←
सोमवार, 03 एप्रिल 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 224

जेथ अर्जुना हे प्रतीति । आली तयाची स्थिति । मग तो कर्माची आहुति । ज्ञानीं देई ॥

"Where, O Arjuna, this realization comes to one's state, then he offers the oblation of actions into knowledge."

जेथ Adverb
Jetha
जेव्हा किंवा ज्या ठिकाणी
When or Where
प्रतीति Noun
Pratiti
अनुभव किंवा साक्षात्कार
Realization or Experience
स्थिति Noun
Sthiti
अवस्था
State or Condition
आहुति Noun
Ahuti
यज्ञात अर्पण केलेले द्रव्य
Oblation or Offering
ज्ञानीं Noun
Jnani
ज्ञानामध्ये
In knowledge
देई Verb
Dei
देतो किंवा अर्पण करतो
Gives or Offers

💡 अर्थ

अर्जुना, जेव्हा माणसाला आत्मज्ञानाचा अनुभव येतो, तेव्हा तो आपली सर्व कर्मे ज्ञानाच्या अग्नीत अर्पण करतो.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, ज्यावेळी साधकाला 'मी देह नसून आत्मा आहे' अशी प्रचिती येते, त्यावेळी त्याच्या हातून घडणारी सर्व कर्मे ही फळाची अपेक्षा न ठेवता केली जातात. जसे अग्नीत टाकलेले पदार्थ भस्म होतात, तसे ज्ञानाच्या प्रकाशात कर्मांचे बंधन नष्ट होते. तो पुरुष कर्तेपणाचा अहंकार सोडून देतो आणि सर्व कर्मे ब्रह्मरूप मानतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात काम करताना 'मी हे केले' असा गर्व न बाळगता, ते काम ईश्वराची सेवा म्हणून करावे. उदाहरणार्थ, समाजसेवा करताना प्रसिद्धीची हाव न धरता निस्वार्थपणे काम करणे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला आत्मज्ञानी पुरुषाच्या कर्म करण्याच्या पद्धतीबद्दल आणि त्याच्या मानसिक स्थितीबद्दल सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 109

जेथें अर्जुना हें न दिसे । तेथें सुख हें कायसें? । जैसें मृगजळ न भासे । सूर्यकिरणीं ॥ १०९ ॥

जेथे अर्जुना हे न दिसे । तेथे सुख हे कायसे? । जैसे मृगजळ न भासे । सूर्यकिरणी ॥ १०९ ॥

"Where, O Arjuna, this is not seen, what kind of happiness is there? Just as a mirage does not appear without sunbeams."

मृगजळ Noun
Mrigajala
मृगजळ (आभास)
Mirage
भासे Verb
Bhase
दिसणे किंवा भासणे
Appears
सूर्यकिरणीं Noun
Suryakirani
सूर्याच्या किरणांमध्ये
In sunbeams
सुख Noun
Sukha
आनंद
Happiness
कायसें Adjective
Kayase
कसले किंवा कोठले
What kind of

💡 अर्थ

अर्जुना, जिथे हे जगच दिसत नाही, तिथे सुख कोठून असणार? जसे सूर्यकिरणांशिवाय मृगजळ दिसू शकत नाही.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, ज्याप्रमाणे सूर्यकिरणांच्या अभावी मृगजळ भासत नाही, त्याचप्रमाणे आत्मज्ञानाशिवाय किंवा द्वैत प्रपंचाच्या पलीकडे गेल्यावर हे भौतिक सुख फोल ठरते. इंद्रियजन्य सुखे ही आभासी आहेत. जोपर्यंत अज्ञान आहे, तोपर्यंतच ही सुखे खरी वाटतात. जेव्हा ज्ञानाचा उदय होतो, तेव्हा हे जग आणि त्यातील सुख-दुःख दोन्ही मिथ्या ठरतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्याला वाटणारे बाह्य सुख हे तात्पुरते असते. उदाहरणार्थ, नवीन खेळणी मिळाल्यावर होणारा आनंद हा त्या खेळण्यात नसून आपल्या मनात असतो. हे समजल्यास आपण बाह्य गोष्टींवर सुखासाठी अवलंबून राहणार नाही.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर महाराज मृगजळाच्या दृष्टान्तातून ऐहिक सुखाच्या आभासी स्वरूपाचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 212

जे जे आचरती थोर । तया नाम धर्मु ठेवती इतर । आणि तेचि मार्ग साचार । अनुसरती ॥

"Whatever the great ones practice, others call it Dharma; and they follow that very path truly."

आचरती Verb
Acharati
वागतात किंवा कृती करतात
practice or perform
थोर Adjective
Thor
मोठे किंवा श्रेष्ठ
great or noble
धर्मु Noun
Dharmu
कर्तव्य किंवा धर्म
duty or righteousness
इतर Pronoun
Itar
दुसरे लोक किंवा सामान्य जन
others or common people
साचार Adverb
Sachar
खरोखर किंवा निश्चितपणे
truly or certainly
अनुसरती Verb
Anusarati
अनुकरण करतात किंवा मागे चालतात
follow or imitate

💡 अर्थ

मोठे किंवा श्रेष्ठ लोक जे काही वागतात, त्यालाच इतर लोक 'धर्म' मानतात आणि त्याच मार्गाचे मनापासून अनुसरण करतात.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, समाजात जे श्रेष्ठ किंवा थोर पुरुष असतात, त्यांचे आचरण हेच इतरांसाठी प्रमाण ठरते. सामान्य माणसे शास्त्रांचा अभ्यास करण्यापेक्षा मोठ्या माणसांच्या कृतीकडे पाहून शिकतात. थोर व्यक्ती जे करतात, त्यालाच लोक 'धर्म' म्हणतात आणि त्याच वाटेने चालण्याचा प्रयत्न करतात. म्हणून जबाबदार व्यक्तींनी आपले आचरण शुद्ध ठेवणे आवश्यक आहे, कारण समाज त्यांचेच अनुकरण करत असतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जर घरातील मोठी माणसे शिस्तीने आणि सत्याने वागली, तर मुलेही आपोआप तसेच वागायला शिकतात. उदाहरणार्थ, जर वडिलांनी कचरा नेहमी कुंडीतच टाकला, तर मूलही तेच पाहून स्वच्छतेची सवय लावून घेते.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगत आहेत की श्रेष्ठ पुरुषांचे आचरण जगासाठी आदर्श कसे ठरते.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा