून भरलेला
Densely packed or pervaded

💡 अर्थ

जशी आकाशात चमकलेली वीज कोणाच्याही हातात धरता येत नाही, तसाच आत्मज्ञानाचा प्रकाश अत्यंत तेजस्वी आणि सर्वत्र भरलेला असतो.

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीमध्ये संत ज्ञानेश्वर महाराज आत्मस्वरूपाच्या तेजाचे वर्णन करत आहेत. ते म्हणतात की, ज्याप्रमाणे कडाडून चमकणाऱ्या विजेचा झोत इतका प्रबळ असतो की त्याला कोणीही आपल्या हाताने पकडू शकत नाही किंवा रोखू शकत नाही, अगदी तसेच आत्मप्रकाशाचे स्वरूप असते. हा आत्मप्रकाश अत्यंत शुद्ध, स्वयंभू आणि सर्वव्यापी आहे. जेव्हा एखाद्या साधकाला आत्मसाक्षात्कार होतो, तेव्हा त्याला या दिव्य आणि अमर्याद प्रकाशाचा अनुभव येतो, जो मानवी बुद्धी किंवा इंद्रियांच्या पकडीत येत नाही.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्यातील आंतरिक शक्ती आणि आत्मविश्वासाला ओळखा. ज्याप्रमाणे वीज कोणालाही रोखता येत नाही, त्याचप्रमाणे तुमच्यातील जिद्द आणि ज्ञान इतके प्रबळ ठेवा की बाह्य संकटे तुम्हाला रोखू शकणार नाहीत.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज आत्मसाक्षात्काराच्या स्थितीतील तेजाचे आणि त्याच्या अफाट स्वरूपाचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा